İçeriğe atla
مناظرات
عربى سؤال · Sayfa 4

سؤال:

﴿مَا تَقُولُ فِى الْاِحْسَانَاتِ الشَّخْصِيَّةِ فِى السَّلَفِ

اُمَنَاءِ الْاُمَّةِ وَرُشَدَاءِهَا وَسُيُوفِ الدَّوْلَةِ وَصَلَاحِهَا

تَجَلَّتِ الْعُبُوسِيَّةُ بِمَكَارِمِهَا بِاِهْدَاءِ عَشَرَةِ دَنَانٖيرَ

لِشِعْرٍ لَا يُوَازِنُ شَعٖيرَةً﴾ (١)

___

(١): شو عباره، كندينه هديه اولونان و موضوعڭ فابريقه‌سندن چيقان يرلى بر اسلوبى گيمشدر.

___

ج -‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌

﴿فٖيهِ مَا فٖيهِ... مَعَ اَنَّهَا بِالنِّهَايَةِ قَدِ انْجَرَّتْ

اِلَى النَّوْعِ وَالْمِلَّةِ لِاَنَّ اللِّسَانَ الَّذٖى خَدَمَهُ الشِّعْرُ

خَيْطُ الْمِلِّيَّةِ مَعَ اَنَّ هٰذَا الزَّمَانَ هُوَ الَّذٖى كَشَفَ

عَنْ اِحْتِيَاجِ الْمِلِّيَّةِ وَفَتَحَ الْبَابَ لِهٰذَا الْمَقْصَدِ الْعَالٖى﴾

س - متغلّب باشلار، كندى كنديلرينه دوشديلر. ظلمڭ قپوسى، اونلرڭ يوزلرينه قارشى قپاتيلدى. دوشنلره آياق وورولماز. سكراتده اولانلرى بيراق كندى حالنه... سكراتنى تمام ايتسين.‌

ج - ايسترم كه: حرّيتِ شرعيه‌نڭ سنّتنى اونلره أزبر ايتديره‌جگم. أگر ئولمه‌ديلرسه تمثّل ايتسينلر. أوت يالڭز إستبدادڭ قوّتى ايله تربيه اولان باشلار، بِالإستحقاق دوشديلر. لٰكن ايچلرنده غايت حميتلى آدملر وار، اونلره تشكّر ايدرز. بعض متكاسل وار، اونلردن شكايت ايدرز. بعض متحيّر، متردّد وار؛ اونلرى إرشاد ايتمك ايسترز. بعض ئولمشلر وار، ميراثلرينى محافظه ايتمك ايسترز. تا يڭى چيقمالر آلماسينلر.‌

﴿نَعَمْ اَنَّ بَيْنَهُمْ حُمَاةً لِلْمِلِّيَّةِ فَنَشْكُرُهُمْ وَمُتَكَاسِلٖينَ

فَنَشْكُوهُمْ وَمُتَحَيِّرٖينَ فَنُرْشِدُهُمْ وَاَمْوَاتًا

فَنُحَافِظُ عَلٰى مٖيرَاثِهِمْ لِئَلَّا يَاْخُذَهُ مَنْ ...

س - سن أسكيدن عموم شيخلره محبّت، حتّى متشيّخلره ده حسنِ ظن ايدردڭ. نه‌دن شيمدى بدعه‌‌يه دوشمش بر قسم متشيّخلره هجوم ايدييورسڭ؟

ج - بعضًا عداوت، شدّتِ محبّتدن گلير. أوت نفسم ايچون اونلرى نه قدر سَوردم. نفسِ إسلاميت ايچون بيڭ درجه داها زياده اونلره عاشقدم.‌

﴿وَلَقَدِ انْتَقَشَ فٖى سُوَيْدَاءِ قُلُوبِهِمُ الطَّاهِرَةِ الصِّبْغَةُ

الرَّبَّانِيَّةُ وَفٖى خَلَدِهِمْ ضِيَاءُ الْحَقٖيقَةِ﴾(١)

﴿نَدِيمَانْ بَادَهَا خُورْدَنْد رَفْتَنْد § تَهِى خُمْخَانَهَا كَرْدَنْدُ و رَفْتَنْد

___

(١): شو اُسلوب، بر سلسله‌نڭ مبارك خرقه‌لرينڭ پارچه‌لرندن ديكيلمشدر. يعنى شاهِ نقشبند، إمامِ ربّانى، خالد ضياء الدّين، سيّد طٰهٰ، سيّد صبغة اللّٰه و سيدا گبى أوليا‌يه إشارت وار.

___

لٰكن اونلرڭ أصلِ أساسِ مسلگى، قلوبڭ تنويرى و ربطى، يعنى فضيلتِ إسلاميه اوزرينه سلوك.. يعنى حميتِ إسلاميه ايله تحتّم.. يعنى إسلاميت ايچون حياتده زهد و روحى ترك.. يعنى إخلاص ايچون تركِ منافعِ شخصى.. يعنى تأسيسِ محبّتِ عموميه‌‌يه توجّه.. يعنى إتّحادِ إسلامه خدمت و إرشاد...‌

﴿فَتَاَسُّفًا قَدْ اَسَاؤُا مُتَّكِئٖينَ وَتَكَاسَلُوا

فٖى خِدْمَتِهِمْ فَحٖينَئِذٍ اُرٖيدُ تَحْوٖيلَ هِمَمِهِمْ

اِلٰى مَجْرٰيهَا الْحَقٖيقِىِّ الْقَدٖيمِ﴾

س - دائما إتّحادِ إسلامدن بحث ايدرسڭ. سن بزه تعريف ايت؟

ج - ايكى مكتبِ مصيبت شهادتنامه‌سى إسمنده‌كى أثرمده تعريف ايتمشم. شيمدى ايلريده او قصرِ معلانڭ بر طاشنى، بر نقشنى گوستره‌جگم. ايشته، كعبۀِ سعادتمز اولان إتّحادِ منوّرِ إسلامڭ حجر الأسودى، كعبۀِ مكرّمه‌در؛ و درّتِ بيضاسى، روضۀِ مطهّره‌در؛ مكّۀِ مكرمه‌سى، جزيرة العربدر؛ مدينۀِ مدنيتِ منوّره‌سى، تام حرّيتِ شرعيه يى تطبيق ايدن دولتِ عثمانيه‌در. أگر إسلاميت ملّيتنى و إتّحادِ إسلامڭ طاشنى و نقشنى ايسترسه‌ڭ، ايشته باق! حيا و حميتدن نشئت ايدن جوانمردانه حمرت (١)؛ حرمت و مرحمتدن تولّد ايدن معصومانه تبسّم (٢)‌؛ فصاحت و ملاحتدن حاصل اولان روحانى حلاوت (٣)‌؛ عشقِ شبابيدن، شوقِ بهاريدن نشئت ايدن سماوى نشئه (٤)‌؛ حزنِ غروبيدن، فرحِ سحريدن وجوده گلن ملكوتى لذّت (٥)‌؛ حسنِ مجرددن، جمالِ مجلّادن تجلّى ايدن مقدّس زينت (٦)‌؛(حاشيه) بربرى ايله إمتزاج ايدوب، اوندن چيقان لونِ نورانى آنجق او شرق و غربڭ قاب قوسَيْنى اولان كعبۀِ سعادتنڭ طاقِ معلاسنڭ قوسِ قزحنڭ ألوانِ سبعه‌سنڭ لاجورد لونينڭ تمثالى، بلكه شو لونن منظره‌سى بر درجه إرائه ايديله‌بيلير. لٰكن إتّحاد، جهل ايله اولماز. إتّحاد، إمتزاجِ أفكاردر. إمتزاجِ أفكار، معرفتڭ شعاعِ ألكتريقيله اولور.‌

___

(حاشيه): شو مسلسل اُسلوبده‌كى فقره‌لر؛ هر برى إسلاميتڭ بر شعاعنه، بر حُسننه، بر سجيه‌سنه، بر رابطه‌سنه، بر تملنه إشارتدر.

___

س - نه‌دن أسكيدن سكوت ايتدڭ؟

ج –

﴿لِاَنَّ الْاِسْتِبْدَادَ كَانَ مَانِعًا لِلْاِتِّحَادِ

فَكُنْتُ سَكَتُّ عَلٰى جَمْرِ الْغَضٰى﴾ (*)

___

(*): لسانِ عربى‌نڭ ألزميتنى دوشونديگم وقتده سويله‌مشم.

___

س - بدعه‌لره دوشن شيخلره هجوم خطردر. ايچلرنده أوليا بولونور.‌

﴿اَلَّا تَخَافُ اَنْ تُصٖيبَهُمْ بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحَ

عَلٰى مَا فَعَلْتَ مِنَ النَّادِمٖينَ﴾

جواب:

﴿اِنَّ الْمَوْلٰى جَلَّ جَلَالُهُ قَدْ وَسَمَ بِقُدْرَتِهٖ عَلٰى جِبَاهِهِمُ

الرَّفٖيعَةِ نَقْشَ الْحَقٖيقَةِ وَمُرَادٖى اَنْ اُرْشِدَ مَنْ طَاشَ

فَهْمُهُ مِنْ ذٰلِكَ النَّقْشِ﴾ (*)

___

(*): مرشدلر شو تكيه‌ده، يعنى بو عبارتده طوپلانمشلر. زيارت ايتمه‌دن گچمه. يعنى هم مولوى هم قادرى هم نقشى هم بكتاشى‌يه إشارت وار.

___

أوت بنم هجومم اونلرڭ عليهنده دگل، لهلرنده‌در. تا كه اونلرڭ صورتيله كندينى گوسترن بعض أهليتسز، اونلرڭ قيمتنى تنزيل ايتمه‌سين.‌

بنى تهديد ايله وازگچيره‌مزلر. عزمِ قطعى ايله مقصديمڭ يولنه تصادف ايدن هر بر مهالكه گيره‌جگم. شو حياتِ دنيويه يى أدنا بر أرمنى، ملّتى ايچون فدا ايتديگى حالده؛ بن كه، شو حيات ايله علاقه‌م پك ضعيف... باخصوص يدى دفعه‌در شو حيات أليمدن اوچه‌جقدى، أمانةً أليمده بيراقيلمش. بونى ويرمكدن منّت ايتمك حقّم دگلدر. او روح، قفسدن آغاجه اوچمق؛ عقل، رأسدن يأسه قاچمق ايستدكلرى حالده، ايلريده فدا ايچون إبقا ايديلدى. بو حيات ايله تهديد ايتمك هيچدر. قالدى كه، حياتِ اُخرويه ايله تهديد ايدييورلر. اوندن ده هيچ منّت چكمم. شيمديكى نارِ تأسّفله محترق بر روح اولسون، اونلرڭ بددعاسيله جهنّمده يانسين؛ او تأسّف آتشنى ايچندن چيقارمق ايله وجدان، مقصددن بر فردوس تضمّن ايتديگى گبى، خيال دخى أملدن بر جنّتى تشكيل ايده‌جكدر. عمومڭ معلومى اولسون كه: ايكى أليمده ايكى حياتمى طوتمشم، ايكى خصم ايچون ايكى ميدانِ مبارزه‌ده ايكى حرب ايله مشغولم. تك حياتلى اولان آدم ميدانمه چيقماسين.‌

س - شيمديكى شيخلردن نه ايسترسڭ؟

ج - دائما اونلرڭ دمدمه‌لرينڭ موضوعى اولان إخلاصى؛ هم ده تكيه دينيلن معنويلشمش قيشله‌لرده، طريقت دينيلن روحانيلشمش عسكرلكده اوڭا مرابط اولدقلرى جهادِ أكبرى و تركِ إلتزامِ نفسى؛ هم ده اونلرڭ شعارى اولان، زهدڭ معناسى اولان تركِ منافعِ شخصيه يى؛ هم ده دائما إدّعاسنده بولوندقلرى و مزاجِ إسلاميتڭ مايه‌سى اولان محبّتى ايسترم. زيرا اونلر، بزى إستخدام ايده‌رك اجرتلرينى آلمشلر. شيمدى بزه خدمت ايتمك بورجلريدر.‌

س - ناصل اولسونلر؟

ج - يا باشلريمزدن قالقسينلر ياخود عناد، غيبت و طرفدارلغى مابيْنلرندن قالديرسينلر. زيرا بر قسم ضلالت و بدعت فرقه‌لرينڭ تشكّلنه، بعض بدعتكار متشيّخلر سببيت ويرمشدر.‌

س - ناصل بربريله إتّحاد و إتّفاق ايده‌جكلر؟ حالبوكه بعضلرى بعضلرينى منكِردر. اونلرڭ دستورلرندندر كه؛ منكِر ايله محبّت، بلكه اُنسيت دخى حرامدر. إنكار مسئله‌سى مهمدر؟

ج - اويله ايسه سزه شويله بر خطاب ايتمك حقّمدر:‌

أى ديوانه‌لر! ايشيتمه‌ديڭز مى، آڭلامامش ميسڭز كه: (اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ) بر ناموسِ إلٰهيدر. ويا كورلشمش ميسڭز كه، گورمييور ميسڭز كه:

﴿لَا يُؤْمِنُ اَحَدُكُمْ حَتّٰى يُحِبَّ لِاَخٖيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهٖ﴾

بر دستورِ نبويدر. عجبا شو صدق و كذب مابيْننده متردّد اولان إنكار مسئله‌سى، ناصل اولدى شو ايكى أساسِ عظيم و متينه ناصح اولابيلدى؟ بو إنكار مسئله‌سى طوغرى اولسون؛ اللّٰهڭ كلامى دگل كه، منسوخ اولماسين. ايشته زمان اونى نسخ ايدر. ضررى فائده‌سنه غلبه‌سى، نسخينه فتوا ويرر. منسوخ ايله عمل جائز دگلدر.‌

س - بلكه بربرلريله عداوتلرى، بربرندن گوردكلرى نامشروع بعض أفعال ايچوندر؟

ج - عجبا نه جهتله، نه إنصاف ايله، نه صورتله سبحان طاغى قدر آغير و بيوك اولان ايمان و إسلاميت و إنسانيت و جنسيت سببيله حاصل اولان محبّت؛ شويله چوجغڭ بهانه‌سيله بعض نامشروع حركات وسيله‌سندن متحصّل اولان عداوته قارشى خفيف و مغلوب اولمشدر؟ أوت محبّتى إقتضا ايدن إسلاميت و إنسانيت، جبلِ اُحُد گبيدر. عداوتى إنتاج ايدن أسباب، بعض كوچك چاقيل طاشلرى گبيدر. محبّتى عداوته مغلوب ايتديرن آدم، نظرِ حقيقتده جبلِ اُحُدى بر چاقيل طاشندن آشاغى درجه‌سنه اينديرمك قدر أحمقانه حركت ايتمشدر. عداوتله محبّت، ضيا ايله ظلمت گبى إجتماع ايده‌مز. عداوت غلبه چالسه، محبّت مماشاته إنقلاب ايدر. محبّت غلبه چالسه، عداوت ترحّم و آجيمغه إنقلاب ايدر. بنم مذهبم؛ محبّته محبّت ايتمكدر، خصومته خصومت ايتمكدر. يعنى دنياده أڭ سَوْديگم شى محبّت و أڭ داريلديغم شى ده خصومت و عداوتدر.‌

س - ولى اولان شيخڭ، مدّعى اولان متشيّخ ايله فرقلرى نه‌در؟

ج - أگر هدفِ مقصدى، إسلامڭ ضياىِ قلب و نورِ فكريله إتّحاد و مسلگى محبّت و شعارى تركِ إلتزامِ نفس و مشربى محويت و طريقتى حميتِ إسلاميه اولسه قابلدر كه، بر مرشد و حقيقى شيخ اولسون. لٰكن أگر مسلگى تنقيصِ غير ايله مزيتنى إظهار و خصومتِ غير ايله محبّتنى تلقين و إنشقاقِ عصايى إستلزام ايدن حسِّ طرفدارلق و ميلانِ غيبتى إنتاج ايدن كندينه محبّتى، باشقه‌سنه اولان خصومته متوقّف گوستريلسه؛ او بر متشيّخِ متأوّغدر، بر ذيبِ متغنّمدر. دين ايله، دنيانڭ صيدينه گيدر. يا بر لذّتِ منحوسه ويا بر إجتهادِ خطا اونى آلداتمش، او ده كنديسنى ايى ظن ايدوب بيوك مشايخه و ذواتِ مباركه‌‌يه سوءِ ظن يولنى آچمشدر!‌

س - سوزلرڭ ايى، فقط ديڭله ين نره‌ده؟ مسلك عالى، إتّباع ايدنلر آشاغيدر.‌

جواب:

﴿اِنَّمَا الْاَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ

مَا لَا يُدْرَكُ كُلُّهُ لَا يُتْرَكُ كُلُّهُ

اَلْمَلَامُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ الْهَوٰى

وَالسَّلَامُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدٰى﴾

س - عالمِ إسلام علماسنڭ اورته‌لرنده‌كى مدهش إختلافاته نه ديرسڭ؟ رأيڭ نه‌در؟

ج - بن عالمِ إسلاميته غيرِ منتظم ويا إنتظامى بوزولمش بر مجلسِ مبعوثان و بر أنجمنِ شورى نظريله باقييورم. شريعتدن ايشيدييورز كه؛ رأىِ جمهور بودر، فتوا بونڭ اوزرينه‌در. ايشته شو، بو مجلسده‌كى رأىِ أكثريتڭ نظيره‌سيدر. رأىِ جمهوردن ماعدا اولان أقوال، أگر حقيقت و مغردن خالى و بوش اولمازسه إستعداداتڭ رأيلرينه بيراقيلير. تا هر بر إستعداد تربيه‌سنه مناسب گورديگنى إنتخاب ايتسين. لٰكن بوراده ايكى نقطۀِ مهمّه واردر: (*)

___

(*): شو ايكى نقطه‌يه دقّت ايله قيمت ويرسه‌ڭ فنا اولماز.

___

برنجيسى: شو إستعدادڭ ميلانى ايله إنتخاب اولونان و بر درجه حقيقتى تضمّن ايدن و أقلّيتده قالان قَول، نفس الأمرده مقيّد و او إستعداد ايله مخصوص اولديغى حالده، صاحبى إهمال ايدوب مطلق بيراقدى. أتباعى إلتزام ايدوب تعميم ايتدى. مقلّدى تعصّب ايدوب، او قَوْلڭ حفظى ايچون مخالفلرڭ هدمنه چاليشديلر. شو نقطه‌دن مصادمه، مشاغبه، جرح و ردّ، او درجه ميدان آلدى كه، آياقلرى آلتندن چيقان توز و آغزلرندن فوران ايدن دومان و لسانلرندن پوسكورن برقلر، شمشكلى و بعضًا رحمتلى بر بلوط، شمسِ إسلاميتڭ تجلّيسنه بر حجاب تشكيل ايتمشدر. لٰكن ضياىِ شمسدن تفيّض ايتمه‌سنه إستعداد بخش ايدن رحمتلى بلوط درجه‌سنده قالمادى. ياغمورى ويرمديگى گبى، ضيايى دخى منع ايتمكده‌در.‌

ايكنجيسى: أقلّيتده قالان قَول، أگر ايچنده‌كى حقيقت و مغز، اونى إنتخاب ايدن إستعدادلرده‌كى هوس و هوا و موروث آيينه‌‌يه و مزاجنه غلبه چالمازسه، او قَول بر خطرِ عظيمده قالير. زيرا إستعداد اونڭله إنصباغ ايدوب اونڭ مقتضاسنه إنقلاب ايتمك لازم ايكن؛ او، اونى كندينه چويرر و تلقيح ايدر، كندى أمرينه مسخّر ايدر. ايشته شو نقطه‌ده هدا هوايه تحوّل و مذهب دخى مزاجدن تشرّب ايدر. آرى صو ايچر بال آقيتير، ييلان صو ايچر زهر دوكر.‌

س - عجبا كائناتده شو مجلسِ عالئِ إسلامى، شو سرگردان كره شهرنده بر إنتظامى داها بولميه‌جق ميدر؟

ج - ايمان ايدرم كه؛ عموم عالمِ إسلام، ملّتِ إنسانيه‌ده و آدم قَومنده بر مجلسِ مبعوثانِ مقدّسه حكمنه گچه‌جكدر. سلف و خَلَف عصرلر اوزرينه بربرينه باقوب، مابيْنلرنده بر أنجمنِ شورى تشكيل ايده‌جكلردر. فقط برنجى قسم اولان إختيار بابالر، ساكتانه و ستايشكارانه ديڭله‌يه‌جكلردر.‌

س - (*) تعدّدِ زوجات و أسير و كوله گبى بعض مسائلى، بعض أجنبيلر سررشته ايده‌رك، مدنيت نقطۀِ نظرنده شريعته بعض أوهام و شبهاتى ايراد ايدييورلر.‌

___

(*): بر آرناود طرفندن وقوع بولان سؤالدر.

___

ج - شيمديلك مجملًا بر قاعده سويله‌يه‌جگم. تفصيلنى مستقل بر رساله ايله بيان ايتمك فكرنده يم.‌

ايشته إسلاميتڭ أحكامى ايكى قسمدر:‌

بريسى: شريعت اوڭا مؤسّسدر، بو ايسه حسنِ حقيقى و خيرِ محضدر.‌

ايكنجيسى: شريعت، معدِّلدر. يعنى غايت وحشى و غدّار بر صورتدن چيقاروب، أهون الشر و معدَّل و طبيعتِ بشره تطبيقى ممكن و تمامًا حسنِ حقيقى‌‌يه گچه‌بيلمك ايچون زمان و زميندن آلينمش بر صورته إفراغ ايتمشدر. چونكه بردن طبيعتِ بشرده عمومًا حكمفرما اولان بر أمرى بردن رفع ايتمك، بر طبيعتِ بشرى بردن قلب ايتمك إقتضا ايدر. بناءً عليه شريعت واضعِ أسارت دگلدر، بلكه أڭ وحشى صورتدن بويله تمامًا حرّيته يول آچاجق و گچه‌بيله‌جك صورته اينديرمشدر، تعديل ايتمشدر.‌

هم ده درده قدر تعدّدِ زوجات طبيعته، عقله، حكمته موافق اولمقله برابر شريعت بر دانه‌دن درده چيقارمامش، بلكه سكز طوقوزدن درده اينديرمشدر. باخصوص تعدّدده اويله شرائط قويمشدر كه؛ اوڭا مراعات ايتمكله هيچ بر مضرّته مؤدّى اولماز. بعض نقطه‌ده شر اولسه ده أهون الشردر. أهون الشر ايسه بر عدالتِ إضافيه‌در. هيهات!.. عالمڭ هر حالنده خيرِ محض اولاماز.‌

............‌

مع التأسّف سوءِ تصادف ايله حكومته إعتراض ايدنلردن أهلِ إفراط و أهلِ تفريطه راست گلدم. أهلِ إفراطڭ بر قسمى، عربدن صوڭره إسلاميتڭ قوامى اولان أتراكى تضليل ايدييورلردى. حتّى بر قسمى او درجه تجاوز ايتدى كه، أهلِ قانونى تكفير ايدردى. اوتوز سنه أوّل اولان قانونِ أساسى يى و حرّيتڭ إعلاننى تكفيره دليل گوستريردى، (وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا اَنْزَلَ اللّٰهُ) إلى آخر حجّت ايدردى. بيچاره بيلمزدى كه: (مَنْ لَمْ يَحْكُمْ) بِمعنا (مَنْ لَمْ يُصَدِّقْ) در. عجبا سابق إستبدادى، حرّيت ظن ايدن و قانونِ أساسيه إعتراض ايدن آدملره ناصل إعتراض ايتميه‌جگم؟ چندان اونلر حكومته إعتراض ايدرلردى، لٰكن اونلر إستبدادڭ داها دهشتليسنى ايستديلر. بونڭ ايچون اونلرى ردّ ايدردم. ايشته شيمدى أهلِ حرّيتى تضليل ايدن، شو قسمدندر.‌

ايكنجى قسم اولان أهلِ تفريطى گوردم. دينى بيلمييورلر، أهلِ إسلامه إنصافسزجه إعتراض ايدييورلر، تعصّبى دليل گوسترييورلردى. ايشته شيمدى عثمانليلقدن تجرّد ايدوب، تام تامنه آوروپايه تمثّل ايتمك فكرنده بولونانلر، شو قسمدندر.‌

أيّها العوام! شيمدى اللّٰهه ايصمارلادق. سز طوريڭز، حواس ايله قونوشولاجق بر دعوام وار. حكومت و أشراف و إتّحاد ترقّيه (ماصون اولميان قسمنه) قارشى بر مهمّ مسئله‌م وار.‌

أى طبقۀِ حواس! بز عوام و أهلِ مدرسه، سزدن حقّمزى ايسترز.‌

س - نه ايسترسڭ؟

ج - سوزيڭزى فعلڭز تصديق ايتمك، باشقه‌سنڭ قصورينى كنديڭزه عذر گوسترمه‌مك، ايشى بربرينه آتمامق، اوزريڭزه واجب اولان خدمتمزده تكاسل ايتمه‌مك، واسطه‌ڭزله ضايع اولان مافاتى تلافى ايتمك، أحوالمزى ديڭله‌مك، حاجاتمزله إستشاره ايتمك، بر پارچه كيفڭزى ترك ايتمك و كيفمزى صورمق ايسته يورز!‌

الحاصل: ولاياتِ شرقيه و علماسنڭ إستقبالنى تأمين ايتمك ايسته يورز. إتّحاد و ترقّى معناسنده‌كى حصّه‌مزى ايسترز. اوزريڭزه خفيف، يانمزده چوق عظيم بر شى ايسترز.‌