آيتيله ذكر ايتمشدر. حالبوكه بو طبقهنڭ آرقهسنده وجوهڭ تعيّنات، تشخّصات طبقهسى واردر. أوّلكى طبقهنڭ فهمى، ايكنجى طبقهنڭ فهمندن داها ياقيندر. و كذا أڭ آشكار درجهيى
﴿اِنَّ فٖى خَلْقِ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ﴾
آيتيله ذكر ايتمشدر. بو درجهنڭ آرقهسنده، أرضڭ شمس أطرافنده أمر و إرادۀِ إلٰهى قانونيله تحريك و تدويرى درجهسى ده واردر. لٰكن بو درجه، أوّلكى درجهدن بر درجه مخفى اولديغندن ترك ايديلمشدر.
و كذا (وَ (جَعَلْنَا) الْجِبَالَ اَوْتَادًا) جملهسيله أڭ اوقوناقلى صحيفهيى گوسترمشدر. حالبوكه بو صحيفهنڭ آرقهسنده «ديرك و قازيقلر ايله تهلكهدن محافظه ايديلن بر سفينه گبى، أرض ده ايچريسنده وقوعه گلن هرج و مرجدن طولايى پارچهلانمق تهلكهسندن قورومق ايچون طاغلر ايله قازيقلانمشدر» صحيفهسى ده واردر. فقط بو صحيفه، عوامِ ناسجه او قدر اوقوناقلى اولماديغندن ترك ايديلمشدر. و بو صحيفهنڭ آلتنده ده شويله بر حاشيه واردر:
حياتى بسلهيوب صاغلامق اوزره طاغلر أرضه ديرك ياپيلمشدر. چونكه طاغلر صولرڭ مخزنيدر. هوانڭ طراغيدر، تصفيه ايدييور. طوپراغڭ حاميسيدر، دڭزڭ إستيلاسندن وقايه ايدييور. ذاتًا حياتڭ ديركلرى بو عنصرلردر.
بو سرّه بناءًدر كه، شريعتجه هلالڭ طلوع و غروبى نظره آلينمشدر. چونكه بو ايسه، آيلرى گونلرى حساب ايتمكدن عوامجه داها قولايدر. و ينه او سرّه بناءًدر كه، أذهانِ عوامده تثبيت و تقرير ايچون قرآنده تكرارلر وقوعه گلمشدر.
إعلم أيّها العزيز! آيتلرڭ بحث ايتدكلرى حقيقتلر، شعرلرڭ بحث ايتدكلرى خيالاتدن پك واسع و پك يوكسكدر. بو إعتبارله شعردن عدّ ايديلمهمشدر. هم ده، آيتلر، صاحبنڭ شئونات و أفعالندن بحث ايدر. شعر ايسه، فضولى اولارق