İçeriğe atla
مثنوئِ نوريه
اوننجى رساله · Sayfa 281

نظرًا عبثيت حسّ ايديلسه بيله، غايه‌لرڭ مجموعنه نظرًا عينِ حكمت و عينِ عدالتدر.

إعلم أيّها العزيز! إنسانڭ صنعتيله خالقڭ صنعتى آراسنده‌كى فرق: إنسان كندى صنعتنڭ آرقه‌سنده گورونه‌بيلير، امّا خالقڭ مصنوعى آرقه‌سنده يتمش بيڭ پرده واردر. فقط، خالقڭ بتون مصنوعاتى دفعةً بر نظرده گورونه‌بيليرسه، سياه پرده‌لر اورته‌دن قالقار، نورانيلر قالير.

إعلم أيّها العزيز! حيواناتدن اولسون نباتاتدن اولسون تولّد ايله تناسل شمولنه داخل اولان هر فرد وجهِ أرضى إستيلا و تسلّط ايتمك نيّتنده‌در كه، أرضى كنديسنه و ذرّيتنه خاص و خالص بر مسجد ياپمقله فاطرِ حكيمڭ أسماءِ حسنى‌سنى إظهار ايله خالقنه غيرِ متناهى بر عبادتده بولونسون.

أوت قوشلرڭ، باليقلرڭ، قارينجه‌لرڭ يمورطه‌لرنده، أشجار و سبزه‌واتڭ ثمراتنده و او ثمراتڭ تخملرنده‌كى إفراط درجه‌سنى بولان كثرت او وضعيتى تنوير ايدر. لٰكن عالمِ شهادتڭ طارلغنه و مستقبل عبادتلرڭ علاّم الغيوبڭ علمنده موجود اولديغنه بناءً، نيّتدن فعله هنوز چيقميان اونلرڭ عبادتلرى قبول ايديلمشدر.

إعلم أيّها العزيز! قرآنِ كريم، بعضًا بر شيئڭ متعدّد غايه‌لرندن إنسانلره عائد بر غايه‌يى ذكره تخصيص ايدر. بو إخطار ايچوندر، إنحصار ايچون دگلدر. يعنى، او شيئڭ غايه‌لرى، ذكر ايديلن غايه‌يه منحصر دگلدر. آنجق او شيئڭ نظام و إنتظام و سائر فائده‌لرينه إنسانڭ نظرِ دقّتنى جلب ايتمك ايچون إنسانلره راجع او فائده‌يى ذكر ايدييور. مثلا:

﴿وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ ۞ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنٖينَ وَالْحِسَابَ

آيتِ كريمه ايله ذكر ايديلن فائده، تقديرِ قمرڭ بيڭلرجه فائده‌لرندن