دردنجى برهان:
وجدانِ بشر دينيلن فطرتِ ذىشعوردر. شو برهانده درت نكتهيى نظرِ دقّته آل:
برنجيسى: فطرت يالان سويلهمز. مثلا، بر چكردكدهكى ميلانِ نموّ دير كه: «سنبللنهجگم، ميوه ويرهجگم.» طوغرى سويلر. مثلا، يمورطهده بر ميلانِ حيات وار، دير: «پيليچ اولاجغم.» بِإذْنِ اللّٰه اولور. طوغرى سويلر. مثلا بر آووج صو، إنجماد ايله ميلانِ إنبساطى دير: «فضله ير طوتهجغم.» متين دمير اونى يالان چيقاراماز. سوزينڭ طوغريلغى دميرى پارچهلار. ايشته شو ميلانلر، إرادۀ إلٰهيهدن گلن أوامرِ تكوينيهنڭ تجلّيلريدر، جلوهلريدر.
ايكنجيسى: بشرڭ حواسّ الخمسِ ظاهره و باطنهدن باشقه، عالمِ غيبه قارشى آچيلان پك چوق پنجرهلرى وار. غيرِ مشعور پك چوق حسلرى وار. حسِّ سامعه، باصره، ذائقه اولديغى گبى، بر حسِّ سادسۀِ صادقه اولان سائقه واردر. هم بر حسِّ سابعۀِ بارقه اولان شائقه وار. او شوق و سَوق يالان سويلهمز، ياڭليش گيدهمز.
اوچنجيسى: موهوم بر شى حقيقتِ خارجيهيه مبدأ اولاماز. فطرت و وجدانده نقطۀِ إستناد ايله نقطۀِ إستمداد، ايكى حقيقتِ ضروريهدر. خلقتڭ صفوتى و أڭ مكرّمى اولان روحِ بشر، او ايكى نقطه اولمازسه أڭ سفلى، أڭ برباد بر مخلوق اولور. حالبوكه، كائناتدهكى حكمت و نظام و كمال بو إحتمالى ردّ ايدر.
دردنجيسى: عقل تعطيلِ أشغال ايتسه ده، نظرينى إهمال ايتسه، وجدان صانعى اونوتاماز. كندى نفسنى إنكار ايتسه ده؛ اونى گورور، اونى دوشونور، اوڭا متوجّهدر. حدس كه، شمشك گبى سرعتِ انتقالدر، دائما اونى تحريك ايدر. حدسڭ مضاعفى اولان إلهام، اونى دائما تنوير ايدر. ميلانڭ مضاعفى اولان آرزو و اونڭ مضاعفى اولان إشتياق و اونڭ مضاعفى اولان عشقِ إلٰهى، اونى دائما