ديمك مركزه قدر نصفِ قطرِ أرض، آلتى بيڭ كسور كيلومتره اولديغندن، ايكى يوز بيڭ درجۀِ حرارتى جامع، يعنى ايكى يوز دفعه آتشِ دنيويدن شديد و روايتِ حديثه موافق بر آتش بولونويور. شو جهنّمِ صُغرا، جهنّمِ كبرايه عائد چوق وظائفى، دنياده و عالمِ برزخده گورمش و أحاديثلرله إشارت ايديلمشدر. عالمِ آخرتده، كُرۀِ أرض ناصلكه سكنهسنى مدارِ سنويسندهكى ميدانِ حشره دوكر؛ اويله ده ايچندهكى جهنّمِ صغرايى دخى جهنّمِ كبرايه أمرِ إلٰهى ايله تسليم ايدر. أهلِ إعتزالڭ بعض إماملرى «جهنّم صوڭرهدن خلق ايديلهجكدر» ديمهلرى، حالِ حاضرده تماميله إنبساط ايتمديگندن و سكنهلرينه تام مناسب بر طرزده إنكشاف ايتمديگندن، غلطدر و غباوتدر. هم پردۀِ غيب ايچندهكى عالمِ آخرته عائد منزللرى دنيا گوزيمزله گورمك و گوسترمك ايچون، يا كائناتى كوچولتوب ايكى ولايت درجهسنه گتيرملى وياخود گوزيمزى بيوتوب ييلديزلر گبى گوزلريمز اولمالى كه يرلرينى گوروب تعيين ايدهلم.
﴿وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ﴾
آخرت عالمنه عائد منزللر، بو دنيوى گوزيمزله گورولمز. فقط بعض رواياتڭ إشاراتيله، آخرتدهكى جهنّم، بو دنيامزله مناسبتداردر. يازڭ شدّتِ حرارتنه (مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ) دينيلمشدر. ديمك بو دنيوى كوچوجك و سونوك عقل گوزيله، او بيوك جهنّم گورولمز. فقط إسمِ حكيمڭ نوريله باقهبيليرز. شويله كه:
أرضڭ مدارِ سنويسى آلتنده بولونان جهنّمِ كبرا، يرڭ مركزندهكى جهنّمِ صغرايى گويا توكيل ايدهرك بعض وظائفنى گورديرمش. قديرِ ذو الجلالڭ ملكى پك چوق گنيشدر. حكمتِ إلٰهيه نرهيى گوسترمش ايسه جهنّمِ كبرا اورايه يرلشير. أوت بر قديرِ ذو الجلال و أمرِ (كُنْ فَيَكُونُ) ئه مالك بر حكيمِ ذو الكمال، گوزيمزڭ اوڭنده كمالِ حكمت و إنتظام ايله قمرى أرضه باغلامش؛ عظمتِ قدرت و إنتظام ايله أرضى گونشه ربط ايتمش و گونشى سيّاراتيله برابر أرضڭ