اوياندى و مداولۀِ أفكار ايله، عنعنهلرينڭ تركيله، تبديليله و قَوملرڭ بربرينه إختلاطلريله إتّحاده مَيل گوستردى و آرالرنده مناقله و مخابره باشلادى؛ حتّى كُرۀِ أرض بر مملكت، بلكه بر ولايت، بلكه بر كوى گبى اولدى؛ بر دعوت و بر نبوّت عموم إنسانلره كافى گورولدى.
بشنجى مقصدڭ وجهِ إنعكاسى:
(مِنْ قَبْلِكَ) دهكى (مِنْ) ، إبتدا معناسنى إفاده ايدر. إبتدا ايسه، بر إنتهايه باقار. إنتها، عدمِ إحتياجه دلالت ايدر. اويله ايسه او حضرت، خاتم الأنبيادر و عالمِ إنسانيتڭ باشقه بر رسوله إحتياجى يوقدر.
(مِنْ قَبْلِكَ) كلمهسنڭ بو بش لطائفه معكس و مظهر اولماسنه نظرِ بلاغتجه دلالت ايدن أماره شودر كه: بو بش مقصد، بر نهر گبى شو آيتلرڭ آلتنده جريان ايتمكله، آيتدن آيته إنتقال نتيجهسنده، (مِنْ قَبْلِكَ) حوضنده إجتماع ايتمشدر. أوت كلمهنڭ سطحنده گورونن بر ترشّح، بر ياشلق، كلمهنڭ آلتنده حوضڭ بولونديغنه دلالت و ايما ايدر. مع هذا بو مقصدلرڭ بياننه آيرى آيرى آيتلر تخصيص ايديلمشدر.
(وَبِالْاٰخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ) : بو آيت، حشر مسئلهسنه إشارتدر. حشرڭ إثباتى حقّنده فيضِ قرآندن فهم ايتديگم و باشقه بر رسالهده تفصيلاتيله ذكر ايتديگم اون برهانڭ خلاصهسنه بوراده إشارت ايدهجگز. شويله كه:
قصد و إرادهدن طوغان بر نظامِ أكمل واردر. خلقت و ياراديليشده تام بر حكمت حكمفرمادر. عالمده عبث يوق. فطرتده إسراف يوق. بو شاهدلرى تزكيه ايدن، إستقراءِ تامدر كه؛ هر فن، موضوعى بولونديغى نوعڭ نظامنه بر شاهدِ