قرآنڭ نه تقليدى ياپيلمش و نه ده بر مثالى گوستريلمشدر. أوت قرآن، ميليونلرجه عربى كتابلرله مقايسه ايديليرسه بڭزرى بولوناماز. او حالده قرآن يا هپسنڭ آلتندهدر، بو ايسه محالدر؛ اويله ايسه هپسنڭ فوقندهدر، اويله ايسه اللّٰهڭ كلاميدر.
٣ - بشرڭ صنعتى اولان بر شى، بدايتده چركين و غيرِ منتظم اولور، صوڭره يواش يواش إنتظامه صوقولور. قرآن ايسه، ايلك ظهورنده گوسترديگى حلاوتى، گوزللگى، گنجلگى شيمدى ده اويلهجه محافظه ايتمكدهدر.
أى بلاغت لطافتنڭ قوقوسنى قوقلايان آرقداش! ذهنڭى شو مباحثِ أربعهيه گوندر كه، بال آريسى (اَشْهَدُ اَنَّ هٰذَا كَلَامُ اللّٰهِ) بالنى چيقارسين.
(ذٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فٖيهِ هُدًى لِلْمُتَّقٖينَ) : آرقداش! كلاملرڭ حُسننى آرتيران و گوزللگنى فضلهجه پارلاتان بلاغتڭ أساسلرندن برى ده شودر كه: بر حوضى طولديرمق ايچون أطرافندن سوزولن صولر گبى، بليغ كلاملرده ده ذكر ايديلن كلمهلرڭ، قيدلرڭ، هيئتلرڭ تمامًا او كلامڭ تعقيب ايتديگى أساس مقصده ناظر اولمقله اونڭ تقويهسنه خدمت ايتمهلرى، بلاغت مذهبنده لازمدر.
برنجى مثال: (وَلَئِنْ مَسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِنْ عَذَابِ رَبِّكَ) اولان آيتِ كريمه نظرِ دقّته آلينيرسه گورولور كه: بو كلامدهكى مقصد و أساس، پك آز بر عذاب ايله فضله قورقوتمقدر. و بو كلامده اولان مذكور كلمهلر و قيدلر، تمامًا او مقصدى تقويه ايچون چاليشييورلر. أزجمله: شكّ و إحتمالى إفاده ايدن (اِنْ) شرطيه اولوب، عذابڭ آزلغنه و أهمّيتسزلگنه إشارتدر. و كذا (نَفْحَةٌ) صيغهسيله و تنوينيله، عذابڭ أهمّيتسزلگنه ايمادر. و كذا (مَسَّ) كلمهسى، عذابڭ شديد