تصريح ايتديگى سعادتِ أبديهنڭ نورينى گوسترهرك، اونلرڭ بو بيوك نعمتلرى غائب ايتدكلرندن چكدكلرى حسرتلرى تزييد و آرتديرمشدر.
و ينه (يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا) ايله أمر ايتديگى بر قسم دنيا لذّتلرينڭ تركنه باعث اولان عبادتدن نشئت ايدن زحمت و مشقّتلره قارشى، بو آيتله جنّتڭ قپوسنى آچارق، جنّتڭ لذائذينى گوسترمكله مؤمنلرڭ قلبلرينى تطمين و تأمين ايتمشدر.
و ينه تكليفڭ أساسى و ايمانڭ برنجى ركنى اولان توحيدى، أوّلجه إثبات ايتمشدر. بو آيتده دخى توحيدڭ ثمرهسنى و رحمتڭ عنواننى جنّت و سعادتِ أبديه ايله گوسترمشدر.
و ينه يوقاريده نبوّتِ محمّديه (عصم) (اِنْ كُنْتُمْ فٖى رَيْبٍ ... إلٰى آخر) آيتيله إشارت ايديلن إعجاز ايله إثبات ايديلمشدر. بوراده ده، تبشير و إنذار گبى نبوّت وظيفهلرينه لسانِ قرآن ايله إشارت ايديلمشدر.
و ينه يوقاريده ايعاد و إنذار؛ يعنى تخويف و تهديدلر ياپيلمشدر. بوراده ده وعدلر، رغبتلر، بشارتلر ياپيلمشدر. بونلرڭ آراسندهكى مناسبت، تضادى بر مناسبتدر.
و ينه نفسى و وجدانى، عقلڭ حكملرينه إطاعتلرينى دوام ايتديرن ترغيب و ترهيب، يعنى اُميد و قورقو حسلرى لازمدر. بو حسلرڭ وجود بولوب دوام ايتمهلرى آنجق ترغيب و ترهيب يعنى اميدلنديرمك و قورقوتمقله اولور. ترغيب و ترهيبڭ دوامى آنجق وجدانده موجود تحريك ايديجى بر آمرڭ وجوديله اولور. ايشته بو آيتله، ترغيب حسّى اويانديريلمشدر. أوّلكى آيتلر ايله ده ترهيب حسّى تحريك ايديلمشدر. بو إعتبارله آرالرنده تضادى بر مناسبت واردر. و ينه گچن آيتلرده