أرضروم ولايتنه تابع بايزيده حركت ايتدى. حقيقى تحصيلنه ايشته بو تاريخده باشلار. بو زمانه قدر هپ «صرف و نحو» مباديلريله مشغول اولمشدى و «إظهار»ه قدر اوقومشدى. بايزيدده شيخ محمد جلالى حضرتلرينڭ نزدنده ياپديغى بو حقيقى و جدّى تحصيلى، اوچ آى قدر دوام ايتمشدر. فقط پك غريبدر. زيرا شرقى آناطولى اصولِ تدريسيله، «ملا جامى»دن نهايته قدر إكمالِ نُسَخْ ايتدى. بوڭا ده هر كتابدن بر ويا ايكى درس، نهايت اون درس تدرّس ايتمكله موفّق اولدى و متباقيسنى ترك أيلدى. خواجهسى شيخ محمد جلالى حضرتلرى نه ايچون بويله ياپديغنى سؤال ايدنجه ملا سعيد جوابًا:
- بو قدر كتابى اوقويوب آڭلامغه مقتدر دگلم. آنجق بو كتابلر بر مجوهرات قوطوسيدر، آناختارى سزدهدر. يالڭز سزدن شو قوطولرڭ ايچنده نه بولونديغنى گوسترمڭزڭ إسترحامندهيم. يعنى بو كتابلرڭ نهدن بحث ايتدكلرينى آڭلايهيم ده، بِالآخره طبعمه موافق اولانلره چاليشيرم، ديمشدر.
مقصدى ايسه، أساسًا كنديسنده فطرةً موجود بولونان ايجاد و تجدّد فكرينى مدرسه اصوللرنده گوسترمك و بر تجدّد وجوده گتيرمك (حاشيه) و بر سورى
___
(حاشيه): يگرمى اوچ سنهده تأليفى تماملانان و يوز اوتوز كتابدن متشكّل «رسالۀِ نور» آدلى أثرلريله، علمِ كلام ساحهسنده بر تجدّد ياپديغى گورولمشدر. أوت كنديسى اون بش سنه تحصيلى لازم گلن علمى اوچ آيده ألده ايتمهسى، غيبى بر إشارتدر كه: «بر زمان گلهجك، اون بش سنه دگل، بر سنه بيله علمِ ايمان درسنى آلاجق مدرسهلر أله گچميهجك. ايشته او زمانده مشتاقلره اون بش سنهلك درسى اون بش هفتهده أللره ويرهبيلهجك قرآنى بر تفسير چيقهجق و سعيد اونڭ خدمتنده بولونهجق.» أوت تام ظهور ايتدى و عينًا گورولدى. رسالۀِ نور، اوتوز سنهلك مدهش بر زمانده گيزلى دينسز و إفساد قوميتهلرينڭ هجوملرينه رغمًا ايمان حقيقتلرى درسلرينى يوز بيڭلر نسخهلريله هر طرفده نشر ايتديلر و بيڭلر قلملرڭ غيرتلريله