إشارات
مؤلّفى
بديع الزمان
سعيد نورسى
* * *
إفاده:
بوندن آلتى سنه أوّل، شو زلزلهنڭ بدايتنده، إشارات الإعجاز تفسيرينى يازاركن، (وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ) بيانى صددنده، شو رسالهدهكى فهممى عينًا يازمشدم. زمان، فهممى تأييد ايتديگندن نشر ايدييورم. ذيلى، پراكنده حقيقتلردن بر عاشورادر.
* * *
﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ﴾
﴿وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ﴾
شو جملۀِ عاليهنڭ إطنابنده بر ايجازِ إعجازى وار. چونكه (يَتَصَدَّقُونَ) ويا (يُزَكُّونَ) گبى قيصه بر جملهيه بدل، بونى إختيار ايتمهسندن، صدقهنڭ شرائطِ مقبوليتنى فهمه إحساس و نقاطِ حُسننى إحسان ايدييور. صدقه بش شرط ايله تام صدقه اولابيلير:
برنجيسى: صدقهيه محتاج اولاجق درجهده تصدّقده إسراف ايتمهمكدر. شو شرطه ايماءً (مِمَّا) دهكى مِنِ تبعيضيهيى (منار) ايتمشدر.
ايكنجيسى: كندى مالندن ويرمهلى، يوقسه علىدن آلوب ولىيه ويرمهملى. شوڭا إشارةً حصرى إفاده ايدن (مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ) دهكى تقديمى (عيار) ايتمشدر.
اوچنجيسى: منّت ايتمهمكدر. بوڭا رمزًا (رَزَقْنَا) دهكى حقيقى مالك كيم اولديغنى و صدقه ويرن يالڭز واسطه اولديغنى گوسترمكله، شو شرطه (مدار) ايتمشدر.
دردنجيسى: طيبِ نفس ايله، رضاءِ قلب ايله اولمالى. خوفِ فقر ايله اولماملى. شوڭا تلويحان (رَزَقْنَا) دهكى نُونِ عظمتله (اَنَا الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتٖينُ) معناسنه رمز ايدوب شو شرطه (أماره) ايتمشدر.
بشنجيسى: صدقهيى آلان سفاهتده دگل، بلكه نفقهسنده و حاجاتِ ضروريهسنده صرف ايتملى. شوڭا تلميحان (يُنْفِقُونَ) نڭ مادّهسنى (علامت) ايتمشدر.
آلتنجى شرط، كمالدر. ماله حصر ايديلمهملى. زيرا تصدّق مالده اولديغى گبى؛ علمده، فكرده، فعلده ده اولور. شو تعميمه (مَا) لفظندهكى عموم ايله ايما و (يُنْفِقُونَ) دهكى إطلاق ايله إشارت ايتمشدر. چونكه مقامِ خطابيده إطلاق، تعميمدر.
إسلاميتڭ بر ركنِ مهمّى اولان زكات، بشرڭ حياتِ نوعيهسى ايچون أهمّيتى شودر:
حديثده وار؛ (لزَّكَاةُ قَنْطَرَةُ الْاِسْلَامِ) يعنى زكات بر كوپريدر كه، مسلمان، قارداشى اولان مسلمانه معاونت ايچون اوندن گچر. زيرا مأمور به اولان تعاون، او واسطه ايلهدر. و نوعِ بشرڭ حياتِ إجتماعيهدهكى نظامڭ صراط المستقيمى اودر. إنسانلر ايچنده مادّۀِ حياتڭ جرياننه رابطه اودر. ترقّياتِ بشردهكى زهرلره ترياق اودر.
أوت زكاتڭ وجوبِ قطعيسنده و اونڭ قبيلهسى اولان صدقهيه و قرضِ حسنه دعوتِ قرآنيدن و ربانڭ وسائليله برابر حرمتِ شديدهسنده عظيم بر حكمت، عالى بر مصلحت، واسع بر رحمت واردر.
أگر صحيفۀِ عالمده تاريخى بر نظرله دقّت و جمعيتِ بشريهنڭ مساويسنڭ أساسلرى تفتيش ايديلسه گورولهجكدر كه، بتون إختلالات و فسادڭ أصل و معدنى و بتون أخلاقِ رذيلهنڭ محرّك و منبعى، تك ايكى كلمهدر. او ايكى كلمهنڭ إمتزاجندن بومبا گبى كُرۀِ أرض پاطلادى و إزدواجندن، مدنى إنسانلردن جاناوارلر طوغدى.
برنجى كلمه: بن طوق اولسهم، باشقهسى آجلقدن ئولسه بڭا نه؟
ايكنجى كلمه: إستراحتم ايچون زحمت چك، سن چاليش بن ييهيم.
مرحمتسز نفسپرست اولان برنجى كلمۀِ غدّارهدر كه؛ عالمِ إنسانى زلزلهيه گتيروب، قيامتى قوپمق اوزرهدر. شو كلمهنڭ عِرقنى كسهجك تك بر دواسى وار كه، او ده زكاتدر و زكاتڭ مكمِّلى اولان صداقتدر و اونڭ متمّمى اولان قرضِ حسندر.
حريص، خودكام، ظالم اولان ايكنجى كلمهدر كه، بشرڭ ترقّياتنى اويله صارصييور كه، هرج و مرج آتشنه آتمق اوزرهدر.
شو داهيۀِ دهيانڭ تك بر دواسى وار. او ده حرمتِ ربادر و فائضڭ بتون وسائلنى حياتِ إجتماعيهدن رفع ايتمكدر. خودكام أللرده ثروتڭ إنحصارينه وسيله اولان ربا قابلرى، بانقهلرى سددر. أوت بو قاپلار ايله ثروت و تملّك، قليل آدملرده طوپلانير. بو ايكى دستور ايله توزيع ايديلمزسه، غصب ايديلهجكدر.
أوت هيئتِ إجتماعيهدهكى إنتظامڭ شرطى، طبقاتِ بشر بربرندن اوزاقلاشمامق؛ طبقهىِ حواس طبقهىِ عوامدن، طائفۀِ أغنيا طائفۀِ فقرادن آيريلماسين كه، صلۀِ رحم قوپسون. حالبوكه ربانڭ حياتى و زكاتڭ موتى ايله، گنيش بر مسافه آچيلمش؛ اويله بر اوزاقلق اولمش كه، خيطِ وصل قوپمش.
طبقهىِ سفلىٰدن، طبقهىِ عليايه قارشى إحترام، إطاعت، تحبّب يرينه؛ يالڭز إختلال صداسى، حسد صيحهسى، كين أنينى، نفرت ولولهسى، إنتقام فريادى يوكسلوب ايشيديلير.
طبقهىِ عليادن، طبقهىِ سفلٰىيه مرحمت، إحسان و تلطيفه بدل، يالڭز ظلمڭ آتشى، تحكّمڭ سائقهسى، تحقيرڭ رعدى اينييور.
ايشته بو حالتِ روحيهدندر كه، سببِ تواضع و ترحّم اولان خواصدهكى مزيت، تكبّر و غروره سبب اولمشدر. شفقته، آجيمايه و يارديمه سبب اولان فقرا عجزى، عوامڭ فقرى أسارتلرينه، سفالتلرينه سبب اولمشدر.
أگر شاهد ايسترسهڭ عالمِ مدنينڭ فساد و رذالتنه باق، زمان چوق شاهدلرى گوسترهجكدر.
الحاصل، طبقاتڭ مصالحهسى، بربرينه ياقينلاشديرماسنڭ چارۀِ يگانهسى، أركانِ إسلاميتدن اولان زكاتى، هيئتِ إجتماعيهنڭ تدويرينه واسع، عالى دستور إتّخاذ ايتمكدر.
إسلاميتده أڭ بيوك كبيره اولان ربايى وسائليله إلغا ايتمكدر. عدالتِ قرآنيه عالم قپوسنده طوروب، ربايه ياساقدر، گيرمگه حقّڭ يوقدر، دير.
زمان إختيارلندقجه قرآن گنجلشييور، رموزى توضّح ايدييور.
مثلا: (اِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ ..الخ)
مثلا: (تَجْرِى فِى الْبَحْرِ..الخ)
مثلا: (قُتِلَ اَصْحَابُ الْاُخْدُودِ..الخ)
مثلا... مثلا... إلخ.
* * *
عاشورا
س - مَنْ اَنْتَ؟ اَاَنْتَ اَنْتَ بَعْدَ مَوْتِكَ؟ وَهَلْ لِخَرَابِ الْبَدَنِ تَاْثٖيرٌ فٖى وَحْدَةِ الرُّوحِ؟
ج - اَنَا تَوَلَّدْتُ الْاٰنَ مُتَلَخِّصًا مِنْ ثَمَانٖينَ سَعٖيدًا تَمَخَّضُوا فٖى اَرْبَعٖينَ سَنَةً بِقِيَامَاتٍ مُسَلْسَلَةٍ وَاسْتِنْسَاخَاتٍ مُتَسَلْسِلَةٍ فَهٰذَا السَّعٖيدُ حَىٌّ نَاطِقٌ مَيِّتُونَ لَوْ بِالْاِنْجِمَادِ تَمَاسَكَ مَاءُ الزَّمَانِ وَتَمَثَّلَ اُولٰئِكَ السَّعٖيدُونَ وَتَرَاءَوْا لَمَا تَعَارَفُوا . تَدَحْرَجْتُ عَلَيْهِمْ فِى الْاَطْوَارِ فَتَفَرَّقَ مِنّٖى مَا زَانَ وَاَخَذْتُ مِنْهُمْ مَا شَانَ . فَكَمَا اَنَّ اَنَا الْاٰنَ هُوَ اَنَا فٖى هَاتٖيكَ الْمَرَاحِلِ كَذٰلِكَ اَنَا اَنَا فٖيمَا يَاْتٖى بِمَوْتٖى مِنَ الْمَنَازِلِ اِلَّا اَنَّهُ فٖى كُلِّ سَنَةٍ بِمُهَاجِرَةِ اثْنَيْنِ لِسَاكِنٖى تِلْكَ الْبِلَادِ يُجَدِّدُ اَنَا لِبَاسَهُ فَيَلْبَسُ السَّعٖيدَ الْجَدٖيدَ وَيَخْلَعُ الْعَتٖيقَ
توركجهسى
س- كيمسڭ؟ ئولسهڭ ينه سن ميسڭ؟ بدنڭ إنحلالى روحڭ شخصيتنه تأثير ايتمز مى؟
ج- بن بو آنده، سكسان سعيددن تلخيص ايله تظاهر ايتمشم. اونلر مسلسل شخصى قيامتلر و متسلسل (*) إستنساخلر ايله چالقالانوب شو زمانه بنى فيرلاتمشلر.
___
(*): مستنسخ قلمِ قدرتدر.
___
شو (سعيد) يتمش طوقوز ميّت، بر حىِّ ناطقڭ فهرستهسيدر. أگر زمانڭ صويى دوڭوب طورسه، متمثّل اولان او سعيدلر بربرلرينى گورسهلر، شدّتِ تخالفدن بربرلرينى طانيميهجقلردر. بن اونلرڭ اوستنده يووارلاندم؛ حسنات، لذَّات طاغيلدى قالدى. سيّئات، آلام طوپلاندى، يوكلندى. ناصلكه شيمدى او مرحلهلرده دائما بن بنم.
اويله ده موتمله گلهجك منزللرده ده ينه بن بنم. لٰكن هر سنهده شو منزلخانهلردهكى ذرّات، ايكى مهاجرتِ عمومى ياپديغڭدن، أنا دخى لباسنى دگيشديرر، ييرتيلمش سعيدى آتار، يڭى سعيدى گيهر.
* * *
«إنعكاس (*) يا هويتى ويا هويتله خاصيتى ويا هويتله ماهيتى طوتار.»
___
(*): طلوعاتڭ آخرينه دقّت.
___
برى برندن ألطف و أشفّ، قدرتڭ چوق آيينهلرى واردر. جامدن صويه، صودن هوايه، هوادن أثيره، أثيردن عالمِ مثاله، حتّى زمانه، حتّى فكره إلٰى آخر تنوّع ايدييور. صوده كثيفڭ عكسى، أصلڭ عين دگلسه، نورانيده غيرى ده دگل، هواده عينيدر.
هوا آيينهسنده بر كلمه ميليونلر كلمات اولور. قدرتڭ شو مطبعهسنده سرِّ تناسل، قلمِ صُنعِ إلٰهى عجيب إستنساخ ايدييور.
﴿فَتَبَارَكَ اللّهُ اَحْسَنُ الْخَالِقٖينَ﴾
* * *
«مثليْن تلقّى ايديلن ضدّيْن»
ذوقى اولان صوفيه وحدت الوجودى، اللّٰه حسابنه كائناتى إنكاردر.
فكرى اولان فلسفه و ضعيف الإعتقادلرڭ لساننده اولان وحدت الوجود ايسه، حاشا كائنات حسابنه اللّٰهى إنكاردر.
برى وحدت الشهود، ديگرى وحدت الموجودى تضمّن ايدر. (اَيْنَ الثُّرَيَّا مِنَ الثَّرٰى)
نظر، مسئلۀِ ذوقيهده تصرّف ايتسه بوزار. ذوقى كشفى اولان أمر، نظرِ فكر ميزانى ايله طارتيلماز؛ اوڭا إنسه قاتيلاشير، چركينلشير.
مثلا: طوپراق آلتنده بر چكردك هواده اوندن چيچكلى بر سنبل وار. عالمِ ترابده نظر، چكردگه دقّت ايتسه اينجه أساساتى گورور. هوا عالمندهكى مزهّر سنبلى اونلره إرجاع ايله ايضاح ايدهمز. چكردك ايچنه صيقيشديراماز. ايشته ذوق بوراده باقار. نظر اوراده. رؤيت دگيشير.
بيچاره حقيقتلر، قيمتسز أللرده قيمتسز اولور.
ديمشلر: (سُبْحَانَ مَنِ اخْتَفٰى لِشِدَّةِ ظُهُورِهٖ)
بن ده ديرم: (نَعَمْ وَسُبْحَانَ مَنِ اخْتَفٰى لِعَدَمِ ضِدِّهٖ)
﴿وَلَوْلَا الْجَنَّةُ وَالزَّمْهَرٖيرُ لَمَا عَذَّبَتْ جَهَنَّمُ وَلَا اَحْرَقَتْ﴾
جنّت اولماسه، جهنّم تعذيب ايتمز. زمهرير اولماسه، إحراق ايتمز.
* * *
نفسپرستلرڭ نظرِ دقّتنه
(*) بر لقمه قرق پارهيه. بر لقمه اون غروشه، آغزه گيرمهدن، بوغازه گچدكدن بردرلر. يالڭز بر قاچ ثانيه، آغزده بر فرق وار. مفتّش و قپوجى اولان ذائقهيى تلطيف و ممنون ايتمك ايچون، بردن اوڭا گيتمك، إسرافڭ أڭ سفيهيدر.
___
(*): مُغَدّيلقده ايكيسى بر ايكن، هوسى صنعتلر برينڭ قيمتنه ورگيلر علاوه ايدييور.
___
أسكيده أكثر إسلام آج دگلدى، ترفّهه إختيار وار ايدى. شيمدى آجدر، تلذّذه إختيار يوقدر.
* * *
لذّتپرستلرڭ نظرِ دقّتنه
إنسان أسكى زماننى دوشونسه، يا لسانى ويا قلبى، يا (آه، آه) ويا (اوخ، اوخ) تخطّر ويا تلفّظ ايدهجكدر. آه، مستتر ألمڭ ترجمانيدر. اوخ، روحده مضمر بر لذّت و نعمتڭ مخبريدر.
آهى ديديرتن، لذائذِ ماضيهنڭ تصوّرِ زواليدر. چونكه زوالِ ألم لذّت اولديغى گبى، زوالِ لذّت ده ألمدر. شاعرلرڭ ديوانلرى، تصوّرِ زوالِ لذّتدن گلن بر ألمِ فكرينڭ برر فرياديدر.
اوخ يعنى الحمد ِللّٰه ديديرتديرن، آلامِ ماضيهنڭ تصوّرِ زوالى، ويرديگى لذّتِ روحانيهنڭ عنوانيدر. ديمك موقّت لذّتدن زياده، موقّت ألمه تبسّم ايتملى، خوش گلدڭ ديمهلى.
* * *
أولنملى
بكارلق، بىكارلرڭ كاريدر.
باكره، ايكى ثُلث قادين، بر ثُلث أرككدر. بكار، ايكى ثُلث أركك، بر ثُلث چوجقدر. إزدواج، تصفيه تهذيب ايدر.
* * *
س- هانگى جمعيتدنسڭ، نهدن مخالفتى شدّتله تنقيد ايدييورسڭ؟
ج- شهدا جمعيتندنم. تك بر ولىيى إنكار ويا إستخفاف ايتمك، مشئومدر. اويله ايسه، ايكى ميليون أولياء اللّٰه اولان شهدايى إنكار ايتمك و قانلرى هدر صايمق، مشئوملرڭ أڭ مشئوميدر.
زيرا مخالفت دير: «حقسز اولارق حربه گيريلدى، خصممز حقلى ايديلر. جهاد دگلدى.» ايشته شو حكم، ايكى ميليون شهدانڭ شهادتنى إنكاردر.
بنجه أڭ چوق دعامز بو اولمالى: (اَللّٰهُمَّ لَا تَجْعَلْ بَاْسَنَا بَيْنَنَا)
بر حقيقت وار كه، أڭ بدوى و حتّى وحشى إنسانلر دخى او حقيقته قارشى سرفرو بُردۀِ إطاعت و إحترامدرلر. بر عشيرتدن متخاصم ايكى قبيله، خارج بر خصم ظهور ايتسه، سَوقِ طبيعى ايله داخلى خصومت تعطيل ايديلير. شايانِ إستغرابدر كه؛ مدنى، منوّر تلقّى ايديلنلر، او وحشيلردن چوق آشاغيدرلر. خصومتِ خارجيهنڭ ظهوريله، داخلى خصومتى تشديد ايدرلر. أگر مدنيت و فن بويله ايسه، إنسانڭ سعادتى وحشتِ جهالتدهدر.
* * *
عالمِ مرشد قويون اولمالى، قوش اولماملى. شو قوزوسنه سوت، بو ياوروسنه قَىْ ويرر.
* * *
باطل شيلرى تصوير، صافى ذهنلرى إضلالدر و جرحدر. بَعْدَهُ جرح و ردّ ايله تداوى يا اولور، يا اولماز.
* * *
بيچاره إستانبول متباين، داهيانه پرنسيبلرڭ تلقيناتِ مصرّانهلريله قابليتِ تلقيحهسنى غيب ايتمشدر. ذهنى آلُفته اولمشدر.
* * *
نسيان بر نعمتدر، يالڭز هر گونڭ آلامنى چكديرر، متراكمى اونوتديرر.
* * *
درجاتِ حرارت گبى، هر مصيبتده بر درجۀِ نعمت واردر. داها بيوگنى دوشونوب، كوچكدهكى درجۀِ نعمتى گوروب، اللّٰهه شكر ايتملى. يوقسه إستعظام ايله اوفلنسه شيشر، مراق ايديلسه ايكيلهشير. قلبدهكى مثالى، حقيقته إنقلاب ايدر.
* * *
ظلمتِ منوّره
أفكارِ حاضرهده جهلِ بسيطى جهلِ مركّبه قلب ايدن أڭ مهمّ سبب؛ مجهول بر شيئه پارلاق بر إسم طاقمقله آڭلادم ظن ايتمك و مجهول شيلرى اوڭا إرجاع ايله، ايضاح ايتدم ظن ايتمكدر. حالبوكه تعريف، يا حدّ يا رسم ايله اولور. يوقسه واضعى جاهل و مسمّايه مماس اولان وجهى مظلم و گوزه چارپان وجهى شفّاف بر إسمِ جامد ايله اولماز. مانيهتيزمه، تلهپاتى، قوّۀِ مقناطيسيه گبى...
* * *
إحياىِ دين، إحياىِ ملّتدر.
حياتِ دين، نورِ حياتدر.
اُمّت شريعته تمسّكى نسبتنده ترقّى، تساهلى نسبتنده تدنّيسى حقائقِ تاريخيهدندر.
* * *