İçeriğe atla
سوزلر
يگرمى طوقوزنجى سوز · Sayfa 676

ملائكه‌نڭ معناسنڭ ثبوتنه و تحقّقنه و روحانيلرڭ تحقّقلرى حقّنده إتّفاقلرينه قارشى گلييورسڭ، قبول ايتمييورسڭ؟ مادام كه برنجى أساسده إثبات ايديلديگى گبى؛ حيات موجوداتڭ كشّافيدر، بلكه نتيجه‌سيدر، زبده‌سيدر. بتون أهلِ عقل، معناىِ ملائكه‌نڭ قبولنده معنًا متّفقدرلر و شو زمينمز، بو قدر ذى‌حيات و ذى‌روحلرله شنلنديرلمشدر. شو حالده هيچ ممكن اولور مى كه: شو فضاىِ وسيعه سكنه‌لردن، شو سماواتِ لطيفه متوطّنيندن خالى قالسين؟ هيچ خاطريڭه گلمسين كه: شو خلقتده جارى اولان ناموسلر، قانونلر كائناتڭ حياتدار اولماسنه كافى گلير. چونكه او جريان ايدن ناموسلر، شو حكم ايدن قانونلر؛ إعتبارى أمرلردر، وهمى دستورلردر، عدمى صاييلير. اونلرى تمثيل ايده‌جك، اونلرى گوستره‌جك، اونلرڭ ديزگينلرينى أللرنده طوتاجق ملائكه دينلن عباد اللّٰه اولمازسه؛ او ناموسلره، او قانونلره بر وجود تعيّن ايده‌مز، بر هويت تشخّص ايده‌مز، بر حقيقتِ خارجيه اولاماز. حالبوكه حيات، بر حقيقتِ خارجيه‌در. وهمى بر أمر، حقيقتِ خارجيه‌يى يوكلنه‌مز.

الحاصل: مادام أهلِ حكمتله أهلِ دين و أصحابِ عقل و نقل معنًا إتّفاق ايتمشلر كه: موجودات، شو عالمِ شهادته منحصر دگلدر. هم مادام ظاهر اولان عالمِ شهادت، جامد و تشكّلِ أرواحه ناموافق اولديغى حالده بو قدر ذى‌روحلرله تزيين ايديلمش. ألبته، وجود اوڭا منحصر دگلدر. بلكه داها چوق طبقاتِ وجود واردر كه، عالمِ شهادت اونلره نسبةً منقّش بر پرده‌در. هم مادام دڭزڭ باليغه نسبتى گبى، أرواحه موافق اولان عالمِ غيب و عالمِ معنا، أرواحلر ايله طولو اولمق إقتضا ايدر. هم مادام بتون أمرلر، معناىِ ملائكه‌نڭ وجودينه شهادت ايدرلر. ألبته بِلا شك ولا شبهه، ملائكه وجودلرينڭ و روحانى حقيقتلرينڭ أڭ گوزل صورتى و عقولِ سليمه قبول ايده‌جك و إستحسان ايده‌جك أڭ معقول كيفيتى اودر كه؛ قرآن، شرح و بيان ايتمشدر. او قرآنِ معجز البيان دير كه: «ملائكه، عبادِ مكرّمدر.