ديريلوب يشيللنمسنى گورييورسڭز. اودون گبى كميكلرڭ حيات بولماسنى قياس ايدهميوب إستبعاد ايدييورسڭز. هم سماوات و أرضى خلق ايدن، سماوات و أرضڭ ميوهسى اولان إنسانڭ حيات و مماتندن عاجز قالير مى؟ قوجه آغاجى إداره ايدن، او آغاجڭ ميوهسنه أهمّيت ويرمهيوب باشقهسنه مال ايدر مى؟ بتون آغاجڭ نتيجهسنى ترك ايتمكله، بتون أجزاسيله حكمتله يوغرولمش خلقت شجرهسنى عبث و بيهوده ياپار مى ظن ايدرسڭز؟» دير: «حشرده سزى إحيا ايدهجك ذات، اويله بر ذاتدر كه؛ بتون كائنات، اوڭا أمربر نفر حكمندهدر. أمرِ كُنْ فَيَكُونه قارشى كمالِ إنقياد ايله سرفرو ايدر. بر بهارى خلق ايتمك بر چيچك قدر اوڭا أهون گلير. بتون حيواناتى ايجاد ايتمك، بر سينك ايجادى قدر قدرتنه قولاى گلير بر ذاتدر. اويله بر ذاته قارشى، (مَنْ يُحْيِى الْعِظَامَ) دييوب قدرتنه قارشى تعجيز ايله ميدان اوقونماز... صوڭره (فَسُبْحَانَ الَّذٖى بِيَدِهٖ مَلَكُوتُ كُلِّ شَىْءٍ) تعبيريله: هر شيئڭ ديزگينى ألنده، هر شيئڭ آناختارى ياننده، گيجه و گوندوزى، قيش و يازى بر كتاب صحيفهلرى گبى قولايجه چويرر. دنيا و آخرتى، ايكى منزل گبى بونى قپار، اونى آچار بر قديرِ ذو الجلالدر.» مادام بويلهدر، بتون دلائلڭ نتيجهسى اولارق (وَاِلَيْهِ تُرْجَعُونَ) يعنى: «قبردن سزى إحيا ايدوب، حشره گتيروب، حضورِ كبرياسنده حسابڭزى گورهجكدر.» ايشته شو آيتلر، حشرڭ قبولنه ذهنى مهيّا ايتدى، قلبى ده حاضر ايتدى. چونكه نظائرينى دنيوى أفعال ايله ده گوستردى.
هم كاه اولويور كه، أفعالِ اُخرويهسنى اويله بر طرزده ذكر ايدر كه؛ دنيوى نظائرلرينى إحساس ايتسين، تا إستبعاد و إنكاره ميدان قالماسين. مثلا: (اِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ) إلخ... و (اِذَا السَّمَٓاءُ انْفَطَرَتْ) إلخ... و (اِذَا السَّمَٓاءُ انْشَقَّتْ) ايشته شو سورهلرده قيامت و حشردهكى إنقلاباتِ عظيمهيى و