طوپلانير، بلوط تشكيل ايدر. صوڭره كوچك كوچك طائفهلر بر اوردو تشكيل ايدر گبى، او پارچه پارچه بلوطلرى تأليف ايدوب، (قيامتده سيّار طاغلر جسامت و شكلنده و رطوبت و بياضلق جهتنده قار و طولو كيفيتنده اولان) او سحاب پارچهلرندن آبِ حياتى بتون ذىحياته گوندرييور. فقط او گوندرمكده بر إراده، بر قصد گورونويور. حاجاته گوره گلييور؛ ديمك گوندريلييور. جوّ برّاق، صافى، هيچ بر شى يوقكن بر محشرِ عجائب گبى طاغوارى پارچهلر كندى كندينه طوپلانميور؛ بلكه ذىحياتى طانييان بريسيدر كه، گوندرييور. ايشته شو مسافۀِ معنويهده قدير، عليم، متصرّف، مدبّر، مربّى، مغيث، محيى گبى أسمالرڭ مطلعلرى گورونويور.
سكزنجى مزيتِ جزالت:
قرآن كاه اولويور كه، جنابِ حقّڭ آخرتده خارقه أفعاللرينى قلبه قبول ايتديرمك ايچون إحضاريه حكمنده و ذهنى تصديقه مهيّا ايتمك ايچون بر إعداديه صورتنده دنيادهكى عجائب أفعالنى ذكر ايدر وياخود إستقبالى و اُخروى اولان أفعالِ عجيبۀِ إلٰهيهيى اويله بر صورتده ذكر ايدر كه، مشهوديمز اولان چوق نظيرهلريله اونلره قناعتمز گلير.
مثلا:
﴿اَوَ لَمْ يَرَ الْاِنْسَانُ اَنَّا خَلَقْنَاهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَاِذَا هُوَ خَصٖيمٌ مُبٖينٌ﴾
تا سورهنڭ آخرينه قدر... ايشته شو بحثده حشر مسئلهسنده قرآنِ حكيم، حشرى إثبات ايچون يدى سكز صورتده مختلف بر طرزده إثبات ايدييور. أوّلا نشئۀِ اولٰىيى نظره ويرر. دير كه: «نطفهدن علقهيه، علقهدن مضغهيه، مضغهدن تا خلقتِ إنسانيهيه قدر اولان نشئتڭزى گورييورسڭز. ناصل اولويور كه، نشئۀِ اُخرٰىيى إنكار ايدييورسڭز. او، اونڭ مِثلى، بلكه داها أهونيدر.» هم جنابِ حق إنسانه قارشى ايتديگى إحساناتِ عظيمهيى (اَلَّذٖى جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْاَخْضَرِ نَارًا) كلمهسيله إشارت ايدوب دير: «سزه بويله نعمت ايدن ذات، سزى باشى بوش بيراقماز كه، قبره گيروب قالقمهمق اوزره ياتاسڭز.» هم رمزًا دير: «ئولمش آغاجلرڭ