اونبرنجى شعاع اولان ميوه‌نڭ
اونبرنجى مسئله‌سنڭ خاتمهسىغايت أهمّيتلى بر نكتۀ إعجازيهيه دائر، بردن إختيارسز، مغربدن صوڭره قلبه إخطار ايديلن و سورۀ (قُلْ اَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ) ڭ ظاهر بر معجزۀ غيبيه‌سنى گوسترن اوزون بر حقيقته قيصه بر إشارتدر.
﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ﴾
﴿قُلْ اَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ ۞ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ ۞ وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ اِذَا وَقَبَ ۞ وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِى الْعُقَدِ ۞ وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ اِذَا حَسَدَ ۞﴾
ايشته يالڭز معناىِ إشارى جهتنده بو سورۀِ عظيمۀِ خارقه: «كائناتده عدم عالملرى حسابنه چاليشان شريرلردن و إنسى و جنّى شيطانلردن كنديڭزى محافظه ايديڭز.» پيغمبريمزه و امّتنه أمر ايده‌رك، هر عصره باقديغى گبى معناىِ إشاريسيله بو عجيب عصريمزه داها زياده، بلكه ظاهر بر طرزده باقار؛ قرآنڭ خدمتكارلرينى إستعاذه‌يه دعوت ايدر. بو معجزۀ غيبيه، بش إشارتله قيصه‌جه بيان ايديله‌جك. شويله كه:
بو سوره‌نڭ هر بر آيتنڭ معنالرى چوقدر. يالڭز معناىِ إشارى ايله بش جمله‌سنده درت دفعه «شرّ» كلمه‌سنى تكرار ايتمك و قوّتلى مناسبتِ معنويه ايله برابر درت طرزده بو عصرڭ أمثالسز درت دهشتلى و فورطنه‌لى مادّى و معنوى شرلرينه و إنقلابلرينه و مبارزه‌لرينه عين تاريخيله پارمق باصمق و معنًا «بونلردن چكينڭز» أمر ايتمك، ألبته قرآنڭ إعجازينه ياقيشير بر إرشادِ غيبيدر.
مثلا: باشده (قُلْ اَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ) جمله‌سى، بيڭ اوچ يوز أللى ايكى ويا درت (١٣٥٢-١٣٥٤) تاريخنه حسابِ أبجدى و جفريله توافق ايدوب نوعِ بشرده أڭ گنيش حرص و حسدله و برنجى حربڭ سببيله وقوعه گلمگه حاضرلانان ايكنجى حربِ عمومى‌يه إشارت ايدر. و اُمّتِ محمّديه‌يه (ع‌ص‌م) معنًا دير: «بو حربه گيرمه‌يڭز و ربّڭزه إلتجا ايديڭز.» و بر معناىِ رمزيله، قرآنڭ خدمتكارلرندن اولان رسالۀِ نور شاكردلرينه خصوصى بر إلتفات ايله اونلرڭ أسكيشهر حپسندن، دهشتلى بر شردن عين تاريخيله قورتولمالرينه و حقلرنده‌كى إمحا پلاننڭ عقيم بيراقيلماسنه رمزًا خبر ويرر؛ معنًا إستعاذه ايديڭز أمر ايدر گبى بر رمز ويرر.
هم مثلا: (مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ) جمله‌سى (شدّه صاييلماز) بيڭ اوچ يوز آلتمش بر (١٣٦١) ايده‌رك، بو أمثالسز حربڭ مرحمتسز و ظالمانه تخريباتنه رومى و هجرى تاريخيله پارمق باصديغى گبى؛ عين زمانده بتون قوّتلريله قرآنڭ خدمتنه چاليشان نور شاكردلرينڭ گنيش بر إمحا پلانندن و أليم و دهشتلى بر بلادن و دڭزلى حپسندن قورتولمالرينه توافقله، بر معناىِ رمزى ايله اونلره ده باقار. «خلقڭ شرّندن كنديڭزى قورويڭز» گيزلى بر ايما ايله دير.
هم مثلا: (اَلنَّفَّاثَاتِ فِى الْعُقَدِ) جمله‌سى (شدّه‌لر صاييلماز) بيڭ اوچ يوز يگرمى سكز (١٣٢٨)؛ أگر شدّه‌ده‌كى (ل) صاييلسه، بيڭ اوچ يوز أللى سكز (١٣٥٨) عدديله بو عمومى حربلرى ياپان أجنبى غدّارلرڭ، حرص و حسد ايله بزده‌كى حرّيت إنقلابنڭ قرآن لهنده‌كى نتيجه‌لرينى بوزمق فكريله تبدّلِ سلطنت و بالقان و ايتاليان حربلرى و برنجى و ايكنجى حربِ عمومينڭ پاطلامسيله مادّى و معنوى شرلرينى، سياسى ديپلوماتلرڭ راديو ديليله هركسڭ قفالرينه سحرباز و زهرلى ئوفله‌مه‌لريله و مقدّراتِ بشرڭ دوگمه و عقده‌لرينه گيزلى پلانلرينى تلقين ايتمه‌لريله بيڭ سنه‌لك مدنيت ترقّياتنى وحشيانه محو ايدن شرلرڭ وجوده گلمگه حاضرلانمه‌لرى تاريخنه توافق ايده‌رك، (اَلنَّفَّاثَاتِ فِى الْعُقَدِ) نڭ تام معناسنه تطابق ايدر.
هم مثلا: (وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ اِذَا حَسَدَ) جمله‌سى (شدّه و تنوين صاييلماز) ينه بيڭ اوچ يوز قرق يدى (١٣٤٧) ايدوب، عين تاريخده، أجنبى معاهده‌لرڭ إجباريله بو وطنده أهمّيتلى صارصينتيلر و فلسفه‌نڭ تحكّميله بو ديندار ملّتده أهمّيتلى تحوّللر وجوده گلمه‌سنه و عين تاريخده، دولتلرده ايكنجى حربِ عمومى‌يى إحضار ايدن دهشتلى حسدلر و رقابتلرڭ چارپيشمالرى تاريخنه بو معناىِ إشارى ايله تام تامنه توافقى و معنًا تطابقى، ألبته بو قدسى سوره‌نڭ بر لمعۀ إعجازِ غيبيسيدر.
بر إخطار: هر بر آيتڭ متعدّد معنالرى واردر. هم هر بر معنا كلّيدر. هر عصرده أفرادى بولونور. بحثمزده بو عصريمزه باقان يالڭز معناىِ إشارى طبقه‌سيدر. هم او كلّى معناده، عصريمز بر فرددر. فقط خصوصيت كسب ايتمش كه، اوڭا تاريخيله باقار. بن درت سنه‌در، بو حربڭ نه صفحاتنى و نه ده نتيجه‌لرينى و نه ده صلح اولمش اولمامش بيلمديگمدن و صورماديغمدن، بو قدسى سوره‌نڭ داها نه قدر بو عصره و بو حربه إشارتى وار دييه داها اونڭ قپوسنى چالمادم. يوقسه بو خزينه‌ده داها چوق أسرار وار اولديغى رسالۀِ النورڭ أجزالرنده، خصوصًا رموزاتِ ثمانيه رساله‌لرنده بيان و إثبات ايديلديگندن اونلره حواله ايدوب قيصه كسييورم.
خاطره گله‌بيلن بر سؤالڭ جوابيدر:
بو لمعۀ إعجازيه‌ده، باشده‌كى (مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ) ده هم (مِنْ) هم (شَرِّ) كلمه‌لرى حسابه گيرمه‌سى و آخرده (وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ اِذَا حَسَدَ) يالڭز (شَرِّ) كلمه‌سى گيرمه‌سى، (وَ مِنْ) گيرمه‌مسى و (وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِى الْعُقَدِ) ايكيسى ده حساب ايديلمه‌مسى غايت اينجه و لطيف بر مناسبته ايما و رمز ايچوندر. چونكه، خلقلرده شردن باشقه خيرلر ده وار. هم بتون شر هركسه گلمز. بوڭا رمزًا، بعضيتى إفاده ايدن (مِنْ) و (شَرِّ) گيرمشلر. حاسد حسد ايتديگى زمان بتون شردر، بعضيته لزوم يوقدر. و (اَلنَّفَّاثَاتِ فِى الْعُقَدِ) رمزيله، كندى منفعتلرى ايچون كُرۀ أرضه آتش آتان ئوفله‌ييجيلرڭ و سحرباز او ديپلوماتلرڭ تخريباته عائد بتون ايشلرى عينِ شردر دييه، داها (شَرِّ) كلمه‌سنه لزوم قالمادى.
بو سوره‌يه عائد بر نكتۀ إعجازيه‌نڭ حاشيه‌سيدر:ناصل بو سوره، بش جمله‌سندن درت جمله‌سى ايله بو عصريمزڭ درت بيوك شرلى إنقلابلرينه و فورطنه‌لرينه معناىِ إشارى ايله باقار؛ عينًا اويله ده، درت دفعه تكرارًا (مِنْ شَرِّ) (شدّه صاييلماز) كلمه‌سيله عالمِ إسلامجه أڭ دهشتلى اولان جنگيز و هلاكو فتنه‌سنڭ و عبّاسى دولتنڭ إنقراض زماننڭ عصرينه، درت دفعه معناىِ إشارى ايله و مقامِ جفرى ايله باقار و پارمق باصار.
أوت (شدّه‌سز) (شَرِّ) بش يوز (٥٠٠) ايدر؛ (مِنْ) طقسان (٩٠)در. إستقباله باقان چوق آيتلر، هم بو عصريمزه هم او عصرلره إشارت ايتمه‌لرى جهتنده، إستقبالدن خبر ويرن إمامِ على (رض) و غوثِ أعظم (ق‌س) دخى، عينًا هم بو عصريمزه، هم او عصره باقوب خبر ويرمشلر. (غَاسِقٍ اِذَا وَقَبَ) كلمه‌لرى بو زمانه دگل، بلكه (غَاسِقٍ) بيڭ يوز آلتمش بر (١١٦١) و (اِذَا وَقَبَ) سكز يوز اون (٨١٠) ايده‌رك، او زمانلرده أهمّيتلى مادّى معنوى شرلره إشارت ايدر. أگر برابر اولسه، ميلادى بيڭ طوقوز يوز يتمش بر (١٩٧١) اولور. او تاريخده دهشتلى بر شردن خبر ويرر. يگرمى سنه صوڭره، شيمديكى تخملرڭ محصولى إصلاح اولمازسه، ألبته طوقاتلرى دهشتلى اولاجق.
* * *
ميوه‌نڭ اون برنجى مسئله‌سنڭ حاشيه‌سنڭ بر لاحقه‌سيدر.﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ﴾
آيت الكرسينڭ تتمّه‌سى اولان
(١٣٥٠) (١٩٢٩) ويا (١٩٢٨)
﴿لَا اِكْرَاهَ فِى [ الدّٖينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ ] مِنَ الْغَىِّ [ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ ]
(٩٤٦) «رسالة النور إسمنه موافق» (١٣٤٧)
[ وَيُؤْمِنْ بِاللهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ ] [ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰى ] لَا انْفِصَامَ لَهَا وَاللهُ سَمٖيعٌ
أگر برابر اولسه (١٠١٢)؛ (١٣٧٢)
أگر برابر اولمازسه (٩٤٥) (بر شدّه صاييلماز) (شدّه‌سز)
عَلٖيمٌ ۞ [ اَللهُ ] [ وَلِىُّ الَّذٖينَ اٰمَنُوا ] يُخْرِجُهُمْ مِنَ [ الظُّلُمَاتِ ] اِلَى النُّورِ
(١٤١٧) (١٣٣٨) (شدّه صاييلماز)
وَالَّذٖينَ كَفَـرُٓوا اَوْلِيَٓاؤُهُمُ [ الطَّاغُوتُ ] [ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ اِلَى ] الظُّلُمَاتِ
(١٢٩٥) (شدّه صاييلير)
[ اُولٰٓئِكَ اَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فٖيهَا خَالِدُونَ]﴾ ده رسالة النورڭ هم ايكى كرّه إسمنه، هم صورتِ مجاهده‌سنه، هم تحقّقنه و تأليف و تكمّل زماننه تام تامنه توافقيله برابر أهلِ كفرڭ بيڭ ايكى يوز طقسان اوچ (١٢٩٣) حربيله عالمِ إسلامڭ نورينى سوندورمگه چاليشماسى تاريخنه و برنجى حربِ عموميدن إستفاده ايله بيڭ اوچ يوز اوتوز سكز (١٣٣٨)ده بِالفعل نوردن ظلماته آتمق ايچون ياپيلان دهشتلى معاهده‌لر تاريخنه تام تامنه توافقى و ايچنده مكرّرًا نور و ظلمات قارشيلاشديريلماسى و بو مجاهدۀِ معنويه‌ده قرآنڭ نورندن گلن بر نور، أهلِ ايمانه بر نقطۀِ إستناد اولاجغنى معناىِ إشارى ايله خبر ويرييور دييه قلبمه إخطار ايديلدى. بن ده مجبور اولدم، يازدم. صوڭره باقدم كه؛ معناسنڭ مناسبتى بو عصريمزه او قدر قوّتليدر كه، هيچ توافق أماره‌سى اولماسه ده ينه بو آيتلر هر عصره باقديغى گبى معناىِ إشارى ايله بزمله ده قونوشويور قناعتم گلدى.
أوت أوّلا:
باشده (لَٓا اِكْرَاهَ فِى الدّٖينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ) جمله‌سى، مقامِ جفرى و أبجدى ايله بيڭ اوچ يوز أللى (١٣٥٠) تاريخنه پارمق باصار و معناىِ إشارى ايله دير: گرچه او تاريخده، دينى دنيادن تفريق ايله دينده إكراهه و إجباره و مجاهدۀِ دينيه‌يه و دين ايچون سلاحله جهاده معارض اولان حرّيتِ وجدان، حكومتلرده بر قانونِ أساسى، بر دستورِ سياسى اولويور و حكومت لائك جمهوريته دونر. فقط اوڭا مقابل معنوى بر جهادِ دينى، ايمانِ تحقيقى قلنجيله اولاجق. چونكه دينده‌كى رشدُ إرشاد و حق و حقيقتى گوزلره گوستره‌جك درجه‌ده قوّتلى برهانلرى إظهار ايدوب تبيين و تبيّن ايدن بر نور قرآندن چيقه‌جق دييه خبر ويروب، بر لمعۀ إعجاز گوسترر.
هم تا (خَالِدُونَ) كلمه‌سنه قدر رسالۀِ نورده‌كى بتون موازنه‌لرڭ أصلى، منبعى اولارق عينًا او موازنه‌لر گبى مكرّرًا نور و ظلمات و ايمان و قراڭلقلرى قارشيلاشديرماسيله گيزلى بر أماره‌در كه، او تاريخده بولونان جهادِ معنوى مبارزه‌سنده بيوك بر قهرمان؛ نور نامنده رسالۀِ نوردر كه، دينده بولونان يوزر طلسملرى كشف ايدن اونڭ معنوى ألماس قلنجى، مادّى قلنجلره إحتياج بيراقمييور.
أوت حدسز شكرلر اولسون كه، يگرمى سنه‌در رسالۀِ نور بو إخبارِ غيبى و لمعۀِ إعجازى بِالفعل گوسترمشدر. و بو سرِّ عظيم ايچوندر كه؛ رسالۀِ نور شاكردلرى دنيا سياستنه و جريانلرينه و مادّى مجادله‌لرينه قاريشمييورلر و أهمّيت ويرمييورلر و تنزّل ايتمييورلر و حقيقى شاكردلرى أڭ دهشتلى بر خصمنه و حقارتلى تجاوزينه قارشى اوڭا دير:
«أى بدبخت! بن سنى إعدامِ أبديدن قورتارمغه و فانى حيوانيتڭ أڭ سفلى و أليم درجه‌سندن بر باقى إنسانيت سعادتنه چيقارمغه چاليشييورم. سن بنم ئولوممه و إعداممه چاليشييورسڭ. سنڭ بو دنياده لذّتڭ پك آز، پك قيصه و آخرتده جزا و بلالرڭ پك چوق و پك اوزوندر. و بنم ئولومم بر ترخيصدر. هايدى دفع اول؛ سنڭ ايله اوغراشمام، نه ياپارسه‌ڭ ياپ.» دير. او ظالم دشمننه حدّت دگل، بلكه آجييور، شفقت ايدييور، كاشكه قورتولسه ايدى دييه‌رك إصلاحنه چاليشير.
ثانيًا:
﴿وَيُؤْمِنْ بِاللّٰهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰى﴾
بو ايكى قدسى جمله‌لر، قوّتلى مناسبتِ معنويه ايله برابر مقامِ جفرى و أبجدى حسابيله، برنجيسى رسالة النورڭ إسمنه، ايكنجيسى اونڭ تحقّقنه و تكمّلنه و پارلاق فتوحاتنه معنًا و جفرًا تام تامنه تطابقلرى بر أماره‌در كه؛ رسالة النور بو عصرده، بو تاريخده بر «عروة الوثقى»در. يعنى چوق محكم، قوپماز بر زنجير و بر «حبل اللّٰه»در. اوڭا ألنى آتان، ياپيشان نجات بولور دييه معناىِ رمزيله خبر ويرر.
ثالثًا:
﴿اَللّٰهُ وَلِىُّ الَّذٖينَ اٰمَنُوا﴾
جمله‌سى هم معنا، هم جفر ايله رسالة النوره بر رمزى وار. شويله كه:.........
(بو مقامده پرده ايندى. يازمغه إذن ويريلمدى. باشقه زمانه تأخير ايديلدى.)
﴿سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ﴾
(حاشيه): بو نكته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نڭ باقى قسمى شيمديلك يازديريلماديغنڭ سببى، بر درجه دنيايه، سياسته تماسيدر. بز ده باقمقدن ممنوعز. أوت (اِنَّ الْاِنْسَانَ لَيَطْغٰى) بو طاغوته باقار و باقديرر.
سعيد النورسى
* * *