خلاصه: حضرتِ محمّد عليه الصلاة والسلام كندى كندينه گونش گبى بر برهاندر.
و كذا او ذاتڭ (عصم) درت ياشندن قرق ياشنه قدر گچيرمش اولديغى گنجلك دورهسنده بر حيلهسى، بر خيانتى گورولمهمش و بر يالانى ايشيديلمهمشدر. أگر او ذاتڭ يراديليشنده، طبيعتنده بر فنالق، بر كوتولك حسّى و مَيلى اولمش اولسيدى؛ بهمهحال گنجلك سائقهسيله طيشارىيه ويرهجكدى. حالبوكه بتون ياشنى، عمرينى كمالِ إستقامتله، متانتله، عفّتله، بر إطّراد و إنتظام اوزرينه گچيرمش، دشمنلرى بيله حيلهيه إشارت ايدن بر حالنى گورمهمشلردر.
و كذا ياش قرقه بالغ اولديغنده ايى اولسون، كوتو اولسون و ناصل بر أخلاق اولورسه اولسون رسوخ پيدا ايدر، مَلكه حالنه گلير، داها تركى ممكن اولماز. بو ذاتڭ تام قرق ياشنڭ باشنده ايكن ياپديغى او إنقلابِ عظيمى، عالمه قبول و تصديق ايتديرن و عالمى جلب و جذب ايتديرن، او ذاتڭ (عصم) أوّل و آخر هركسجه معلوم اولان صدق و أمانتى ايدى.
ديمك او ذاتڭ (عصم) صدق و أمانتى، دعواىِ نبوّتنه أڭ بيوك بر برهان اولمشدر.
دردنجى مسئله:
ايكنجى صحيفهيى اوقوياجغز. بو صحيفه، ماضى يعنى زمانِ سعادتدن أوّلكى زماندر. شو صحيفهنڭ حاوى اولديغى أنبياءِ سالفينڭ أحوال و قصّهلرى، او ذاتڭ صدقِ نبوّتنه برر برهاندر. يالڭز درت نكتهيه دقّت لازمدر:
برنجى نكته: إنسان بر فنّڭ أساسلرينى و او فنّڭ حياتنه تعلّق ايدن نقطهلرى بيلمكله، يرلى يرنجه قوللانماسنه واقف اولدقدن صوڭره دعواسنى او أساسلره بنا ايتمهسى، او فنده ماهر و متخصّص اولديغنه دليلدر.
ايكنجى نكته: فطرتِ بشريهنڭ إقتضاسندندر كه؛ عادى بر إنسان ده اولسه، حتّى چوجق ده اولسه، حتّى كوچك بر قوم ايچنده ده بولونسه، پك قيمتسز بر دعوا خصوصنده جمهوره مخالفت ايدوب يالان سويلهمگه جسارت ايدهمز. عجبا پك بيوك بر حيثيت صاحبى، عالمشمول بر دعواده، پك عنادلى و كثرتلى بر قوم ايچنده، اُمّى يعنى اوقور يازار صنفندن اولماديغى حالده، عقلڭ تك باشنه إدراكدن عاجز اولديغى بعض شيلردن بحث ايدوب كمالِ جدّيتله عالمه نشر و إعلان ايتمهسى اونڭ صدقنه دليل اولديغى گبى، او مسئلهنڭ اللّٰهدن اولديغنه ده بر برهان اولماز مى؟
اوچنجى نكته: معلومدر كه، مدنى إنسانلرجه معلوم و مألوف پك چوق علملر، صفتلر، فعللر واردر كه، بدويلرجه مجهول اولور و او گبى شيلردن خبرلرى يوقدر. بناءً عليه بِالخاصّه گچمش زمانلردهكى بدويلرڭ أحوالندن بحث ايتمك ايستهين بر آدم، خيالًا او زمانلره، او چوللره گيدوب اونلر ايله گوروشمليدر. زيرا اونلرڭ أحوالنى أزبردن، اونلرى گورمهدن محاكمه ايتمكله ايستديگى معلوماتى ألده ايدهمز.
دردنجى نكته: اُمّى بر آدم، بر فنّڭ علماسيله مناقشهيه گيريشهرك، بَين العلما إتّفاقلى اولان مسئلهلرى تصديق و إختلافلى اولانلرى ده تصحيح ايدرسه؛ او آدمڭ بو خارقه اولان حالى، اونڭ پك يوكسكلگنه و اونڭ علمنڭ ده وهبى اولديغنه دلالت ايتمز مى؟
بو درت نكتهيى گوز اوڭنه گتير، محمّدِ عربى عليه الصلاة والسلامه باق كه: او ذات هركسجه مسلّم أمّيلگيله برابر، گچمش أنبيا ايله قَوملرينڭ أحواللرينى گورمش و مشاهده ايتمش گبى قرآنڭ لسانيله سويلهمشدر. و اونلرڭ أحوالنى، سرلرينى بيان ايدهرك عالمه نشر و إعلان ايتمشدر. بِالخاصّه نقل ايتديگى اونلرڭ قصّهلرى، بتون ذكيلرڭ نظرِ دقّتنى جلب ايدن دعواىِ نبوّتنى إثبات ايچوندر. و نقل ايتديگى أساسلرى، بَين الأنبيا إتّفاقلى اولان قسمى تصديق، إختلافلى اولانى ده تصحيح ايدوب دعواسنه مقدّمه ياپمشدر. صانكه او ذات، وحىِ إلٰهينڭ معكسى اولان معصوم روحيله زمان و مكانى طىّ ايدهرك، او زمانڭ أڭ درين درهلرينه گيرمش و گورديگى گبى سويلهمشدر. بناءً عليه او ذاتڭ بو حالى اونڭ بر معجزهسى اولوب نبوّتنه دليل اولديغى گبى، أوّلكى أنبيانڭ ده نبوّت دليللرى معنوى بر دليل حكمنده اولوب، او ذاتڭ نبوّتنى إثبات ايدر.
بشنجى مسئله:
عصرِ سعادته و بِالخاصّه جزيرة العرب مسئلهسنه دائردر. بونده ده درت نكته واردر.
برنجى نكته: عالمجه معلومدر كه، آز بر قَومڭ عادتلرندن حقير، أهمّيتسز بر عادتى قالديرمق ويا ذليل، مسكين بر طائفهنڭ جزئى، ضعيف خويلرينى رفع ايتمك؛ بيوك بر حكمداره، اوزون بر زمانده بيله چوق زحمتلره باغليدر. عجبا حاكم اولمامقله برابر، آز بر زمانده، نهايت درجهده عادتلرينه متعصّب، عنادجى و كثرتلى بر قَومده رسوخ و قوّت پيدا ايتمش اولان عادتلرى رفع و قلبلرده إستقرار پيدا ايدن و زمانلرجه دوام و إستمرار ايدن أخلاقلرينى ترك ايتديرن؛ هم يرلرينه غايت يوكسك عادتلرى، گوزل أخلاقلرى تأسيس ايدن بر ذات، خارق العاده اولماز مى؟
ايكنجى نكته: ينه عالمجه معلومدر كه، دولت بر شخصِ معنويدر. (چوجق گبى) تشكّلى، بيومسى تدريجيدر. و كذا يڭى تشكّل ايدن بر دولتڭ، بر ملّتڭ روحنه قدر نفوذ ايدن أسكى بر دولته غلبه ايتمهسى ينه تدريجيدر، زمانه متوقّفدر. عجبا محمّدِ عربى عليه الصلاة والسلامڭ بتون أساساتِ عاليهيى حاوى اولان و مادّى معنوى بتون ترقّيات و مدنيتِ إسلاميهنڭ قپوسنى آچان، قيصه بر زمانده دفعةً تشكيل ايتديگى بر دولتله، دنيانڭ بتون دولتلرينه غلبه ايدوب مادّى معنوى حاكميتنى محافظه و إبقا ايتديرن، خارق العادهلگى دگل ميدر؟
اوچنجى نكته: أوت قهر و جبر ايله ظاهرى بر حاكميت، سطحى بر تحكّم، قيصه بر زمانده إبقا ايديلهبيلير. فقط بتون قلبلره، فكرلره، روحلره إجراىِ تأثير ايدهرك، ظاهرًا و باطنًا بگنديرمك شرطيله وجدانلر اوزرينه حاكميتنى محافظه و إبقا ايتمك، (أڭ بيوك خارقه اولمقله) آنجق نبوّتڭ خاصّهلرندن اولابيلير.
دردنجى نكته: أوت تهديدلرله، قورقولرله، حيلهلرله أفكارِ عامّهيى باشقه بر مجرايه چويرتمك ممكن اولور. فقط تأثيرى جزئيدر، سطحيدر، موقّت اولور. محاكمۀِ عقليهيى آز بر زمانده قپاتهبيلير. امّا إرشاديله قلبلرڭ درينلكلرينه قدر نفوذ ايتمك، حسّياتڭ أڭ اينجهلرينى هيجانه گتيرمك، إستعدادلرڭ إنكشافنه يول آچمق، أخلاقِ عاليهيى تأسيس و آلچاق خويلرى إمحا و إزاله ايتمك، جوهرِ إنسانيتدن پردهيى قالديروب حقيقتى تشهير ايتمك، حرّيتِ كلامه سربستى ويرمك، آنجق شعاعِ حقيقتدن مقتبس خارق العاده بر معجزهدر.
أوت عصرِ سعادتدن أوّلكى زمانلرده قلب قاتيلغى و مرحمتسزلك اويله بر حدّه بالغ اولمشدى كه، قوجهيه ويرمكدن عار ايدهرك قيزلرينى ديرى ديرى طوپراغه گومرلردى. عصرِ سعادتده إسلاميتڭ طوغورديغى مرحمت، شفقت، إنسانيت سايهسنده، أوّلجه قيزلرينى گومرلركن متأثّر اولميانلر، إسلاميت دائرهسنه گيردكدن صوڭره قرينجهيه بيله آياق باصماز اولديلر. عجبا بويله روحى، قلبى، وجدانى بر إنقلاب هيچ بر قانونه تطبيق ايديلهبيلير مى؟
بو نكتهلرى جيبِ قلبنه صوقدقدن صوڭره، بو نقطهلره ده دقّت ايت:
١ - تاريخِ عالمڭ شهادتيله ثابتدر كه؛ پارمقله گوستريلن أڭ بيوك بر داهى، آنجق عمومى بر إستعدادى إحيا و عمومى بر خصلتى ايقاظ و عمومى بر حسّى إنكشاف ايتديرهبيلير. أگر بويله بر حسّى ده ايقاظ ايدهمهمش ايسه سعيى هپ هبا اولور.
٢ - تاريخ بزه گوسترييور كه؛ أڭ بيوك بر إنسان، حميتِ ملّيه، حسِّ اخوّت، حسِّ محبّت، حسِّ حرّيت گبى حسّياتِ عموميهدن بر ويا ايكى وياخود اوچ حسّى ايقاظ ايتمگه موفّق اولور. عجبا أوّلكى زمانلرڭ جهالت، شقاوت، ظلم ظلمتلرى آلتنده گيزلى قالان بيڭلرجه حسّياتِ عاليهيى، جزيرة العرب مملكتنده، بدوى و طاغنيق بر قوم ايچنده إنكشاف ايتديرمك خارق العاده دگل ميدر؟ أوت شمسِ حقيقتڭ ضياسندندر.
بو نقطهلرى عقلنه صوقاميانڭ، جزيرة العربى بز گوزينه صوقارز. أى معنّد! جزيرة العربه گيت، أڭ بيوك فيلسوفلردن يوز دانهيى ده إنتخاب ايت، برابر گوتور. اونلر ده اوراده أخلاقڭ و معنوياتڭ إنكشافى خصوصنده چاليشسينلر. محمّدِ عربينڭ (عصم) او وحشتلر زماننده او وحشى بدويلره ويرديگى جلايى، سنڭ او فيلسوفلرڭ شو مدنيت و ترقّيات دورنده يوزده بر نسبتنده ويرهبيليرلر مى؟ چونكه او ذاتڭ ياپديغى او جلا؛ إلٰهى، ثابت، لايتغيّر بر جلادر و اونڭ بيوك معجزهلرندن بريدر.
و كذا بر ايشده موفّقيت ايستهين آدم، اللّٰهڭ عادتلرينه قارشى صفوت و موافقتنى محافظه ايتسين و فطرتڭ قانونلرينه كسبِ معارفه ايتسين و هيئتِ إجتماعيه رابطهلرينه مناسبت پيدا ايتسين. عكسى تقديرده فطرت، عدمِ موافقتله جواب ويرهجكدر.
و كذا هيئتِ إجتماعيهده، عمومى جريانه مخالفت ايتمهمك لازمدر. مخالفت ايديلديگى تقديرده، دولابڭ اوستندن دوشر، آلتنده قالير. بناءً عليه او جريانلرده، توفيقِ إلٰهينڭ مساعدهسنه مظهريتى طولاييسيله، او دولابڭ اوستنده محمّدِ عربى عليه الصلاة والسلامڭ حق ايله متمسّك اولديغى ثابت اولور.
أوت حضرتِ محمّد عليه الصلاة والسلامڭ گتيرديگى شريعتڭ حقائقى، فطرتڭ قانونلرندهكى موازنهيى محافظه ايتمشدر. إچتماعياتڭ رابطهلرينه لازم گلن مناسبتلرى إخلال ايتمهمشدر. زمان اوزادقجه، آرالرنده إتّصال پيدا اولمشدر. بوندن آڭلاشيلير كه؛ إسلاميت، نوعِ بشر ايچون فطرى بر ديندر و إجتماعياتى تزلزلدن وقايه ايدن يگانه بر عاملدر.
بو نكتهلر ايله شو نقطهلرى نظره آل، محمّدِ هاشمى عليه الصلاة والسلامه باق. او ذات، أمّيلگيله برابر، بر قوّته مالك دگلدى. نه اونڭ و نه ده أجدادينڭ بر حاكميتلرى سبقت ايتمهمشدى؛ بر حاكميته، بر سلطنته مَيللرى يوقدى. بويله بر وضعيتده ايكن مهمّ بر مقامده، تهلكهلى بر موقعده، كمالِ وثوق و إطمئنان ايله بيوك بر ايشه تشبّث ايتدى. بتون أفكارِ عامّهيه غلبه چالدى، بتون روحلره كنديسنى سَوْديردى، بتون طبيعتلرڭ اوستنه چيقدى. قلبلردن بتون وحشت عادتلرينى، چركين أخلاقلرى قالديرهرق، پك يوكسك عادات و گوزل أخلاقى تأسيس ايتدى. وحشتڭ چوللرنده سونمش اولان قلبلردهكى قساوتى، اينجه حسّياتله تبديل ايتديردى و جوهرِ إنسانيتى إظهار ايتدى. اونلرى او وحشت كوشهلرندن چيقارهرق، أَوْجِ مدنيته يوكسلتدى و اونلرى او زمانه، او عالمه معلّم ياپدى. و اونلره اويله بر دولت تشكيل ايتدى كه، ساحرلرڭ سحرلرينى يوتان عصاىِ موسى گبى، باشقه ظالم دولتلرى يوتدى و نوعِ بشرى إستيلا ايدن ظلم، فساد، إختلال، شقاوت رابطهلرينى ياقدى، ييقدى و آز بر زمانده، دولتِ إسلاميهيى شرقدن غربه قدر توسيع ايتديردى. عجبا او ذاتڭ شو ماجراسى، اونڭ مسلگى حق و حقيقت اولديغنه دلالت ايتمز مى؟
❊ ❊ ❊