﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
مسلكِ قرآنىده تام گيتمهين خصوصًا عقلى، نقله ترجيح ايدن معتزله إماملرى و يالڭز عقلنه إعتماد ايدن اشراقيّون فيلسوفلرى و اونلرڭ سلاحيله اونلرى مغلوب ايتمگه كنديلرينى مجبور ظن ايدن أهلِ حقيقت و أهلِ سنّت و الجماعت علّامهلرينڭ درسنى آڭلامق ايچون چوق سنه درس آلمق لازم گلييوردى. فيضِ قرآن ايله رسالۀِ نور بر سنهده او اون سنهلك وظيفۀِ ايمانيهيى گورويور.
أسكى زمانده علمِ كلامده بيوك عالملر و ديندار فيلسوفلر معرفت اللّٰه ايچون أسباب سلسلهسنڭ دَور و تسلسلينڭ محاليتنى گوسترمكله معرفت اللّٰه و واجب الوجودڭ وحدانيتنى إثبات ايدرلردى.
قرآنِ حكيمڭ حقيقتى و معجزانه مسلگى، هر شيده معرفت اللّٰهه بر پنجره آچار. او علما و فيلسوفلرڭ مجموعِ عالمده گوستردكلرى حجّتِ أحديت و برهانِ وحدانيتى هر بر شيده حتّى هر بر ذرّهده گوسترر. (وَفٖى كُلِّ شَىْءٍ لَهُ اٰيَةٌ تَدُلُّ عَلٰى اَنَّهُ وَاحِدٌ) حقيقتى بونڭ مجمل بر إفادهسيدر. يعنى ذرّهلردن ييلديزلره قدر هر شيده بر پنجرۀِ توحيد وار. طوغريدن طوغرىيه ذاتِ واجب الوجودى صفاتى ايله بيلديرن آيتلر يعنى دلالت و إشارتلر وار.
ايشته قرآنِ حكيمڭ بو معجزانه حقيقتنڭ، شيمدى أهلِ ايمانه قارشى كفرِ مطلقڭ دهشتلى هجوم ايتديگى بو زمانده بر جلوهسى اولان رسالۀِ النور، ياريم عصردن بَرى كفرِ مطلقى قيرييور و أڭ معنّدلرينى صوصديرييور. رسالۀِ نورده قرآنڭ فيضندن گلن ايكى اوچ خاصّه سببى ايله او، هيچ بر ضرر و زحمت ويرمييور. و تحصيلى ايچون چوق زمان ايستهمييور.
برنجى خاصّه: علماءِ علمِ كلامڭ و فيلسوفلرڭ أسكيدن بَرى مناظره عادتى اولارق، معارضڭ شبههلرينى و إعتراضلرينى سويلهدكدن صوڭره جواب ويرمك عادتلرى، رسالۀِ نورده بر ايكى رسالهجكدن باشقه يوقدر. بلكه حقيقتى اويله پارلاق و قطعى صورتده بيان ايدييور كه او شبهه هر نفسڭ خاطرينه گلمييور. و شيطان دخى خاطره گتيرهمييور.
هم هيچ بر بولانتى ويرمهدن أڭ درين مسائلِ حقيقتى، أڭ عامى بر آدمه دخى درس ويرييور. معراج و حشرِ جسمانى و قدر و جزءِ إختيارى گبى مسئلهلر… حالبوكه أسكى علمانڭ أثرلرندهكى درين مسئلهلرى عامى و تجربهسز گنجلره بولانتى ويرمهمك ايچون درس ويريلمسى منع و ياساق ايديلييوردى. فقط رسالۀِ نور، أڭ درين مسائلى أڭ عامىيه بلكه بر چوجغه ضررسز اولارق بيلديرييور.
ايكنجى خاصّه: ناصل بر مملكته لازم اولان صو، طاغلره آچيلان كنگانلر و قناللرله گتيريليركن، شيمدى نرهيه وورولسه صو چيقاران بر آلَت ايجاد ايديلمسى تمثيلى گبى؛ ايمان و معرفت اللّٰه اولان آبِ حياتى گتيرمك ايچون اوزاق يرلره تا سماواته و عالمڭ مجموعنه لزوم قالميهرق، هر بر شيده او آبِ حياتى چيقاران قرآنِ حكيمڭ تزگاهندن نورانى بر عصانڭ چيقماسنه بڭزر.
ايشته حضرتِ موسى عليه السلامڭ عصاسى ايله بر طاشده اون ايكى چشمه آقيتماسى و برابرندهكيلرى صوسزلقدن قولايجه قورتارماسى گبى؛ رسالۀِ نور ده بر عصاىِ قرآنى اولارق هركسڭ فهمنه گوره آبِ حياتى ايچيرييور و يرينى گوستروب صوسزلقدن قورتارييور.
هم ده رسالۀِ نورڭ قرق مجموعهسندن عصاىِ موسى نامندهكى بر مجموعهسى، او عصاىِ قرآنينڭ بر اوجيدر.
اوچنجى خاصّه: رسالۀِ نور هم وحدت هم وجوبِ وجود إثباتنده بر حجّتله چوق نتيجهلرى برابر إثبات ايدر. مثلا، گوزببگڭدهكى بر ذرّهنڭ عجيب وظيفهسى ايله هم كائنات صانعنڭ وجوبِ وجودينى هم وحدتنى هم محيط علمنى و حدسز قدرتنى و نهايتسز إرادتنى و سائر صفتلرينى عين دليلده إثبات ايدر.
* * *
﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
(يدى سنه أوّل إستانبول اونورسيتهسندهكى بعض نور طلبهلرينه يازيلان مكتوبدن بر پارچهدر.)
عصاىِ موسى آخرنده، مباركلر پهلوانى بيوك روحلى كوچك على نامنده بر قارداشمزڭ سؤالنه قارشى ويرديگم بر جواب وار. اونى اوقويڭز كه بعض معترضلر رسالۀِ نورڭ قيمتنى بر درجه قيرمق ايچون اوڭا ديمشلر: «هركس اللّٰهى بيلير. عادى بر آدم، بر ولى گبى اللّٰهه ايمان ايدر.» بويلهجه نورلرڭ پك يوكسك و پك چوق قيمتدار و غايت لزوملى تحشيداتنى زياده گوسترمك ايستهمشلر.
شيمدى إستانبولده (داها دهشتلى بر فكرده) آنارشيست فكرلى كفرِ مطلقه دوشمش بر قسم منافقلر، رسالۀِ نور گبى، أكمك و صويه إحتياج درجهسنده هركسڭ محتاج اولديغى ايمانى حقيقتلردن محروم بيراقمق دسيسهسيله دييورلر كه: «هر ملّت، هركس اللّٰهى بيلير. داها يڭى درس آلمغه إحتياجمز پك يوق.» دييه مقابله ايتمك ايستهيورلر.
حالبوكه اللّٰهى بيلمك، بتون كائناته إحاطه ايدن ربوبيتنه و ذرّهلردن ييلديزلره قدر جزئى و كلّى هر شى اونڭ قبضۀِ تصرّفنده و قدرت و إرادهسيله اولديغنه قطعى ايمان ايتمك و ملكنده هيچ بر شريكى اولماديغنه و (لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ) كلمۀِ قدسيهسنڭ حقيقتلرينه ايمان ايتمك، قلبًا تصديق ايتمكله اولور.
يوقسه «بر اللّٰه وار» دييوب، بتون ملكنى أسبابه و طبيعته تقسيم ايتمك و اونلره إسناد ايتمك، حاشا حدسز شريكلر حكمنده أسبابى مرجع طانيمق و هر شيئڭ ياننده حاضر إراده و علمنى بيلمهمك و شدّتلى أمرلرينى طانيمهمق و صفتلرينى، گوندرديگى ألچيلرينى و پيغمبرلرينى بيلمهمك، ألبته بو جهتله اللّٰهه ايمان حقيقتى اونده يوقدر. بلكه كفرِ مطلقدهكى معنوى جهنّمڭ دنيوى تعذيبندن كندينى بر درجه تسلّىيه آلمق ايچون او سوزلرى سويلهر.
أوت إنكار ايتمهمك باشقهدر، ايمان ايتمك بتون بتون باشقهدر.
أوت كائناتده هيچ بر ذىشعور، كائناتڭ بتون أجزاسى قدر شاهدلرى بولونان خالقِ ذو الجلالى إنكار ايدهمز. ايتسه، بتون كائنات اونى تكذيب ايدهجگى ايچون صوصار، لاقيد قالير. فقط اوڭا ايمان ايتمك: قرآنِ عظيم الشانڭ درس ويرديگى گبى، او خالقى صفتلرى ايله، إسملرى ايله عموم كائناتڭ شهادتنه إستنادًا قلبًا تصديق ايتمك و ألچيلريله گوندرديگى أمرلرى طانيمق؛ و گناه و أمره مخالفت ايتديگى وقت، قلبًا توبه ايتمك و ندامت ايتمك ايلهدر. يوقسه، بتون گناهلرى سربست ايشلهيوب هيچ إستغفار ايتمهمك و آلديرمامق، او ايماندن حصّهسى اولماديغنه دليلدر. هر نه ايسه... أولادلرم، أهمّيتلى بر حادثه سزه بو اوزون مسئلهيى قيصهجه بيان ايتمگه سبب اولدى.
* * *
﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
(عصاىِ موسىنڭ آخرندهكى بر مكتوبده، مباركلر پهلوانى بيوك روحلى كوچك على قارداشمزڭ سؤالنه ويريلن جواب)
سؤال: رسالۀِ نورڭ أركانِ ايمانيه حقّنده بو درجه كثرتلى تحشيداتى نهدندر؟ بر عامى مؤمنڭ ايمانى بيوك بر ولينڭ ايمانى گبيدر دييه أسكى خواجهلر بزه درس ويرمشلر.
الجواب: باشده مطبوع آيت الكبرا هم يگرمى سكزنجى مكتوبڭ اوچنجى مسئلهسنڭ ايكنجى نقطهسنده مراتبِ ايمانيه بحثلرنده، آخره ياقين مجدّدِ ألفِ ثانى إمامِ ربّانىنڭ بيانى و حكمى كه: «بتون طريقتلرڭ منتهاسى و أڭ بيوك مقصدلرى، حقائقِ ايمانيهنڭ إنكشافيدر. و بر مسئلۀِ ايمانيهنڭ قطعيتله وضوحى، بيڭلر كرامتلردن و كشفياتدن داها اييدر.» و آيت الكبرانڭ أڭ آخردهكى و لاحقهدن آلينان او مكتوبڭ پارچهسى و تمامنڭ بياناتى جواب اولديغى گبى؛ ميوه رسالهسنڭ تكراراتِ قرآنيه حقّنده اوننجى مسئلهسى، توحيدده و ايمان ركنلرى حقّنده تكراراتى و كثرتلى تحشيداتِ قرآنيهنڭ حكمتى، عينًا تمامًا اونڭ حقيقى تفسيرى اولان رسالۀِ نورده جريان ايتمهسى جوابدر.
هم ايمانِ تحقيقى و تقليدى، إجمالى و تفصيلى و ايمانڭ بتون تهاجماته و وسوسهلره و و شبههلره قارشى طايانوب صارصيلمامسنى بيان ايدن رسالۀِ نور پارچهلرينڭ ايضاحاتى، بيوك روحلى كوچك علىنڭ مكتوبنه اويله بر جوابدر كه بزه هيچ إحتياج بيراقمييور.
ايكنجى جهت: ايمان، يالڭز إجمالى و تقليدى بر تصديقه منحصر دگلدر. بر چكردكدن تا بيوك خرما آغاجنه قدر و ألدهكى آيينهده گورونن مثالى گونشدن تا دڭز يوزندهكى عكسنه تا گوكدهكى گونشه قدر مرتبهلرى و إنكشافلرى اولديغى گبى ايمانڭ او درجه كثرتلى حقيقتلرى وار، بيڭلر أسماءِ إلٰهيه و سائر أركانِ ايمانيهنڭ كائنات حقيقتلريله علاقهدار چوق حقيقتلرى وار. «بتون علملرڭ و معرفتلرڭ و كمالاتِ إنسانيهنڭ أڭ بيوگى ايماندر و ايمانِ تحقيقيدن گلن تفصيللى و برهانلى معرفتِ قدسيهدر.» دييه أهلِ تحقيق إتّفاق ايتمشلر.
أوت ايمانِ تقليدى، چابوق شبههلره مغلوب اولور. اوندن چوق قوّتلى و چوق گنيش اولان ايمانِ تحقيقيده پك چوق مراتب وار.
او مرتبهلردن علم اليقين مرتبهسى، (حاشيه)4 چوق برهانلرينڭ قوّتلريله بيڭلر شبههلره قارشى طايانير. حالبوكه تقليدى ايمان ايسه بر شبههيه قارشى بعضًا مغلوب اولور.
هم ايمانِ تحقيقينڭ بر مرتبهسى ده عين اليقين درجهسيدر كه چوق مرتبهلرى وار. بلكه أسماءِ إلٰهيه عددنجه تظاهر درجهلرى وار. بتون كائناتى بر قرآن گبى اوقويهبيلهجك درجهسنه گلير.
و بر مرتبهسى ده حقّ اليقيندر كه اونڭ ده چوق مرتبهلرى وار. بويله ايمانلى ذاتلره شبهات اوردولرى هجوم ده ايتسه بر خلط ايدهمز.
و علماءِ علمِ كلامڭ بيڭلر جلد كتابلرى، عقله و منطغه إستنادًا تأليف ايديلوب يالڭز او معرفتِ ايمانيهنڭ برهانلى و عقلى بر يولنى گوسترمشلر.
و أهلِ حقيقتڭ يوزر كتابلرى كشفه و ذوقه إستنادًا او معرفتِ ايمانيهيى داها باشقه بر طرزده، بر جهتده إظهار ايتمشلر.
فقط قرآنڭ معجزهكار جادّۀِ كبراسنڭ گوسترديگى حقائقِ ايمانيه و معرفتِ قدسيه؛ او علما و أوليانڭ پك چوق فوقنده بر قوّت و يوكسكلكدهدر.
ايشته رسالۀِ نور بو جامع و كلّى و يوكسك جادّۀِ سعادتى و معراجِ معرفتى تفسير ايدوب بيڭ سنهدن بَرى قرآن عليهنه و إسلاميت و إنسانيت ضررينه و عدم عالملرى حسابنه تخريباتجى، كلّى جريانلره قارشى قرآن و ايمان نامنه مقابله ايدييور، مدافعه ايدييور. ألبته حدسز تحشيداته إحتياجى واردر كه او حدسز دشمنلره قارشى طايانوب أهلِ ايمانڭ ايماننڭ محافظهسنه قرآن نوريله وسيله اولسون.
حديثِ شريفده واردر كه: «بر آدمڭ سنڭله ايمانه گلمهسى، سڭا صحرا طولوسى قيرمزى قويونلردن داها خيرليدر.» «بعضًا بر ساعت تفكّر، بر سنه عبادتدن داها خيرلى اولور.» حتّى نقشيلرڭ خفى ذكره ويردكلرى بيوك أهمّيت، بو نوع تفكّره يتيشمك ايچوندر.
عموم قارداشلريمزه برر برر سلام و دعا ايدييورز. قصوره باقمهيڭز، عجله يازيلدى. سز تصحيح و إصلاح ايدرسڭز.
اَلْبَاقٖى هُوَ الْبَاقٖى
قارداشڭز
سعيد النورسى
* * *
﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
يگرمى يدنجى مكتوبڭ اوچنجى ذيلى
(بر لاحقه مكتوبى)
نور رسالهلرينه چوق مشتاق و اونلرڭ مطالعهسندن إنتباهه گلن بر دوقتوره يازيلان مكتوب
مرحبا أى كندى خستهلغنى تشخيص ايدهبيلن بختيار دوقتور، صميمى و عزيز دوستم!
سنڭ حرارتلى مكتوبڭڭ گوسترديگى إنتباهِ روحى شايانِ تبريكدر. بيليڭز كه موجودات ايچنده أڭ قيمتدار، حياتدر. و وظيفهلر ايچنده أڭ قيمتدار، حياته خدمتدر. و خدمتِ حياتيه ايچنده أڭ قيمتدارى، حياتِ فانيهيى حياتِ باقيهيه إنقلاب ايتمهسى ايچون سعى ايتمكدر. شو حياتڭ بتون قيمتى و أهمّيتى ايسه حياتِ باقيهيه چكردك و مبدأ و منشأ اولماسى جهتندهدر. يوقسه حياتِ أبديهيى زهرلهيهجك و بوزاجق بر طرزده شو حياتِ فانيهيه حصرِ نظر ايتمك؛ آنى بر شمشگى، سرمدى بر گونشه ترجيح ايتمك گبى بر ديوانهلكدر.
حقيقت نظرنده هركسدن زياده خسته اولان، مادّى و غافل دوقتورلردر. أگر أجزاخانۀِ قدسيۀِ قرآنيهدن ترياقمثال ايمانى علاجلرى آلابيلسهلر، هم كندى خستهلقلرينى، هم بشريتڭ يارهلرينى تداوى ايدرلر، إن شاء اللّٰه. سنڭ إنتباهڭ سنڭ يارهڭه بر مرهم اولديغى گبى، سنى دخى دوقتورلرڭ أمراضنه بر علاج ياپار.
هم بيليرسڭ، مأيوس و اميدسز بر خستهيه معنوى بر تسلّى، بعضًا بيڭ علاجدن داها زياده نافعدر. حالبوكه طبيعت باتاقلغنده بوغولمش بر طبيب، او بيچاره مريضڭ أليم يأسنه بر ظلمت داها قاتار. إن شاء اللّٰه بو إنتباهڭ سنى اويله بيچارهلره مدارِ تسلّى ايدر، نورلى بر طبيب ياپار.
بيليرسڭ كه؛ عمر قيصهدر، لزوملى ايشلر پك چوقدر. عجبا بنم گبى سن دخى قفاڭى تفتيش ايتسهڭ، معلوماتڭ ايچنده نه قدر لزومسز، فائدهسز، أهمّيتسز، اودون ييغينلرى گبى جامد شيلرى بولورسڭ. چونكه بن باشمى تفتيش ايتدم، چوق لزومسز شيلرى بولدم. ايشته او فنّى معلوماتى، او فلسفى معارفى؛ فائدهلى، نورلى، روحلى ياپمق چارهسنى آرامق لازمدر. سن دخى جنابِ حقدن بر إنتباه ايسته كه، سنڭ فكريڭى حكيمِ ذو الجلال حسابنه چويرسين، تا او اودونلره بر آتش ويروب نورلانديرسين. لزومسز معارفِ فنّيهڭ، قيمتدار معارفِ إلٰهيه حكمنه گچسين.
هم مادام سوزلر سنڭ وجدانڭله قونوشهبيليرلر. هر بر سوزى، شخصمدن دگل بلكه قرآنڭ دلاّلندن سڭا بر مكتوبدر و أجزاخانۀِ قدسيۀِ قرآنيهدن برر رچتهدر فرض ايت. غيبوبيت ايچنده حاضرانه بر مصاحبه دائرهسنى اونلر ايله آچ.
سعيد النورسى
* * *
﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
(رسالۀِ نوردن سكّۀِ تصديقِ غيبى مجموعهسنده، اون طوقوزنجى صحيفهدهكى بر لاحقه مكتوبندن «ايمان ايله قبره گيرمك» حقّنده مهمّ بر مكتوبدن بر پارچهدر)
ايمانِ تحقيقى علم اليقيندن حقّ اليقينه ياقينلاشدقجه داها سلب ايديلميهجگنه أهلِ كشف و تحقيق حكم ايتمشلر. ديمشلر كه: سكرات وقتنده شيطان وسوسهسيله آنجق عقله شبههلر ويروب تردّده دوشورهبيلير. بو نوع ايمانِ تحقيقى ايسه يالڭز عقلده طورمييور. بلكه هم قلبه هم روحه هم سرّه هم اويله لطائفه سرايت ايدييور، كوكلهشييور كه شيطانڭ ألى او يرلره يتيشهمييور؛ اويلهلرڭ ايمانى زوالدن محفوظ قالييور.
بو ايمانِ تحقيقينڭ وصولنه وسيله اولان بر يولى، ولايتِ كامله ايله كشف و شهود ايله حقيقته يتيشمكدر. بو يول أخصِّ خواصّه مخصوصدر، ايمانِ شهوديدر.
ايكنجى يول: ايمانِ بِالغيب جهتنده سرِّ وحيڭ فيضيله برهانى و قرآنى بر طرزده، عقل و قلبڭ إمتزاجيله حقّ اليقين درجهسنده بر قوّت ايله ضرورت و بداهت درجهسنه گلن بر علم اليقين ايله حقائقِ ايمانيهيى تصديق ايتمكدر. بو ايكنجى يول؛ رسالۀِِ نورڭ أساسى، مايهسى، تملى، روحى، حقيقتى اولديغنى خاص طلبهلرى گورويورلر. باشقهلرى دخى إنصافله باقسهلر رسالۀِِ نورڭ حقائقِ ايمانيهيه مخالف اولان يوللرى غيرِ ممكن و محال و ممتنع درجهسنده گوسترديگنى گورهجكلر.
سعيد النورسى
* * *
1 (حاشيه): حضرتِ إبراهيم عليه السلامڭ نمروده قارشى إماته و إحياده گونشڭ طلوع و غروبنه إنتقالى، جزئى إماته و إحيادن كلّى إماته و إحيايه انتقالدر و بر ترقّيدر. او دليلڭ أڭ پارلاق و أڭ گنيش دائرهسنى گوسترمكدر. يوقسه بر قسم أهلِ تفسيرڭ ديدكلرى گبى، خفى دليلى بيراقوب، ظاهر دليله چيقمق دگلدر.
2 (حاشيه): حتّى شجاعت قهرمانى حضرتِ على (رضى اللّٰه عنه) دييور: «حربده بز قورقديغمز زمان، پيغمبرڭ (عصم) آرقهسنه صاقلانير، تحصّن ايدردك.» شجاعت گبى هر خصلتده فائق اولديغنى، او زمان دشمنلرى دخى تصديق ايتدكلرينى تاريخلر نقل ايدييورلر.
3 (حاشيه): بن بو إختيارلغم و پريشانيتم ايچنده، ذاتِ محمّديهنڭ (عصم) گتيرديگى أرزاقِ معنويهنڭ ميليوندن بريسنى حسّ ايتدم. أليمدن گلسه ايدى، ميليونلر لسانله صلواتلرله اوڭا تشكّر ايدهجكدم. شويله كه: بن فراقدن، زوالدن چوق اينجينيورم. حالبوكه سَوْديگم دنيا و دنيويهلر، مفارقتله بنى بيراقوب گيدييورلر. بن ده گيدهجگمى بيلييورم. بو پك أليم و جانخراش مأيوسيته قارشى، بردن سعادتِ أبديه و حياتِ باقيه مژدهسنى ذاتِ أحمديهدن (عصم) ايشيتمكله قورتولييورم و تام تسلّى بولويورم. حتّى تشهّدده (اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ اَيُّهَا النَّبِىُّ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ) ديديگمده اوڭا هم بيعت، هم مأموريتنه تسليم و إطاعت، هم وظيفهسنى تبريك، هم بر نوع تشكّر و سعادتِ أبديه مژدهسنه بر مقابلهدر كه؛ مسلمانلر هر گون بش دفعه بو سلامى ياپارلر.
4 (حاشيه): ١-علم اليقين: علم ايله يقين حاصل ايتمك. يعنى بر شيئڭ وجودينى، أمارهلريله بيلمك.
٢- عين اليقين: گوز ايله يقين حاصل ايتمك. يعنى بر شيئى گوز ايله گورهرك بيلمك.
٣- حقّ اليقين: حقيقتى ايله يقين حاصل ايتمك. يعنى ايچنه گيرمكله بيلمك.
سَوْگيلى استاديمز بديع الزمان حضرتلرندن آلديغمز درس ايله شو اوچ كلمهيى شويله ايضاح ايدرز: مثلا، اوزاقدن بر دومان گوردك. اوراده بر آتشڭ يانديغنى بيليرز. علم اليقين بوڭا دينيلير. او دومانه ياقينلاشدق، آتشى گوزيمز ايله گوردك؛ عين اليقين بوڭا دينيلير. آتشڭ نورى ايچنه گيروب درجهسنى آڭلادق. حقّ اليقين بوڭا دينيلير.