فائدهلرى واردر» دييه متسلّى اولويور. مثلا: علم گبى، «دنياده منفعتى اولماسه بيله آخرتده فائدهسى واردر» دييه ايى جهتى گوسترمكله، كوتو جهتى آلتنده يوتديرر.
خلاصه: نفس، دوهقوشى گبيدر. شيطان سوفسطائى، هوا ده بكتاشيدر.
إعلم أيّها العزيز! خلقِ أشيا حقّنده «موجبۀِ كلّيه» صادق اولماديغى تقديرده «سالبۀِ كلّيه» صادق اولور. يعنى يا بتون أشيانڭ خالقى اللّٰهدر ويا اللّٰه هيچ بر شيئڭ خالقى دگلدر. چونكه أشيانڭ آراسنده منتظم تساند ايله خلق و ياراتمق، تجزّىيى قبول ايتمز بر كلّدر، بعضيت يوقدر. يا موجبۀِ كلّيه اولاجقدر ويا سالبۀِ كلّيه اولاجقدر. باشقه إحتمال يوق. هر شيده علّتڭ عدمنى توهّم ايدن وهمڭ واهى حكمنده بر قيمت يوق. بناءً عليه أدنا بر شيده خالقيت أثرى گورونديگى زمان، بتون أشياده تحقّق ايدر.
و كذا خالق يا بردر ويا غيرِ متناهيدر، أوْسَطْ يوقدر. زيرا صانع واحدِ حقيقى اولمازسه، كثيرِ حقيقى اولاجقدر. كثيرِ حقيقى ايسه غيرِ متناهيدر.
مع هذا نورى نشر ايدنڭ نورسز، ايجاد ايدنڭ وجودسز، ايجاب ايتديرنڭ وجوبسز اولماسى محالدر.
و كذا علم صفتنى إحسان ايدنڭ علمسز، شعورى إحسان ايدنڭ شعورسز، إختيارى ويرنڭ إختيارسز، إرادهيى ويرنڭ إرادهسز، كامل شيلرڭ صانعى غيرِ كامل اولديغنى تلقّى ايتمك محالدر.
و كذا عينى ترسيم، بصرى تصوير و نظرى تنوير ايدنڭ بصرسز اولديغنى دوشونمك، آنجق بصر و بصيرتدن محروم اولان آدمڭ ايشيدر. مع هذا مصنوعدهكى كمالات، تمامًا صانعدهكى كمالدن آقان بر فيضدر. فقط قوشلردن