سعادتله متلذّذ اولويورلر.. ئولومدهكى فراق آجيلغنى حسّ ايتمييورلر. أهلِ قبورڭ چندان روحلرى باقيدر، فقط كنديلرينى ئولمش بيلييورلر. برزخده آلدقلرى لذّت و سعادت، شهدانڭ لذّتنه يتيشمز. ناصلكه ايكى آدم بر رؤياده جنّت گبى بر گوزل سرايه گيررلر. بريسى رؤياده اولديغنى بيلير. آلديغى كيف و لذّت پك نقصاندر. «بن اويانسهم شو لذّت قاچهجق» دييه دوشونور. ديگرى رؤياده اولديغنى بيلمييور. حقيقى لذّت ايله حقيقى سعادته مظهر اولور.
ايشته عالمِ برزخدهكى أموات و شهدانڭ حياتِ برزخيهدن إستفادهلرى، اويله فرقليدر. حدسز واقعاتله و رواياتله شهدانڭ بو طرزِ حياته مظهريتلرى و كنديلرينى صاغ بيلدكلرى ثابت و قطعيدر. حتّى سيّد الشهدا اولان حضرتِ حمزه رضى اللّٰه عنه، مكرّر واقعاتله كندينه إلتجا ايدن آدملرى محافظه ايتمهسى و دنيوى ايشلرينى گورمسى و گورديرمسى گبى چوق واقعاتله، بو طبقۀِ حيات تنوير و إثبات ايديلمش. حتّى (بن كندم) عُبَيد إسمنده بر يگهنم و طلبهم واردى. بنم يانمده و بنم يريمه شهيد اولدقدن صوڭره، اوچ آيلق مسافهده أسارتده بولونديغم زمان، محلِّ دفننى بيلمديگم حالده، بنجه بر رؤياىِ صادقهده، تحت الأرض بر منزل صورتندهكى قبرينه گيرمشم. اونى شهدا طبقۀِ حياتنده گوردم. او، بنى ئولمش بيلييورمش. بنم ايچون چوق آغلاديغنى سويلهدى. كنديسنى حياتده بيلييور؛ فقط روسڭ إستيلاسندن چكينديگى ايچون، ير آلتنده كندينه گوزل بر منزل ياپمش. ايشته بو جزئى رؤيا، بعض شرائط و أماراتله، گچن حقيقته، بڭا شهود درجهسنده بر قناعت ويرمشدر.
بشنجى طبقۀِ حيات: أهلِ قبورڭ حياتِ روحانيلريدر. أوت موت؛ تبديلِ مكاندر، إطلاقِ روحدر، وظيفهدن ترخيصدر. إعدام و عدم و فنا دگلدر. حدسز واقعاتله أرواحِ أوليانڭ تمثّللرى و أهلِ كشفه تظاهرلرى و سائر أهلِ قبورڭ يقظةً و