خصوصى بر نتيجۀِ شرّيهنڭ مظهرى اولور؛ او كسبِ شرّ، شرّ اولور. فقط ايجاد، عموم نتيجهلره باقديغى ايچون؛ ايجادِ شرّ، شرّ دگل، بلكه خيردر.
ايشته معتزله بو سرّى آڭلامدقلرى ايچون، «خلقِ شرّ شردر و چركينڭ ايجادى چركيندر» دييه جنابِ حقّى تقديس ايچون شرّڭ ايجادينى اوڭا ويرمهمشلر، ضلالته دوشمشلر. (وَبِالْقَدَرِ خَيْرِهٖ وَشَرِّهٖ) اولان بر ركنِ ايمانىيى تأويل ايتمشلر.
ايكنجى شِقّ كه: «گناهِ كبيرهيى ايشلهين، ناصل مؤمن قالابيلير؟» دييه سؤاللرينه جواب ايسه؛ أوّلا سابق إشارتلرده اونلرڭ خطاسى قطعى بر صورتده آڭلاشيلمشدر كه، تكراره حاجت قالمامشدر. ثانيًا: نفسِ إنسانيه، معجّل و حاضر بر درهم لذّتى؛ مؤجّل، غائب بر بطمان لذّته ترجيح ايتديگى گبى، حاضر بر طوقات قورقوسندن، ايلريده بر سنه عذابدن داها زياده چكينير. هم إنسانده حسّيات غالب اولسه، عقلڭ محاكمهسنى ديڭلهمز. هوس و وهمى حكم ايدوب، أڭ آز و أهمّيتسز بر لذّتِ حاضرهيى، ايلريده غايت بيوك بر مكافاته ترجيح ايدر. و آز بر حاضر صيقنتيدن، ايلريده بيوك بر عذابِ مؤجّلهدن زياده چكينير. چونكه توهّم و هوس و حسّ، ايلرىيى گورمييور بلكه إنكار ايدييورلر. نفس دخى يارديم ايتسه، محلِّ ايمان اولان قلب و عقل صوصارلر، مغلوب اولويورلر.
شو حالده كبائرى ايشلهمك، ايمانسزلقدن گلمييور، بلكه حسّ و هوسڭ و وهمڭ غلبهسيله عقل و قلبڭ مغلوبيتندن ايلرى گلير.
هم سابق إشارتلرده آڭلاشيلديغى گبى؛ فنالق و هوسات يولى، تخريبات اولديغى ايچون غايت قولايدر. شيطانِ إنس و جنّى چابوق إنسانلرى او يوله سَوق ايدييور. غايت جاىِ حيرت بر حالدر كه: عالمِ بقانڭ نصِّ حديثله سينك قنادى قدر بر نورى، أبدى اولديغى ايچون، بر إنسانڭ مدّتِ عمرنده دنيادن آلديغى