مخلوقاتنه ايماءً لسانِ معجز البيانِ نبوى، (اَلْاَرْضُ عَلَى الثَّوْرِ وَالْحُوتِ) ديمش، غايت درين و گنيش بر صحيفه قدر مسئلهلرى حاوى اولان بر حقيقتى، غايت گوزل و قيصه بر تك جمله ايله إفاده ايتمش.
ايكنجى وجه:
مثلا ناصلكه دينيلسه: «بو دولت و سلطنت هانگى شى اوزرنده طورييور؟» جوابنده:
﴿عَلَى السَّيْفِ وَ الْقَلَمِ﴾
دينيلير. يعنى «عسكر قلنجنڭ شجاعتنه، قوّتنه و مأمور قلمنڭ درايتنه و عدالتنه إستناد ايدر.» اويله ده: كُرۀِ أرض مادام ذىحياتڭ مسكنيدر و ذىحياتڭ قوماندانلرى ده إنساندر و إنسانڭ أهلِ سواحل قسمنڭ قسمِ أعظمنڭ مدارِ تعيّشلرى باليقدر و أهلِ سواحل اولميان قسمنڭ مدارِ تعيّشلرى، زراعتله اوكوزڭ اوموزندهدر و مهمّ بر مدارِ تجارتى ده باليقدر. ألبته دولت، سيف و قلم اوستنده طورديغى گبى؛ كُرۀِ أرض ده، اوكوز و باليق اوستنده طورييور دينيلير. زيرا نه وقت اوكوز چاليشمازسه و باليق ميليون يمورطهيى بردن طوغورمازسه، او وقت إنسان ياشايامز، حيات سقوط ايدر، خالقِ حكيم ده أرضى خراب ايدر.
ايشته رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام، غايت معجزانه و غايت علوى و غايت حكمتلى بر جواب ايله: (اَلْاَرْضُ عَلَى الثَّوْرِ وَالْحُوتِ) ديمش. نوعِ إنسانينڭ حياتى، نه قدر جنسِ حيوانينڭ حياتيله علاقهدار اولديغنه دائر گنيش بر حقيقتى، ايكى كلمه ايله درس ويرمش.
اوچنجى وجه:
أسكى قوزموغرافيا نظرنده گونش گزر. گونشڭ هر اوتوز درجهسنى، بر برج تعبير ايتمشلر. او برجلردهكى ييلديزلرڭ آرالرنده بربرينه ربط ايدهجك فرضى خطلر چكيلسه، بر تك وضعيت حاصل اولديغى وقت، بعض أسد (يعنى آرسلان) صورتنى، بعض ترازى معناسنه اولارق ميزان صورتنى، بعض