رسالۀِ نور حقّنده ويريلن بر
قونفرانس
تشرينِ ثانى
١٩٥٠
آنقره اونورسيتهسى
آراديغمى بولدم
بن، قرق سنهدر عالمِ إسلامده آراديغمى توركيهده بولدم. بديع الزمان يالڭز بيوك تورك ملّتنڭ دگل، بتون إسلام عالمنڭدر. اوندن عالمِ إسلامڭ مقدّراتنه دائر پك چوق صوراجقلرم واردى. بتون مشكللرم، كنديلريله گوروشديگم بر ساعت ايچنده حلّ ايديلدى. شيمدى مملكتمه بيوك مژدهلرله دونويورم. إسلام عالمنده بر چوق بيوك خدمتلر باشارمش فضيلتلى و يوكسك عالملر گلوب گچمشدر. بونلرڭ چوغى، مكافاتلرينى يا ملك و ثروت ياخود شرف و شهرت شكلنده ألده ايتمشلردر. حالبوكه بديع الزمانڭ أونده بوگون ياقهجق بر لامباسى يوقدر.
پاكستان معارف ناظر معاونى
على أكبر شاه
تشرينِ ثانى ١٩٥٠ده آنقره اونورسيتهسنده، پروفسور و مبعوثلريمز ايله پاكستانلى مسافرلريمز و مختلف فاكولته طلبهلرينڭ حضورنده، فاكولته مسجدنده گيجه ياريسنه قدر دوام ايدن بر مجلسده ويريلن و بيوك بر علاقه و أهمّيتله ديڭلنمش اولان بر قونفرانسدر.
﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ﴾
﴿اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمٖينَ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلٰى اٰلِهٖ وَصَحْبِهٖ اَجْمَعٖينَ﴾
ايمان و إسلاميت آبِ حياتنه صوصامش قيمتلى قارداشلرم!
أوّلا، إعتراف ايدهيم كه بو قونفرانسڭ ويريلديگى كرسيده بولونمش اولمق إعتباريله سزلردن فرقم يوقدر. سزڭ بر قارداشڭزم. هم بو قونفرانس، بنم چوق محتاج اولديغم غايت نافع بر درسمدر. مخاطب، كندمدر. درسمى مذاكره نوعندن سز مبارك قارداشلريمه اوقويهجغم. قصورلر بندندر. كمال و گوزللكلر، إستفاده ايتديگم رسالۀِ نور أثرلرينه عائددر. بر مانع باشمزه گلمزسه هفتهده بر دفعه اولارق دوام ايدهجگمز دينى قونفرانسلردن، بوگون برنجيسى ايمانه دائردر. چونكه بديع الزمان سعيد النورسىنڭ برنجى ملّت مجلسنده بيان ايتديگى گبى «كائناتده أڭ يوكسك حقيقت ايماندر، ايماندن صوڭره نمازدر.» بونڭ ايچون بز ده قونفرانسمزڭ قرآن، ايمان، پيغمبريمز رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام أفنديمز حقّنده اولماسنى مناسب گوردك. ايكنجيسى ده إن شاء اللّٰه نماز و عبادته عائد اولاجقدر.
بو موضوعلرى بزه درس ويرهجك بر أثر آرادق. نهايت بو حياتى و أبدى احتياجمزى، عصريمزڭ فهمنه اويغون و إقناع ايديجى بر طرزده درس ويرن و ياريم عصره ياقيندر، بيوك بر إعتماد و أمنيته مظهر اولمقله أڭ معتبر دينى بر أثر اولان رسالۀِ نورى إنتخاب ايتدك. شيمدى ايلك قونفرانسمزڭ نيچون ايمان موضوعنده اولديغنى ايضاح ايله بو أثر و مؤلّفى حقّنده غايت قيصه اولارق معلومات ويرهجگز. شويله كه:
بو عصرده دين و إسلاميت دشمنلرى، أوّلا ايمانڭ أساسلرينى ضعيفلاتمق و ييقمق پلاننى، پروغراملرينڭ برنجى مادّهسنه قويمشلردر. خصوصًا بو يگرمى بش سنه ايچنده، تاريخده گورولمهمش بر حالده منافقانه و چشيد چشيد ماسكهلر آلتنده ايمانڭ أركاننه ياپيلان سوءِ قصدلر پك دهشتلى اولمش، چوق ييقيجى شكللر تطبيق ايديلمشدر.
حالبوكه ايمانڭ ركنلرندن بريسنده حاصل اولاجق بر شبهه ويا إنكار، دينڭ تفرّعاتنده ياپيلان لاقيدلقدن پك چوق دفعه داها فلاكتلى و ضررليدر. بونڭ ايچوندر كه شيمدى أڭ مهمّ ايش، تقليدى ايمانى تحقيقى ايمانه چويرهرك ايمانى قوّتلنديرمكدر، ايمانى تقويه ايتمكدر، ايمانى قورتارمقدر. هر شيدن زياده ايمانڭ أساساتيله مشغول اولمق قطعى بر ضرورت و مبرم بر إحتياج، حتّى مجبوريت حالنه گلمشدر. بو، توركيهده بويله اولديغى گبى عموم إسلام دنياسنده ده بويلهدر.
أوت، تمللرى ييپراتيلمش بر بنانڭ اوطهلرينى تعمير و تزيينه چاليشمق، او بنانڭ ييقيلمامسى ايچون نه درجه بر فائده تأمين ايدهبيلير؟ كوكلرينڭ چوروتولمهسنه چابالانان بر آغاجڭ قورومامسى ايچون، دال و ياپراقلرينى علاجليهرق تدبير آلمغه چاليشمق، او آغاجڭ حياتنه بر فائده ويرهبيلير مى؟
إنسان، سراى گبى بر بنادر؛ تمللرى، أركانِ ايمانيهدر. إنسان، بر شجرهدر؛ كوكى، أساساتِ ايمانيهدر. ايمانڭ ركنلرندن أڭ مهمّى، ايمانِ بِاللّٰهدر؛ اللّٰهه ايماندر. صوڭره نبوّت و حشردر. بونڭ ايچون بر إنسانڭ أڭ باشده ألده ايتمگه چاليشهجغى علم، ايمان علميدر. علملرڭ أساسى، علملرڭ شاهى و پادشاهى، ايمان علميدر.
ايمان، يالڭز إجمالى بر تصديقدن عبارت دگلدر. ايمانڭ چوق مرتبهلرى واردر. تقليدى بر ايمان، خصوصًا بو زماندهكى ضلالت، صاپقينلق فورطنهلرى قارشيسنده چابوق سونر. تحقيقى ايمان ايسه صارصيلماز، سونمز بر قوّتدر. تحقيقى ايمانى ألده ايدن بر كيمسهنڭ، ايمان و إسلاميتى دهشتلى دينسزلك قاصيرغهلرينه ده معروض قالسه او قاصيرغهلر بو ايمان قوّتى قارشيسنده تأثيرسز قالمغه محكومدر. تحقيقى ايمانى قزانان بر كيمسهيى، أڭ دينسز فيلسوفلر دخى بر وسوسه ويا شبههيه دوشورتهمز.
ايشته بو حقيقتلره بناءً، بز ده تحقيقى ايمانى درس ويرهرك ايمانى قوّتلنديروب إنسانى أبدى سعادت و سلامته گوتورهجك قرآن و ايمان حقيقتلرينى جامع بر أثرى، ثبات و دوام و دقّتله اوقومايى قطعيتله لازم و ألزم گوردك. عكسى تقديرده، بو زمانده دنيوى و اُخروى دهشتلى مصيبتلر ايچنه دوشمك، شبهه گوتورمز بر حقيقت حالندهدر. بونڭ ايچون يگانه قورتولوش چارهمز، قرآنِ حكيمڭ ايمانى آيتلرينى و بو عصره باقان آيتِ كريمهلرينى تفسير ايدن يوكسك بر قرآن تفسيرينه صاريلمقدر.
شيمدى «بويله بر أثر، بو عصرده وار ميدر؟» دييه بر سؤالڭ ايچڭزده حاصل اولديغى، نورانى بر هيجانى إفاده ايدن سيمالريڭزدن آڭلاشيلمقدهدر.
أوت، بو چشيد احتياجمزى تام قارشيلايهجق اولان بر أثرى بولمق ايچون چوق دقّت و إعتنا ايله آرادق. نهايت، هم تورك گنجلگنه هم عموم مسلمانلره و بشريته قرآنى بر رهبر و بر مرشدِ أكمل اولاجق بر أثرڭ بديع الزمان سعيد النورسىنڭ رسالۀِ نور أثرلرى اولديغى قناعتنه واردق. بزمله برابر، بو حقيقته رسالۀِ نورله ايماننى قورتاران يوز بيڭلرله كيمسهلر ده شاهددر.
أوت، يگرمنجى عصرده كلّى و عمومى بر رهبرلك وظيفهسنى گورهجك قرآنى بر أثرڭ مؤلّفنڭ، شو خصوصيتلرى حائز اولماسنى أساس إتّخاذ ايتدك. بو خاصيتلرڭ ده تماميله رسالۀِ نورده و مؤلّفى بديع الزمان سعيد النورسىده موجود اولديغنى گوردك. شويله كه:
برنجيسى: مؤلّفڭ، يالڭز قرآنِ حكيمى كندينه استاد ايدينمش اولماسى…
ايكنجيسى: قرآنِ حكيم، حقيقى علملرى حاوى بر كتابِ مقدّسدر. و بتون عصرلرده، إنسانلرڭ عموم طبقهلرينه خطاب ايدن أزلى بر خطبهدر. بونڭ ايچون قرآنى تفسير ايدركن حقيقتڭ صافى اولارق إفاده ايديلمسى و بويلهجه حقيقى بر تفسير اولماسى ايچون مفسّرڭ كندى خصوصى مسلك و مشربنڭ تأثيرى آلتنده قالمامش و هوسى قاريشمامش اولماسى لازمدر. و هم ده قرآنڭ معنالرينى كشف ايله تظاهر ايدن قرآن حقيقتلرينڭ تثبيتى ايچون ألزمدر كه او مفسّر ذات، هر بر فنده متخصّص گنيش بر فكره، اينجه بر نظره و تام بر إخلاصه مالك بر علّامه و هم غايت عالى بر دها و نفوذلى، درين بر إجتهاد و بر قوّۀِ قدسيهيه صاحب اولسون.
اوچنجيسى: قرآن تفسيرينڭ تام بر إخلاصله تأليف ايديلمش اولماسى كه مؤلّفڭ، جنابِ حقّڭ رضاسندن باشقه، هيچ بر مادّى معنوى منفعتى غايه ايدينمهمسى و بو علوى حالتڭ مؤلّفڭ حياتندهكى وقوعاتلرده مشاهده ايديلمش اولماسى…
دردنجيسى: قرآنڭ أڭ بيوك معجزهلرندن بريسى ده گنجلك و تازهلگنى محافظه ايتمهسيدر. و او عصرده إنزال ايديلمش گبى هر عصرڭ إحتياجنى قارشيلايان بر وجههسى اولماسيدر.
ايشته، بو عصرده ميدانه گتيريلن بر تفسيرده، قرآنِ حكيمڭ عصريمزه باقان وجههسنڭ كشف ايديلوب عوامدن أڭ خواصّه قدر هر طبقهنڭ إستفاده ايدهبيلهجگى بر اُسلوبله ايضاح و إثبات ايديلمش اولماسى…
بشنجيسى: مفسّرڭ، قرآن و ايمان حقيقتلرينى، جرح ايديلمز دليل و حجّتلرله إثبات ايدهرك تدريس ايتمهسى. يعنى، پوزيتويزمى (إثباتيهجيلك) بر أساس إتّخاذ ايتمش اولماسى…
آلتنجيسى: درس ويرديگى قرآنى حقيقتلرڭ هم عقلى هم قلبى هم روحى و وجدانى تنوير و تطمين و نفسى مسخّر ايتمهسى و شيطانى دخى إلزام ايدهجك درجهده قوّتلى و غايت بليغ، نافذ و مؤثّر اولماسى…
يدنجيسى: حقيقتلرڭ دركنه مانع اولان بنلك، غرور، عُجب و أنانيت گبى كوتو خصلتلردن قورتاروب تواضع و محويت گبى يوكسك و گوزل أخلاقلره صاحب قيلماسى…
سكزنجيسى: قرآنِ كريمى تفسير ايدن بر علّامهنڭ رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ سنّتنه إتّباع ايتمش اولماسى و أهلِ سنّت و جماعت مذهبى اوزره علميله عامل اولماسى و أعظمى بر زهد و تقوا و أعظمى إخلاص و دينه خدمتنده أعظمى ثبات، أعظمى صدق و صداقت و فداكارلغه، أعظمى إقتصاد و قناعته مالك اولماسى شرطدر.
خلاصه اولارق مفسّرڭ، قرآنى رسالهلريله، رسالتِ أحمديهنڭ (عصم) أعظمى تقوا و أعظمى عبوديتى و قوّۀِ قدسيهسيله ده ولايتِ أحمديهنڭ لمعاتنه مظهر اولمش خادمِ قرآن بر ذات اولماسى…
طوقوزنجيسى: مفسّرڭ، قرآنى و شرعى مسئلهلرى بيان ايدركن شو ويا بو تضييق و إشكنجهيى نظره آلميان، هر هانگى بر تأثير آلتنده قالارق فتوا ويرمهين و ئولومى إستحقار ايدوب دنيايه ميدان اوقويهجق بر ايمان قوّتيله حقيقتى پرواسزجه سويلهين إسلامى شجاعت و جسارته مالك اولان بر مفسّر اولماسى گركدر.
هم إعدام پلانلرينڭ تطبيق ايديلديگى و بر تك دينى رساله نشر ايتديريلمديگى دهشتلى بر دورده، بِالخاصّه إمحا ايديلمسى و سوندورولمسى هدف طوتولان قرآنى أساساتى تأليف و نشر ايتمش اولديغى ميدانده اولمقله، بر مرشدِ كامل و إسلامڭ بو عصرده حقيقى بر رهبرِ أكملى و قرآنڭ معتبر بر مفسّرِ أعظمى اولمش اولماسى لازمدر.
ايشته بو زمانده، يوقاريده مذكور طوقوز شرط و خصوصيتلرڭ، مؤلّف سعيد النورسىده و أثرلرى اولان نور رسالهلرنده عينيله موجود اولديغى، حقيقى و متبحّر علماءِ إسلامڭ إجماع و تواتر و إتّفاقيله ثابت اولمشدر. و هم إنتباهه گلمكده اولان بو ملّتِ إسلاميهجه، آوروپا و آمريقاجه معلوم و مصدّقدر.
ايشته آرقداشلر! بز، بويله بر تفسيرِ قرآن آرايور و بويله بر مفسّر ايستهيوردق.
قيمتلى قارداشلرم! بويله دهشتلى بر عصرده، إنسانڭ أڭ بيوك مسئلهسى: ايمانى قورتارمق ويا غائب ايتمك دعواسيدر. عمومى حربلر بشره إنتباه ويرمش، دنيا حياتنڭ فانيلگنى إخطار ايتمش و باقى بر عالمده، أبدى بر سعادت ايچنده ياشامق حسّنى اويانديرمشدر. ألبته بويله معظّم بر دعوايى، شاشيرتيجى و آلداتيجى بر زمانده قزانهبيلمك ايچون بر دعوا وكيلى بولمقده (حاشيه) چوق دقّتلى اولمامز لازمدر. بونڭ ايچون تدقيقاتمزى برآز داها گنيشلتهجگز. شويله كه:
___
(حاشيه): بو زمانده، بويله بر دعوا وكيلنڭ، رسالۀِ نور اولديغنه رسالۀِ نورله ايمانلرينى قورتاران ميليونلرجه كيمسهلر شاهددر.
___
عصريمزدن أوّلكى، إسلاميتڭ علمِ كلام داهيلرى و دينمزڭ خارقه إماملرى و قرآنِ حكيمڭ داهى مفسّرلرينڭ وجوده گتيردكلرى أثرلر، قيمت تقديرى ممكن اولميهجق درجهده قيمتداردر. او ذاتلر، إسلاميتڭ برر گونشيدرلر. فقط بو زمان، او بيوك ذاتلرڭ ياشاديغى زمان گبى دگلدر.
أسكى زمانده ضلالت، جهالتدن گلييوردى. بونڭ يوق ايديلمسى قولايدر. بو زمانده ضلالت، -قرآن و إسلاميته و ايمانه تعرّض- فن و فلسفهدن گلييور. بونڭ إزالهسى مشكلدر. أسكى زمانده ايكنجى قسم، بيڭده بر بولونويوردى؛ بولونانلردن آنجق بيڭدن برى، إرشاد ايله يوله گلهبيليردى. چونكه اويلهلر هم بيلمييورلر هم كنديلرينى بيلير ظن ايدييورلر.
هم بوندن أوّلكى عصرلرده، مثبت علملرڭ، يگرمنجى عصردهكى قدر ترقّى ايتمهمش اولديغى معلومڭزدر. شو حالده، بو عصرده دنيايه ياييلمش اولان دينسزلك و مادّيونلغى كوكندن ييقهبيلمك، حق و حقيقت يولنى گوستروب بشرى، صراطِ مستقيمه قاووشديرمق، ايمانى قورتارهبيلمك آنجق و آنجق قرآنِ حكيمڭ بو عصره باقان وجههسنى كشف ايدوب، عمومڭ مستفيد اولابيلهجگى بر شكلده تفسير ايديلمسيله قابل اولاجقدر.
ايشته بديع الزمان سعيد النورسى؛ قرآنِ كريمدهكى بو عصرڭ محتاج اولديغى حقيقتلرى كشف ايدوب، نور رسالهلرنده، هركسڭ قابليتى نسبتنده إستفاده ايدهبيلهجگى بر طرزده تفسير و ايضاح ايتمك موفّقيتنه مظهر اولمشدر. بونڭ ايچوندر كه رسالۀِ نور، أمثالى گورولمهمش بر شاه أثردر قناعتنه واريلمشدر.
و ينه رسالۀِ نوردهكى بو إمتيازدن طولاييدر كه بو مبارك إسلام ملّتندن ميليونلرجه بختيار كيمسهلر، ترجيحًا و زياده بر إحتياج طويارق، بيوك بر إشتياق و سَوْگيله يگرمى بش سنهدر دوام ايدن تضييقاتلر ايچريسنده رسالۀِ نورى اوقومشلردر.
هم رسالۀِ نور، إحتياج زماننده تأليف ايديلديگندن، توركيه و إسلام دنياسى گنيشلگنده گليشمش و دنيايى علاقهدار ايدن بر إمتيازه مظهر اولديغنى گوزلره گوسترمشدر.
قيمتلى قارداشلرم! سعيد النورسى قرق سنه أوّل إستانبولده ايكن «كيم نه ايسترسه صورسون.» دييه خارق العاده بر إعلانات ياپمشدر. بونڭ اوزرينه او زمانڭ مشهور عالم و علّامهلرى، بديع الزمانڭ حجرهسنه قافله قافله گيدوب، هر نوع علملره و مختلف موضوعلره دائر صوردقلرى أڭ مشكل أڭ مغلق سؤاللرى، بديع الزمان طوراقلامهدن طوغرى اولارق جوابلانديرمشدر.
بويله حدّ و حدودى تعيين ايديلمهين، يعنى «شو ويا بو علمده ويا موضوعده، كيم نه ايسترسه صورسون.» دييه بر قيد قونولمهدن إعلانات ياپمق و نتيجهده دائما موفّق اولمق؛ بشر تاريخنده گورولمهمش و بويله إحاطهلى و يوكسك بر علمه صاحب بويله بر إسلام داهيسى، شيمدىيه قدر ظهور ايتمهمشدر. (عصرِ سعادت مستثنا.)
حتّى او زمانلرده، مصر جامع الأزهر اونورسيتهسى رئيسلرندن مشهور شيخ بخيت أفندى، إستانبوله بر سياحت ايچون گلديگنده شرقڭ صارْپ، يالچين قيالرى آراسندن گلهرك، إستانبولده بولونان بديع الزمان سعيد النورسىيى إلزام ايدهمهين إسلام علماسى، شيخ بخيتدن بو گنج خواجهنڭ (بديع الزمانڭ) إلزام ايديلمهسنى ايسترلر. شيخ بخيت ده بو تكليفى قبول ايدهرك بر مناظره زمينى آرار. و بر نماز وقتى، آياصوفيه جامعندن چيقيلوب چاىخانهيه اوطوريلديغنده، بونى فرصت تلقّى ايدن شيخ بخيت أفندى، بديع الزمان سعيد النورسىيه خطابًا:
﴿مَا تَقُولُ فٖى حَقِّ الْاَوْرُوبَا وَالْعُثْمَانِيَّةِ﴾
يعنى «آوروپا و عثمانلى دولتى حقّنده نه دييورسڭز؟ فكريڭز نهدر؟»
شيخ بخيت أفندى حضرتلرينڭ بو سؤالدن مقصدى، بديع الزمان سعيد النورسىنڭ شك اولميان بر بحرِ عمّان گبى علمنى و آتشپارۀِ ذكاسنى تجربه ايتمك دگلدى. زمانِ إستقباله عائد شدّتِ إحاطهسنى و إدارۀِ عالمدهكى سياستنى آڭلامق فكرنده ايدى.
بوڭا قارشى، بديع الزمانڭ ويرديگى جواب شو اولدى:
﴿اِنَّ الْاَوْرُوبَا حَامِلَةٌ بِالْاِسْلَامِيَّةِ فَسَتَلِدُ يَوْمًا مَا وَاِنَّ الْعُثْمَانِيَّةَ حَامِلَةٌ بِالْاَوْرُوبَائِيَّةِ فَسَتَلِدُ اَيْضًا يَوْمًا مَا﴾
يعنى آوروپا بر إسلام دولتنه، عثمانلى دولتى ده بر آوروپا دولتنه حاملهدر. بر گون گلوب طوغوراجقلردر.
بو جوابه قارشى، شيخ بخيت حضرتلرى: «بو گنجله مناظره ايديلمز، بن ده عين قناعتده ايدم. فقط بو قدر وجيز و بليغانه بر طرزده إفاده ايتمك آنجق بديع الزمانه خاصدر.» ديمشدر. نتهكيم بديع الزمانڭ ديديگى گبى إخباراتڭ ايكى قطبى ده تحقّق ايتمش. بر ايكى سنه صوڭره مشروطيت دورنده، شعائرِ إسلاميهيه مخالف چوق عاداتِ أجنبيهيى أخذ ايتمك و گيتدكجه توركيهده يرلشديرمكله و شيمدى آوروپاده، قرآنه و إسلاميته قارشى گوستريلن حسنِ علاقه و بِالخاصّه بختيار آلمان ملّتنده فوج فوج إسلاميتى قبول ايتمك گبى حادثهلر، او إخبارى تماميله تصديق ايتمشلردر.
ايشته بيوك علماءِ إسلام و مشايخِ كرام چوق تجربه و إمتحانلرله شويله بر قناعته وارمشلردر كه: بديع الزمان نه سويلرسه حقيقتدر. بديع الزمانڭ أثرلرى، سنوحاتِ قلبيه اولوب جمهورِ علمانڭ تصديق و تقديرينه مظهردر.
أهلِ علم، أهلِ تصوّف و أهلِ مكتب و فن، بديع الزمانڭ أثرلرندن سادهجه إستفاضه و إستفاده ايدرلر. أوت، اوچ آيلق بر تحصيلى بولونان و قرق سنهدن بَرى قرآنِ كريمدن باشقه بر كتابله إشتغال ايتمهين، يوز اتوزى توركجه، اون بشى عربجه اولان أثرلرينى تأليف ايدركن هيچ بر كتابه مراجعت ايتمديگى، هنوز حياتده اولان كاتبلرى طرفندن شهادت ايديلن، أساسًا كتبخانهسى ده بولونميان، ياريم اُمّى بر ذات، اويله مِثلسز بر إعلاناتله، علومِ جديده ده داخل متنوّع علملرده، يوكسك عالملر و بيوك مرشدلرله، گنج ياشنده ياپديغى مناظرهلرڭ هپسنده موفّق اولديغى ميداندهدر. إتّفاقلى اولان مسئلهلرى تصديق و إختلافلى اولانلرى تصحيح ايدن، كنديسى ايچون «بديع الزمانڭ جواب ويرهميهجگى بر سؤال يوقدر.» دييه علّامهلر طرفندن تصديق ايديلن و آوروپانڭ بر قسم إدراكسز و غرضكار فيلسوفلرينڭ، متشابه آيتِ كريمه و حديثِ شريفلره ياپديغى تعرّضلرينى، او آيت و حديثلرڭ برر معجزه اولديغنى أثرلريله إثبات ايدهرك إعتراضلرينى كوكندن ييقان و بويلهجه أوهامه دوشوريلن بعض أهلِ علمى ده قورتاروب، إسلاميته اولان هجوملرى عقيم بيراقان سعيد النورسى گبى بر مؤلّفڭ، ألبته داهى بر مفسّرِ قرآن و اونڭ علمنڭ وهبى و واسع اولديغنه، أثرلرى اولان نور رسالهلرينڭ بر حيات بوينجه اوقونمايه لايق خارقه بر شاه أثر اولدقلرينه شبهه ايديلهمز.
متيقّظ قارداشلرم! هم بزم هم إسلام دنياسنڭ أبدى حياتنڭ نجاتنى، قورتولماسنى تأمين ايدهجك و بزى تنوير و إرشاد ايدهرك ضلالتدن محافظه ايدهجك بر أثر إنتخاب ايتمكده، بو قدر دقّتلى اولمامز چوق لزومليدر. چونكه بو زمانده، درلو درلو آلداتمالرله، پرده آرقهسندن إسلام گنجلگنى يولدن چيقارمغه چاليشييورلر.
بر أثر اوقونهجغى ويا بر سوز ديڭلهنهجگى زمان، أوّلا (مَنْ قَالَ وَلِمَنْ قَالَ وَلِمَا قَالَ وَفٖيمَا قَالَ) يعنى «كيم سويلهمش؟ كيمه سويلهمش؟ نه ايچون سويلهمش؟ نه مقامده سويلهمش؟» اولان بر قاعدۀِ أساسيهيى، نظرِ إعتباره آلمالى. أوت، كلامڭ طبقاتنڭ علويتى، گوزللگى و قوّتنڭ منبعى، شو درت شيدر: متكلّم، مخاطب، مقصد و مقام. يوقسه هر أله گچن كتاب اوقونماملى، هر سويلهنن سوزه قولاق ويريلمهمليدر. مثلا، بر قوماندانڭ بر اوردويه ويرديگى عرش أمريله، بر نفرڭ عرش سوزى آراسنده نه قدر فرق واردر؟ برنجيسى قوجه بر اوردويى حركته گتيرر. عين كلام اولان ايكنجيسى، بلكه بر نفرى بيله يوروتهمز.
ايشته، بو درت أساسدن طولايى و هم سعيد النورسىيه قارشى قلبلرنده بيوك بر سَوْگى طاشييان يوز بيڭلرله كيمسهلر، سَوْگيله استادلرينڭ أڭ كوچك حالنه دخى بيوك بر أهمّيت ويرهرك اونلرى اوگرنوب إتّباع ايتمك، اويمق آرزوسنى طاشيدقلرندن؛ بورادهكى بر قسم قارداشلريمز؛ استاديمزڭ حياتى، أثرلرى، مسلك و مشربى حقّنده معلومات ويريلمهسنى إصرار ايله ايستديلر.
فقط بديع الزمان گبى بر ذاتڭ حياتى و أثرلرى و سجيهلرينى تام إفاده ايدهميهجگز. بو حقيقت، بصيرتلى أهلِ علم اولان أديبلرجه ده إعتراف ايديلمش اولديغندن بو خدمت، بزم حدّيمزدن چوق اوزاقدر. هم بديع الزمان حقّنده معلومات آلمق ايستهين قارداشلريمزه، بونڭ آنجق و آنجق رسالۀِ نور كلّياتنى دقّت و دوامله اوقومق صورتيله ممكن اولديغنى أرض ايدرز.
عزيز قارداشلرم! بو مبارك وطن و ملّتڭ و عالمِ إسلامڭ أبدى سعادتنى و قورتولوشنى و طولاييسيله ير يوزنده عمومى صلح و سلامتى تأمين ايدهجك بر عنايت و قدرته مالك اولان رسالۀِ نورڭ شخصِ معنويهسنده شويله غايت صاغلام قوّتلر طوپلانمش و إمتزاج ايتمشدر:
١ - يوكسك بر قوّت و بتون كمالاتڭ استادى اولان حقيقتِ إسلاميه…
٢ - شهامتِ ايمانيه. يعنى تذلّل ايتمهمك، بيچارهلره تحكّم و تكبّر ايتمهمك…
٣ - مسلمانلغڭ إنسانه ويرديگى عزّت و شرف، ترقّى و تعالينڭ أڭ مهمّ عاملى اولان عزّتِ إسلاميه…
آرقداشلر! شو مئالده بر حديثِ شريف وار كه: «حقيقى عالملر، ظالم حكمدارلره قارشى حق و حقيقتى پرواسزجه سويلهين عالملردر.» ايشته بز آنجق بويله و متّقى بر علاّمهنڭ سوز و أثرلرينه إعتماد ايدهبيليرز.
عصريمزده ايسه حياتندهكى واقعهلر و أثرلريله بو حديثِ شريفه ماصدق اولان رسالۀِ نور ميداندهدر. مؤلّف بديع الزمان دينى مجاهدهسى و قرآنه خدمتنده و عبوديتنده، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ سنّتِ سنيهسنه تام إتّباع ايتمش بر مجاهددر. رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام أفنديمز، دنيانڭ أڭ معظّم سياسى حادثهسى اولان بدر محاربهسنده؛ صحابۀِ كرامه، نوبت نوبت جماعتله نماز قيلديرمش. يعنى واجب اولميان، خصوصًا محاربه زماننده ترك ايديلهبيلن «جماعتله نماز قيلمق» گبى بر خيرى، دنيانڭ أڭ بيوك سياسى وقعهسنه ترجيح ايتمشدر، اوستون طوتمشدر. اوفاق بر ثوابى، حرب جبههسنڭ او دهشتلرى ايچنده دخى ترك ايتمهمشدر.
بديع الزمان، گوڭللى آلاى قوماندانى اولارق قاتيلديغى روس حربنده، حرب جبههسنده، آوجى خطّنده، قرآنڭ بر قسمنڭ تفسيرى اولان مشهور عربى إشارات الإعجاز تفسيرينى تأليف ايتمش. و بو أثرِ عظيم، عالمِ إسلامده أڭ بيوك عالملرڭ تقدير و تحسيننه مظهر اولمش و تام آڭلامقدن عاجز قالدقلرينى و اويله بر تفسير گورمهدكلرينى إعتراف ايتمشلردر كه قرآنِ كريمڭ أڭ اينجه نكته و أڭ درين مسئلهلرينى و مِثلسز إعجاز و خارق العاده يوكسك بلاغت و فصاحتنى إظهار و إثبات ايتمشدر. حتّى بر حرفڭ نكتهسنى إظهار ايدركن، آوجى آتش خطّنده، دشمن طوپلرى ذهنڭى اوندن چويرهمهمش، حربڭ دغدغه و دهشتلرى مانع اولامامشدر.
أذانِ محمّدينڭ (عصم) ياساق ايديلديگى و بدعتلرڭ جبرًا عمومه ياپديريلديغى ظلماتلى و دهشتلى بر دورده، نور طلبهلرى، او اويدورما أذانى اوقومهمشلر و بويله بدعتلره قارشى، كنديلرينى قهرمانجه محافظه ايدهرك بدعتلره گيرمهمشلردر.
ايمان و إسلاميتڭ اورتهدن قالديريلمغه چاليشلديغى و بر عالمڭ گيزليدن گيزلىيه دخى بر تك دينى أثر نشر ايدهمديگى فجاعت دورى ايچنده، بديع الزمان نفى ايديلديگى يرلرده، ظالم مستبدلرڭ ترصّدات و تضييقاتى ايچنده، گيزليدن گيزلىيه يوز اوتوز عدد ايمانى أثر تأليف و نشر ايتمشدر. بونڭله برابر، گيجهلرى پك آز بر اويقودن صوڭره، أسارت آلتنده ايڭلهين إسلام ملّتلرينڭ نجات و صلاحى ايچون دعالر ايتمش، درگاهِ إلٰهيهيه إلتجا ايدهرك يالوارمشدر.
أوت حضرتِ استاد، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام أفنديمزڭ سنّتِ سنيهسنه تام إقتدا ايتمشدر.
بديع الزمانڭ بو حالى ده بتون إسلام مجاهدلرينه و عموم مسلمانلره بر اورنكدر. يعنى جهاد ايله عبوديت و تقوايى برابر ياپييور، برينى ياپوب ديگرينى إهمال ايتمييور. جبّار و ظالم دين دشمنلرينڭ پلانيله حپسخانهلره سَوق ايديلوب، تجريدِ مطلقده و غايت صوغوق بر اوطهده بيراقيلماسى و شدّتلى صوغوقلرڭ و خستهلقلرڭ إضطرابلرى و تيترهمهلرى و إختيارلغڭ طاقتسزلكلرى ايچنده بولونماسى دخى تأليفاته نقصانلق ويرمهمشدر.
صدّيقِ أكبر رضى اللّٰه عنه ديمشدر كه: «جهنّمده وجودم او قدر بيوسون كه أهلِ ايمانه ير قالماسين.» بديع الزمان، بو غايت علوى سجيهنڭ بر لمعهجغنه مظهر اولمق ايچون «بر قاچ آدمڭ ايماننى قورتارمق ايچون جهنّمه گيرمگه حاضرم.» دييه فداكارلغڭ شاهقهسنه يوكسلديگى، قرآن و إسلاميتڭ فدائى و مخلص بر خادمى اولديغى، سكسان سنهلك حياتنڭ شهادتيله ثابت اولمشدر.
قرآن و ايمان خدمتى ايچون بديع الزمانڭ حيثيتنى، شرفنى، روحنى، نفسنى، حياتنى فدا ايتديگى؛ معروض قالديغى او قدر شديد ظلم و إشكنجهلره و گرفتار ايديلديگى چوق مصيبت و بلالره قارشى گوسترديگى صوڭ درجه صبر، تحمّل و إعتدال، برر شاهدِ صادق حكمندهدرلر.
بديع الزمان قرآن، ايمان، إسلاميت خدمتى ايچون دنيوى راحتلقلرينى فدا ايتمش؛ دنيوى، شخصى ثروتلر ايدينمهمش، زهد و تقوا و رياضت، إقتصاد و قناعتله عمر گچيرمشدر و حالًا ده بويله ياشامقدهدر.
بو جملهدن اولارق، مسلمانلرڭ رفاه و سعادتى ايچون بتون عمر دقيقهلرينى صِرف ايمان خدمتنه وقف و حصر ايتمك و إخلاصه تام موفّق اولمق ايچون كندينى دنيادن تجريد ايدهرك مجرّد قالمشدر. أوت، بديع الزمان ايمان و إسلاميت خدمتى ايچون هر شيدن بو درجه فداكارلق ياپان فقط بتون بونلرله برابر؛ عبوديت، زهد و تقواده ده بر إستثنا تشكيل ايدن تاريخى بر إسلام فدائيسى و قرآنِ حكيمڭ مخلص بر خادمى پايهسنه يوكسلمشدر.
بديع الزمانڭ، رسالۀِ نور دعواسنده اويله بر إطمئنانى، اويله بر صدق و صداقتى، اويله بر ثبات و متانتى، اويله بر إخلاصى واردر كه دين دشمنلرينڭ او قدر شدّتلى ظلم و إستبدادلرى، او قدر هجوم و تضييقاتلرى و بونلرله برابر مادّى يوقلقلر ايچنده بولونماسى، دعواسندن واز گچيرهمهمش و كوچك بر تردّد دخى ايقاع ايدهمهمشدر.
سعيد النورسى، أسكى سعيد تعبير ايتديگى گنجلگنده فلسفهده چوق ايلرى گيتمشدر. غربڭ سوقراطى، أفلاطونى، آرسطوسى گبى حقيقتلى فيلسوفلرى و شرقڭ ابن سينا، ابن رشد، فارابى گبى داهى حكمالرندن فلسفه و حكمتده قرآنِ حكيمڭ فيضيله چوق ايلرى گچمش و قرآندن باشقه خلاصكار و حقيقى رهبر اولماديغنى دعوا ايتمش و رسالۀِ نور أثرلرنده إثبات ايتمشدر. بو حقيقتلرده شبههسى اولان اولورسه استاد، آخرته تشريف ايتمهدن بِالذّات شبههسنى إزاله ايدهبيلير.
سعيد النورسى، قرآن و ايمانه خدمت مسلگنى إختيار ايدوب هيچ بر مادّى و معنوى منفعت، صلاحت و وليلك گبى معنوى مقاملرى مقصد و غايه ايتمهدن، صِرف جنابِ حقّڭ رضاسى ايچون خدمت ياپمشدر. بصيرتلى أهلِ علم طرفندن بتون مسلمانلرجه «ظهورى بكلهنن سياسى و دينى بر خلاصكاردر.» گبى شخصنه ويريلن يوكسك مرتبهيى، بديع الزمان حدّتله ردّ ايتمش، كنديسنڭ آنجق قرآنڭ بر خدمتكارى و رسالۀِ نور طلبهلرينڭ بر درس آرقداشى اولديغنه اينانمش و بيان ايتمشدر.
ملّى مدافعه وكالتنده يگرمى بش سنه خدمت گورمش محترم بر عالم اولان بر ذاتڭ، شيمدى آرامزده بولونان بر قسم آرقداشلريمزله، أوّلكى گون زيارتنه گيتديگمز وقت، بديع الزمان حضرتلرى حقّنده ديمشدى كه: «بديع الزمانڭ ناصل بر ذات اولديغنى آڭلايهبيلمك ايچون رسالۀِ نور كلّياتنى دقّتله، ثباتله اوقومق كافيدر. سزه بر مثال اولارق يالڭز دنيوى إقتدارى باقيمندن ديرم كه: بديع الزمان، رسالۀِ نور شخصِ معنويسيله يالڭز بر دولتى دگل، دنيا يوزندهكى ملّتلرڭ إدارهسى اوڭا ويريلسه اونلرى، سلامت و سعادت ايچنده إداره ايدهجك بر إقتدار و عنايته مالكدر.» أوت، بديع الزمان نادرۀِ خلقتدر. فقط يگرمى بش سنهدر هم كندينى هم طلبهلرينى سياستدن منع ايتمشدر، دنيوى ايشلرله مشغول دگلدر.
بديع الزمانڭ رسالۀِ نورى تأليف ايتديگى زمانلرده و خدمتِ قرآنيهده إستخدام ايديلديگى آنلرده؛ ذكاسى، فطانتى، عقلى، منطغى، ذهنى، خيالى، حافظهسى، تأمّلى، فراستى، سزيش و قاوراييشى، سرعتِ إنتقالى و روحى، قلبى، وجدانى حاسّهلرى، طويغولرى و معنوى لطائفنڭ أمثالسز بر طرزده اولماسى، إستخدام ايديلديگنه آشكار بر دليلدر كه كندى إختياريله، كيفيله دگل، عنايتِ إلٰهيه ايله قرآنه خدمتكارلق ايتمش بر درجهده اولديغى، بصيرتلى أهلِ علم و أهلِ قلبجه مصدّق و مستحسندر.
مصرده فاضل علمادن، مرحوم عبد العزيز چاوش، بديع الزمانڭ فطين العصر اولديغى و مدهش بر فرطِ ذكايه مالك بولونديغى موضوعنده، مصر مطبوعاتنده مقاله نشر ايتمشدر.
بيوك و صلابتلى بر عالم اولان شيخ الإسلام مرحوم مصطفى صبرى أفندى، مصرده رسالۀِ نوره صاحب چيقمش و جامع الأزهر اونورسيتهسنده أڭ يوكسك بر موقعه قويمشدر.
رسالۀِ نور، إسلاميتڭ غايت كسكين بر ألماس قلنجيدر. بو حقيقتلره بر دليل ايسه بديع الزمانڭ ظالم حكمدارلره و قوماندانلره، ئولومى إستحقار ايدهرك، حقيقتى پرواسزجه تبليغ ايتمهسى و دنيايى صاران دينسزلك قوّتنه مقابل، حقائقِ قرآنيه و ايمانيهيى، كندينى فدا ايدهرك، إستبدادڭ أڭ قويو دورنده نشر ايتمسى و بو قدسى حقيقته، جانسپارانه خدمت ايتمهسيدر.
بر مدّعىعمومى، إدّعانامهسنده: «بديع الزمان، إختيارلادقجه آرتان أنرژيسيله دينى فعاليته دوام ايتمكدهدر.» دڭزلى محكمهسى، أهلِ وقوف راپورنده: «أوت، سعيد النورسىده بر أنرژى واردر فقط بو أنرژيسنى، طريقت ويا بر جمعيت قورمقده صرف ايتمهمش، قرآن حقيقتلرينى بيان و دينه خدمته صرف ايتديگى قناعتنه واريلمشدر.» دينيلمكدهدر.
دين عليهندهكى أسكى حكومتلرڭ وكيللرندن بريسى، آنتى دموقراتيك قانونلرڭ ملّت مجلسنده مذاكرهسى أثناسنده: «بديع الزمان سعيدِ النورسىنڭ دينى فعاليتنه، يگرمى بش سنهدن بَرى مانع اولامييورز.» ديمشدر.
بز ده ديرز كه: أوت سعيد النورسى حضرتلرى، أمثالى گورولمهمش ديناميك و أنرژيك بر ذاتدر. بديع الزمانڭ خارقه بر إنسان اولديغنى، دين دشمنلرى اولان معارضلرى دخى قلبًا تصديق و تقدير ايتمكدهدرلر.