إجتماع ايدرسه، اون اولور. اون إجتماع ايدرسه، قرق اولور. چونكه هر شيده بر نوع إنعكاس و بر نوع تمثّل واردر. ناصلكه بربرينه مقابل طوتولان ايكى آيينهده چوق آيينهلر گورونويور؛ كذالك ايكى اوچ نكته ويا ايكى اوچ حسن إجتماع ايتدكلرى زمان پك چوق نكتهلر، پك چوق حُسنلر تولّد ايدر. بو سرّه بناءًدر كه، هر حسن صاحبنڭ و هر بر صاحبِ كمالڭ أمثاليله إجتماع ايتمگه فطرى بر مَيلى واردر كه، إجتماعلرى زماننده حُسنلرى، كماللرى بر ايكن ايكى اولور. حتّى بر طاش، طاشلغيله برابر قبّهلى بنالرده اوستهنڭ ألندن چيقار چيقماز باشنى أگر، آرقداشيله برلشمگه مَيل ايدر كه، سقوط تهلكهسندن قورتولسونلر. مع الأسف إنسانلر، تعاون سرّينى إدراك ايدهمهمشلر. هيچ اولمازسه، طاشلر آراسندهكى يارديم وضعيتندن درس آلسينلر.
سؤال: بلاغت و هدايتدن مقصد، حقيقتى واضح بر شكلده گوستروب فكرلرى و ذهنلرى إختلافلردن قورتارمق ايكن؛ مفسّرلرڭ بو گبى آيتلرده ياپدقلرى إختلافات، گوستردكلرى إحتماللر، بيان ايتدكلرى آيرى آيرى بربرينه اويميان وجهلر آلتنده حق و حقيقت نه صورتله گورولهبيلير؟
جواب: معلومدر كه، قرآنِ عظيم الشان يالڭز بر عصره دگل، بتون عصرلره نازل اولمشدر. هم بر طبقه إنسانلره مخصوص دگل، بتون طبقاتِ بشره شمولى واردر. هم بر صنف إنسانلره عائد دگل، بتون بشرڭ صنفلرينه راجعدر. بناءً عليه هركس، هر طبقه، هر زمان، فهمنه، إستعدادينه گوره قرآنڭ حقائقندن حصّه آلابيلير و حصّهداردر. حالبوكه نوعِ بشر درجه إعتباريله مختلف و ذوق جهتيله متفاوت و كذا مَيل، إستحسان، لذّت، طبيعت إعتباريله بربرينه اويمايور. مثلا: بر طائفهنڭ إستحسان ايتديگى بر شى، اوتهكى طائفهنڭ ذوقنه مخالفدر. بر قَومڭ مَيل ايتديگى بر شيدن، اوتهكى قوم نفرت ايدييور. بو سرّه بناءًدر كه، قرآنِ كريم