خلاصه: إنسان ممتاز و مستثنادر؛ حيوانلر گبى دگلدر. اونڭ ايچون إنسان (وَاِلَيْهِ تُرْجَعُونَ) جوهرينه بر صدف اولمشدر.
بو آيتدهكى جملهلرڭ نكتهلرينه گچييورز:
أى آرقداش! برنجى جملهده (جَمٖيعًا) ، ايكنجى جملهده (ثُمَّ) ، اوچنجى جملهده (سَبْعَ) كلمهلرى ايچون بر تحقيقات لازمدر.
او تحقيقاتى، آلتى نقطهده ايضاح ايدهجگز:
برنجى نقطه: آشاغيده بيان ايديلديگى گبى، حياتڭ اويله بر خاصيتى واردر كه، حيات جزئى كلّ، جزئىيى كلّى، فردى نوع، مقيّدى مطلق، بر شخصى بر عالم گبى قيلار. بناءً عليه تك بر إنسان، «دنيا بنم أويمدر. دنيادهكى أنواع بنم قَوممدر و بنم عشيرتمدر و بتون أشيا ايله معارفهم و مناسبتم واردر.» دييهبيلير.
ايكنجى نقطه: بيليرسڭ كه؛ عالمده ثابت بر نظام واردر، محكم بر إرتباط واردر و دائمى دستورلر، أساسلى قانونلر واردر. بو إعتبارله عالم، بر ساعت ويا منتظم بر ماكينه گبيدر. هر بر چرخڭ، هر بر ويدانڭ، هر بر چيوينڭ؛ ماكينهنڭ نظام و إنتظامنده بر حصّهسى و ماكينهنڭ نتيجه و فائدهلرنده بر تأثيرى اولديغى گبى، أهلِ حيات ايچون و بِالخاصّه بشر ايچون ده بر فائدهسى وار.
اوچنجى نقطه: آشاغيده ايشيدهجگڭ گبى، استفادهده مزاحمت و مناقشه يوقدر. ناصلكه زيد دييهبيلير كه: «شمس بنم لامبامدر، دنيا بنم أويمدر.» عمر ده اويله دييهبيلير و آرالرنده مناقشه ده اولماز. أوت زيد مثلا دنياده تك فرض ايديليرسه، إستفادهسى ناصلسه، بتون إنسانلر ايچنده ايكن إستفادهسى ينه اويلهدر، نه فضله اولور نه نقصان. يالڭز غارَيْنه عائد اولان قسم مستثنادر. زيرا ييهجك، ايچهجك وسائره شيلرده مناقشه اولور.