اولان نتيجهلرڭ إجتماعيله تشكّل و توسّع ايتمكله فنونى إنتاج ايدر. بو فنون ده، مرتّبهدر. يعنى هر ايكنجى فن، برنجيسنڭ نتيجهسيدر. برنجيسى اولماسه، او اولاماز. برنجيسنڭ اوڭا مقدّمه و علومِ متعارفه حكمنده اولماسى شرطدر. بوڭا بناءً بوندن اون عصر أوّل گلن إنسانلره فنونِ حاضرهيى درس ويرمك ويا غريب مسئلهلردن بحث ايتمك؛ اونلرڭ ذهنلرينى شاشيرتمقدن و او إنسانلرى سفسطهلره آتمقدن غيرى بر فائده ويرمزدى. مثلا: قرآنِ كريم، «أى إنسانلر! شمسڭ سكوننه، أرضڭ حركتنه (حاشيه) و بر قطره صو ايچنده بيڭلرجه حيواناتڭ بولونديغنه دقّت ايديڭز كه عظمتِ إلٰهيهيى آڭلايهسڭز.» ديمش اولسيدى، بتون او زمانلرڭ إنسانلرينى تكذيبه سَوق ايتمش اولوردى. چونكه حسِّ ظاهرىيه مخالفدر. مع هذا اون عصردن بَرى گلوب گچن إنسانلرى شاشيرتمق، يالڭز فنونِ جديدهنڭ ظهورندن صوڭره گلن إنسانلرى ممنون ايتمك؛ مقامِ إرشاده مخالف اولديغى گبى، روحِ بلاغتله ده قابلِ تأليف دگلدر.
___
(حاشيه) : خسته حالمده، نوم ايله يقظه آراسنده إخطار ايديلن بر نكتهدر:
شمسڭ يرنده مولوىوارى ياپديغى سماوى حركتى، قوّۀِ جاذبهيى توليد ايتمك ايچوندر. قوّۀِ جاذبه ده منظومۀِ شمسيه ايله آڭيلان گونشه باغلى ييلديزلرى دوشمك تهلكهسندن قورتارمق ايچوندر. ديمك شمسڭ محورنده دائرهوارى جريان و حركتى اولماسه، ييلديزلر دوشرلر.
سعيد النورسى
محترم مؤلّف، ديگر بر رسالهسنده شويله دييور:
أوت گونش بر ميوهداردر، سيلكينير تا دوشمهسين سيّار اولان يميشلرى
أگر سكونيله سكونت أيلهسه، جذبه قاچار، آغلار فضاده منتظم مجذوبلرى.
مترجم