عاديات آلتندهكى وحدانيت دليللرينى و او خارقه نعمتلرينى گورمييور، گوسترمييور. فقط عادتدن خروج ايتمش خصوصى بعض جزئياتى گورور، أهمّيت ويرر.
مثلا: خلقتِ إنسانيهدهكى قدرت معجزهلرينى گورمييور، أهمّيت ويرمييور. فقط قاعدهدن چيقمش ايكى باشلى، اوچ آياقلى بر إنسانى گوروب، إستغراب و ولولۀِ حيرت ايله نظرِ دقّتى جلب ايدر. كلّى، عمومى معجزاتى عادت پردهسنده صاقلار. جزئى و قانوندن چيقمش و طائفهسندن آيريلمش مادّهلرى مدارِ عبرت ياپار.
هم مثلا: (حيواندن، إنساندن) ياورولرڭ پك خارقه، پك معجزاتلى إعاشهلرينى عادى گوروب أهمّيت ويرمييور. فقط بر وقت آمريقاده بر غزتهنڭ نشر ايتديگى گبى؛ طائفهسندن چيقمش، ملّتندن آيريلمش، دڭزڭ ديبنه گيرمش بر بوجگڭ، بر يشيل ياپراق رزق اولارق آغزينه ويريلمهسنى گورن باليقجيلر آغلامشلر، شعشعه ايله إعلان ايتمشلر.
حالبوكه أڭ جزئى بر ياوروده، ممهدهكى آبِ كوثر گبى رزقنده، اونڭ گبى بيڭلر معجزاتِ رحمت و إحسان وار. فلسفۀِ بشريه گورمييور كه شكر ايتسين. او رحمٰن الرحيمى طانيسين، شكر ايله مقابله ايتسين.
ايشته حكمتِ قرآنيه، او عاديات پردهسنى ييرتار. او كلّى، عمومى خارقه معجزهلرى و فوق العاده نعمتلرى بشره درس ويرر؛ اللّٰهى طانيتديرر. كلّى شكر نامنه عبوديته سَوق ايدر.
ايشته فلسفۀِ بشريهنڭ أڭ عجيب، أڭ آنتيقه خطاسندن بريسى ده شودر كه: جزءِ إختياريسى و إرادهسى، أڭ ظاهر و كوچك فعلى اولان سويلهمگه كافى گلمييور، ايجاد ايدهمييور. يالڭز هوايى حرفلرڭ مخرجنه صوقويور. بو جزئى كسب ايله جنابِ حق، اونڭ او كسبنه بناءً او كلماتى خلق ايدر. هوايه ده بيڭلر