يگرمى سكزنجى مكتوبڭ سكزنجى مسئلهسنڭ ايكنجى نكتهسى
أگر دينيلسه: شو توافقاتِ غيبيه أگر بر مزيتِ بلاغت اولسه ايدى، قرآنِ معجز البيان بلاغتلرڭ أنواعندن أڭ ايلريده اولديغى گبى، بو نوعده ده أڭ ايلرى اولمق لازم گليردى. أگر بر مزيتِ بلاغت دگل، نهدن بيوك بر إكرامِ إلٰهى صاييورسڭز؟ هم هانگى كتاب اولورسه اولسون، بو نوع تصادفات ايچنده چوق بولونهبيلير.
الجواب: قرآنِ حكيم (اِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَاِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ) سرّيله، هر زمانده بر ميليوندن فضله حافظلرڭ قلبنده معنًا يازديرمق لازم گلديگى ايچون، حفظى چوق إشكال ايدهجك و حافظلرى چوق آزالتهجق اولان شو نوع توافقاتِ متشابهه، قرآنِ حكيمده چوق ايلرى گيتمهمشدر. أهلِ حفظه، رحمت ايچنده مطابقِ مقتضاىِ حال بر معنوى بلاغتى، بو مزيتِ بلاغتڭ تركيله ياپمشدر. چوق دفعه قيصه كسمكله، چوق اوزون معنالرى إفاده ايتمهسى گبى. هم شو توافقاتِ بلاغت اولماسه ده، مادام ايچنده أثرِ قصد و شعور گورونور؛ قصد و شعور ايسه، بِالمشاهده و بِالإعتراف، مؤلّف و مستنسخلرڭ دگل، ألبته بر دستِ غيبينڭ تنظيميلهدر. و او دستِ غيبينڭ بو طرز مداخلهسى ايسه، علامتِ قبولدر و رضايه أمارهدر. و بو أماره ده رمز ايدر كه؛ يازيلان حقيقتلر قصورسزدر، حق بر صورتده گوستريلمشدر.
امّا سائر كتابلرده شو نوع توافقات بولونيشى تصادفه ويريلهبيلير. فقط شو رسالهلردهكى شعورلى توافقاتِ غيبيهيى، بتون گورن ذاتلرڭ إتّفاقيله، شعورسز تصادفه حواله ايديلهمز و ويريلمسنه إمكان ويريلمييور. حتّى أڭ مهمّ ايكى مستنسخ و بزلر، دگل كه بر رسالهنڭ عمومنده؛ بر تك صحيفه قناعت ويرر كه، تصادف قاريشهماز، حدّى دگلدر. چونكه مِثل اولارق ايكى اوچ كلمه بولونور؛ بربرينه باقار اويله بر وضعيتده كه، ظاهرًا بر قصدى إرائه ايدييور.