İçeriğe atla
عصاىِ موسى
عصاىِ موسى‌دن ايكنجى قسم · Sayfa 128

باق، بزى ده اوقوديرلر. او ده باقار، گورور كه: حياتدارانه متماديًا چالقانان و طاغيلمق و دوكولمك و إستيلا ايتمك فطرتنده اولان دڭزلر، أرضى قوشادوب، أرض ايله برابر غايت سرعتلى بر صورتده بر سنه‌ده يگرمى بش بيڭ سنه‌لك بر دائره‌ده قوشديرلديغى حالده؛ نه طاغيليرلر، نه دوكولورلر و نه ده قومشولرنده‌كى طوپراغه تجاوز ايدرلر. ديمك غايت قدرتلى و عظمتلى بر ذاتڭ أمريله و قوّتيله طورورلر، گزرلر، محافظه اولورلر.

صوڭره دڭزلرڭ ايچلرينه باقار، گورور كه: غايت گوزل و زينتلى و منتظم جوهرلرندن باشقه، بيڭلرجه چشيد حيواناتڭ إعاشه و إداره‌لرى و تولّدات و وفياتلرى او قدر منتظمدر؛ بسيط بر قوم و آجى بر صودن ويريلن أرزاقلرى و تعييناتلرى او قدر مكمّلدر كه، بِالبداهه بر قديرِ ذو الجلالڭ، بر رحيمِ ذو الجمالڭ إداره و إعاشه‌سيله اولديغنى إثبات ايدر.

صوڭره او مسافر، نهرلره باقار، گورور كه: منفعتلرى و وظيفه‌لرى و واردات و صرفياتلرى او قدر حكيمانه و رحيمانه‌در؛ بِالبداهه إثبات ايدر كه، بتون ايرماقلر، پيڭارلر، چايلر، بيوك نهرلر، بر رحمٰنِ ذو الجلال و الإكرامڭ خزينۀِ رحمتندن چيقييورلر و آقييورلر. حتّى او قدر فوق العاده إدّخار و صرف ايديليورلر كه، «درت نهر جنّتدن گلييورلردييه روايت ايديلمش. يعنى؛ ظاهرى أسبابڭ پك فوقنده اولدقلرندن، معنوى بر جنّتڭ خزينه‌سندن و يالڭز غيبى و توكنمز بر منبعڭ فيضندن آقييورلر ديمكدر. مثلا: مصرڭ قومستاننى بر جنّته چويرن نيلِ مبارك؛ جنوب طرفندن، «جبلِ قمر» دينيلن بر طاغدن متماديًا كوچك بر دڭز گبى توكنمه‌دن آقييور. آلتى آيده‌كى صرفياتى طاغ شكلنده طوپلانسه و بوزلانسه، او طاغدن داها بيوك اولور. حالبوكه او طاغدن اوڭا آيريلان ير، مخزن، آلتى قسمندن بر قسم اولماز. وارداتى ايسه؛ او منطقۀِ حارّه‌ده پك آز گلن و صوصامش طوپراق