چيچكلرى قدر معنالرى وار و او خارقۀِ صنعت و منظومۀِ رحمت اولان هر بر ميوهنڭ، بر آغاجڭ ميوهلرى قدر حكمتلرى وار. بزلره رزق اولماسى ايسه؛ او بيڭلر حكمتلرندن بر تك حكمتدر كه، وظيفهسى بيتر، معناسنى إفاده ايدر، وفات ايدر، معدهمزده دفن ايديلير.
مادام بو فانى أشيا، باشقه يرده باقى ميوهلر ويررلر و دائمى صورتلر بيراقير و باشقه جهتده أبدى معنالر إفاده ايدر، سرمدى تسبيحات ياپار. و إنسان ايسه، اونلرڭ شو جهتنه باقان يوزلرينه باقمقله إنسان اولور، فانيده باقىيه يول بولور.
ديمك، بو حيات و موت ايچنده يووارلانان، طوپلانوب طاغيلان موجودات ايچنده باشقه مقصد وار. تمثيلده قصور يوقدر: شو أحوال، تقليد و تمثيل ايچون تشكيل و ترتيب ايديلن أحواله بڭزر. ناصل بيوك مصرفله قيصه إجتماعلر، طاغيلمهلر ياپيلييور. تا صورتلر آلينسين، تركيب ايديلسين، سينهماده دائم گوسترلسين. اونڭ گبى، بو دنياده قيصه بر مدّت ظرفنده حياتِ شخصيه و حياتِ إجتماعيه گچيرمهنڭ بر غايهسى شودر كه؛ صورتلر آلينوب تركيب ايديلسين، نتيجۀِ عمللرى آلينوب حفظ ايديلسين. تا بر مجمعِ أكبرده محاسبهسى گورولسون و بر مشهرِ أعظمده گوسترلسين و بر سعادتِ عظمايه إستعدادى گوسترلسين. ديمك حديثِ شريفده «دنيا آخرت مزرعهسيدر» دييه بو حقيقتى إفاده ايدييور.
مادام دنيا وار. و دنيا ايچنده بو آثاريله حكمت و عنايت و رحمت و عدالت وار. ألبته دنيانڭ وجودى گبى قطعى اولارق آخرت ده وار. مادام دنياده هر شى بر جهتده او عالمه باقييور. ديمك اورايه گيديلييور. آخرتى إنكار ايتمك، دنيا و مافيهايى إنكار ايتمك ديمكدر. ديمك أجل و قبر إنسانى بكلهديگى گبى، جنّت و جهنّم ده إنسانى بكلهيور و گوزلهيور.