تفاوت ايتمك لازم گلير. صحبتِ نبويه نه درجه بر إكسيرِ نورانى اولديغى بونڭله آڭلاشيلير كه: بر بدوى آدم، قيزينى صاغ اولارق دفن ايدهجك درجهده بر قساوتِ وحشيانهده بولونديغى حالده، گلوب بر ساعت صحبتِ نبويهيه مشرّف اولور، داها قارينجهيه آياغنى باصاماز درجهده بر شفقتِ رحيمانهيى كسب ايدردى. هم جاهل، وحشى بر آدم، بر گون صحبتِ نبويهيه مظهر اولور؛ صوڭره چين و هند گبى مملكتلره گيدردى، او متمدّن قَوملره معلّمِ حقائق و رهبرِ كمالات اولوردى.
ايكنجى سبب:
يگرمى يدنجى سوزدهكى إجتهاد بحثنده بيان و إثبات ايديلديگى گبى؛ صحابهلر، أكثريتِ مطلقه إعتباريله كمالاتِ إنسانيهنڭ أڭ أعلا درجهسندهدرلر. چونكه او زمانده، او إنقلابِ عظيمِ إسلاميده خير و حق بتون گوزللگيله، شر و باطل بتون چركينلگيله گورولمش و مادّةً حسّ ايديلمش. شر و خير اورتهسنده اويله بر آيريلق و كذب و صدق مابيْننده اويله بر مسافه آچيلمشدى كه، كفر و ايمان قدر، بلكه جهنّم و جنّت قدر بيْنلرى اوزاقلاشدى. كذب و شر و باطلڭ دلاّلى و نمونهسى اولان مسيلمۀِ كذّاب و مسخرهجه كلمهلرى اولديغندن، فطرةً حسّياتِ علويه صاحبى و معالئِ أخلاقه مفتون و عزّت و مباهاته ميال اولان صحابهلر، ألبته إختيارلريله، كذب و شرّه أللرينى اوزاتوب، مسيلمه دركهسنه دوشمهمشلر. صدق و خير و حقّڭ دلاّلى و نمونهسى اولان حبيب اللّٰهڭ (عصم) أعلاىِ علّيّينِ كمالاتندهكى مقامنه باقهرق، بتون قوّت و همّتلريله، او طرفه قوشمق مقتضاىِ سجيهلريدر.
مثلا: ناصلكه زمان اولويور؛ مدنيتِ بشريه چارشوسنده و حياتِ إجتماعيۀِ إنسانيه دكّاننده، بعض شيلرڭ ويرديگى مدهش نتيجهلرى و چركين أثرلرى زهرِ قاتل گبى هركس اونى صاتون آلمق دگل، بتون قوّتيله اوندن نفرت ايدوب قاچار و بعض شيلرڭ و معنوى متاعلرڭ ويردكلرى گوزل نتيجهلر و قيمتدار أثرلر، بر ترياقِ نافع و بر پيرلانطه گبى، هركسڭ نظرِ رغبتنى كندينه جلب ايدر. هركس ألندن