İçeriğe atla
طلسملر
يگرمى ايكنجى سوزكۡ برنجى مقامى · Sayfa 70

برنجى نكته ايچنده بر إخطار:

أى أسباب‌پرست غافل! أسباب، بر پرده‌در. چونكه عزّت و عظمت اويله ايستر. فقط ايش گورن، قدرتِ صمدانيه‌در. چونكه توحيد و جلال اويله ايستر و إستقلالى إقتضا ايدر. سلطانِ أزلينڭ مأمورلرى، سلطنتِ ربوبيتڭ إجراآتجيلرى دگللردر. بلكه او سلطنتڭ دلاّللريدرلر و او ربوبيتڭ تماشاگر ناظرلريدرلر. و او مأمورلر، او واسطه‌لر؛ قدرتڭ عزّتنى، ربوبيتڭ حشمتنى إظهار ايچوندر. تا امورِ خسيسه ايله قدرتڭ مباشرتى گورونمسين. عجز‌آلود، فقرپيشه اولان إنسانى بر سلطان گبى، عجز و إحتياج ايچون مأمورلرى شريكِ سلطنت ايتمش دگلدر. ديمك أسباب وضع ايديلمش، تا عقلڭ نظرِ ظاهريسنه قارشى قدرتڭ عزّتى محافظه ايديلسين. زيرا آيينه‌نڭ ايكى وجهى گبى، هر شيئڭ بر «ملك» جهتى وار كه، آيينه‌نڭ ملوّن يوزينه بڭزر. مختلف رنكلره و حالاته مدار اولابيلير. برى «ملكوت»در كه، آيينه‌نڭ پارلاق يوزينه بڭزر. ملك و ظاهر وجهنده، قدرتِ صمدانيه‌نڭ عزّتنه و كمالنه منافى حالات واردر. أسباب، او حالاته هم مرجع، هم مدار اولمق ايچون وضع ايديلمشلر. فقط ملكوتيت و حقيقت جانبنده، هر شى شفّافدر، گوزلدر. قدرتڭ بِالذّات مباشرتنه مناسبدر، عزّتنه منافى دگلدر. اونڭ ايچون أسباب صِرف ظاهريدر، ملكوتيتده و حقيقتده تأثيرِ حقيقيلرى يوقدر.

هم أسبابِ ظاهريه‌نڭ ديگر بر حكمتى شودر كه: حقسز شكوالرى و باطل إعتراضلرى عادلِ مطلقه توجيه ايتمه‌مك ايچون، او شكوالره، او إعتراضلره هدف اولاجق أسباب وضع ايديلمشدر. چونكه قصور اونلردن چيقييور، اونلرڭ قابليتسزلگندن ايلرى گلييور. بو سرّه بر مثالِ لطيف صورتنده بر تمثيلِ معنوى روايت ايديلييور كه: حضرتِ عزرائيل عليه السلام، جنابِ حقّه ديمش كه: «قبضِ أرواح وظيفه‌سنده سنڭ عبادڭ بندن شكوا ايده‌جكلر، بندن كوسه‌جكلر.» جنابِ حق