(وَقَدْ خَلَقَكُمْ اَطْوَارًا) و (قُلْ يُحْيٖيهَا الَّذٖٓى اَنْشَاَهَٓا اَوَّلَ مَرَّةٍ) ده‌كى قياسِ تمثيلينڭ خلاصه‌سنى «نقطه» رساله‌سنده شويله بيان ايتمشز كه:
وجودِ إنسان، طوردن طوره گچدكجه عجيب و منتظم إنقلابلر گچيرييور. نطفه‌دن علقه‌يه، علقه‌دن مضغه‌يه، مضغه‌دن عظم و لحمه، عظم و لحمدن خلقِ جديده يعنى إنسان صورتنه إنقلابى، غايت دقيق دستورلره تابعدر. او طورلرڭ هر بريسنڭ اويله قوانينِ مخصوصه و اويله نظاماتِ معيّنه و اويله حركاتِ مطّرده‌لرى واردر كه؛ جام گبى، آلتنده بر قصد، بر إراده، بر إختيار، بر حكمتڭ جلوه‌لرينى گوسترر. ايشته شو طرزده او وجودى ياپان صانعِ حكيم، هر سنه بر لباس گبى او وجودى دگيشديرر. او وجودڭ دگيشديرلمسى و بقاسى ايچون إنحلال ايدن أجزالرڭ يرينى طولديره‌جق، چاليشه‌جق يڭى ذرّه‌لرڭ گلمسى ايچون بر تركيبه محتاجدر. ايشته او بدن حجيره‌لرى، منتظم بر قانونِ إلٰهى ايله ييقيلديغندن ينه منتظم بر قانونِ ربّانى ايله تعمير ايتمك ايچون رزق ناميله بر مادّۀِ لطيفه‌يى ايستر كه، او بدن عضولرينڭ آيرى آيرى حاجتلرى نسبتنده رزّاقِ حقيقى، بر قانونِ مخصوص ايله تقسيم و توزيع ايدييور.
شيمدى او رزّاقِ حكيمڭ گوندرديگى او مادّۀِ لطيفه‌نڭ أطوارينه باق، گوره‌جكسڭ كه؛ او مادّه‌نڭ ذرّاتى بر قافله گبى كُرۀِ هواده، طوپراقده، صوده طاغلمش ايكن بردن حركت أمرينى آلمشلر گبى بر حركتِ قصدى‌يى إشمام ايدن بر كيفيت ايله طوپلانيورلر. گويا اونلردن هر بر ذرّه، بر وظيفه ايله، بر معيّن مكانه گيتمك ايچون مأموردر گبى غايت منتظم طوپلانيورلر. هم گيديشاتندن گورونويور كه، بر فاعلِ مختارڭ بر قانونِ مخصوصى ايله سَوق ايديلوب، جمادات عالمندن مواليده، يعنى ذى‌حيات عالمنه گيررلر. صوڭره نظاماتِ معيّنه و حركاتِ