فكرى هركسى سرسم ايتديگندن، أڭ بديهى بر شيده ذهنلره وسوسه ويرمش. ايشته شويله وسوسه‌لرى إزاله ايچون؛ حدسِ قلبينڭ و إذعانِ عقلينڭ پك چوق منبعلرندن، بر مقدّمه ايله درت منبعنه إشارت ايده‌جگز.
مقدّمه: اوننجى سوزڭ دردنجى حقيقتنده إثبات ايديلديگى گبى؛ أبدى، سرمدى، مِثلسز بر جمال، ألبته آيينه‌دار مشتاقنڭ أبديتنى و بقاسنى ايستر. هم قصورسز، أبدى بر كمالِ صنعت، متفكّر دلاّلنڭ دوامنى طلب ايدر. هم نهايتسز بر رحمت و إحسان، محتاج متشكّرلرينڭ دوامِ تنعّملرينى إقتضا ايدر. ايشته او آيينه‌دار مشتاق، او دلاّل متفكّر، او محتاج متشكّر؛ أڭ باشده روحِ إنسانيدر. اويله ايسه، أبد الآباد يولنده؛ او جمال، او كمال، او رحمته رفاقت ايده‌جك، باقى قالاجقدر.
ينه اوننجى سوزڭ آلتنجى حقيقتنده إثبات ايديلديگى گبى؛ دگل روحِ بشر، حتّى أڭ بسيط طبقاتِ موجودات دخى، فنا ايچون ياراديلمامشلر؛ بر نوع بقايه مظهردرلر. حتّى روحسز، أهمّيتسز بر چيچك دخى، وجودِ ظاهريدن گيتسه، بيڭ وجهله بر نوع بقايه مظهردر. چونكه صورتى، حدسز حافظه‌لرده باقى قالير. قانونِ تشكّلاتى، يوزر تخمجقلرنده بقا بولوب دوام ايدر. مادام بر پارچه‌جق روحه بڭزه‌ين او چيچگڭ قانونِ تشكّلى، تمثالِ صورتى، بر حفيظِ حكيم طرفندن إبقا ايديلييور. دغدغه‌لى إنقلابلر ايچنده كمالِ إنتظام ايله، ذرّه‌جكلر گبى تخملرنده محافظه ايديلييور، باقى قالير. ألبته غايت جمعيتلى و غايت يوكسك بر ماهيته مالك و خارجى وجود گيديرلمش و ذى‌شعور و ذى‌حيات و نورانى قانونِ أمرى اولان روحِ بشر، نه درجه قطعيتله بقايه مظهر و أبديتله مربوط و سرمديتله علاقه‌دار