او نقشلرڭ رمزلرى ايسه، شو عالمى سوسلنديرن منتظم مصنوعات و موزون نقوشِ قلمِ قدرتدر كه، قديرِ ذو الجلالڭ أسماسنه دلالت ايدرلر. و او استاد ايسه سيّديمز محمّد عليه الصلاة والسلامدر. عونه‌سى ايسه، أنبيا عليهم السلامدر و شاكردلرى ايسه أوليا و أصفيادر. او سرايده‌كى حاكمڭ خدمتكارلرى ايسه، شو عالمده ملائكه عليهم السلامه إشارتدر. تمثيلده، سير و ضيافته دعوت ايديلن مسافرلر ايسه، شو دنيا مسافرخانه‌سنده جنّ و إنس و إنسانڭ خدمتكارلرى اولان حيوانلره إشارتدر. و او ايكى فرقه ايسه، بوراده بريسى أهلِ ايماندر كه كتابِ كائناتڭ آياتنڭ مفسّرى اولان قرآنِ حكيمڭ شاكردلريدر. ديگر گروه ايسه أهلِ كفر و طغياندر كه، نفس و شيطانه تابع اولوب يالڭز حياتِ دنيويه‌يى طانييان، حيوان گبى بلكه داها آشاغى صاغير، ديلسز، ضالّين گروهيدر.
برنجى قافله اولان سُعَدا و أبرار ايسه، ذو الجناحين اولان استادى ديڭلديلر. او استاد هم عبددر؛ عبوديت نقطه‌سنده ربّنى توصيف و تعريف ايدر كه، جنابِ حقّڭ درگاهنده امّتنڭ ألچيسى حكمنده‌در. هم رسولدر؛ رسالت نقطه‌سنده ربّنڭ أحكامنى قرآن واسطه‌سيله جنّ و إنسه تبليغ ايدر.
شو بختيار جماعت، او رسولى ديڭله‌يوب قرآنه قولاق ويرديلر. كنديلرينى، أنواعِ عباداتڭ فهرسته‌سى اولان «نماز» ايله بر چوق مقاماتِ عاليه ايچنده چوق لطيف وظيفه‌لرله تلبّس ايتمش گورديلر. أوت نمازڭ متنوّع أذكار و حركاتيله إشارت ايتديگى وظائفى، مقاماتى، مفصّلاً گورديلر. شويله كه:
أوّلاً: آثاره باقوب، غائبانه معامله صورتنده سلطنتِ ربوبيتڭ محاسننه تماشاگر مقامنده كنديلرينى گوردكلرندن؛ تكبير و تسبيح وظيفه‌سنى أدا ايدوب «اللّٰه أكبر» ديديلر.