İçeriğe atla
تاريخچهٔ‌‌ِ حيات
قسطمونى حياتى · Sayfa 474

و يمورطه‌جقلرى بهارده يرلرنده بيراقوب، دفترِ أعماللرينى و گوردكلرى وظيفه‌لرڭ پروغراملرينى اونلرڭ أللرينه ويره‌رك، حفيظِ ذو الجلالڭ حمايه‌سى آلتنده، حكمتنه أمانت ايدر؛ صوڭره وفات ايدرلر. و بهار موسمنده، حشرِ أعظمڭ يوز بيڭ مثالى و نمونه و دليللرى حكمنده اولارق او وفات ايدن آغاجلر و كوكلر و بر قسم حيوانجقلر، عينًا إحيا و ديريلييورلر. و بر قسمنڭ دخى، كندى يرلرنده أمثاللرى و عينًا اونلره بڭزه‌ينلرى ايجاد و إحيا اولونويور. و گچن بهارڭ موجوداتى، ايشلدكلرى عمللرڭ و وظيفه‌لرڭ صحيفه‌لرينى إعلانات گبى نشر ايدوب، (وَاِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ) آيتنڭ بر مثالنى گوسترييورلر.

هم هيئتِ مجموعه جهتنده، هر گوزده و بهارده بيوك بر عالم وفات ايدر و تازه بر عالم وجوده گلير. و او وفات و حدوث، او قدر منتظم جريان ايدييور و او وفات و حدوثده، غايت إنتظام و ميزانله او قدر نوعلرڭ وفياتلرى و حدوثلرى اولويور كه؛ گويا دنيا اويله بر مسافرخانه‌در كه، ذى‌حيات كائناتلر اوڭا مسافر اولورلر و سيّال عالملر و سيّار دنيالر اوڭا گليرلر، وظيفه‌لرينى گورورلر، گيدرلر. ايشته، بو دنياده بويله حياتدار دنيالرى و وظيفه‌دار كائناتلرى كمالِ علم و حكمت و ميزانله و موازنه و إنتظام و نظامله إحداث و ايجاد ايدوب ربّانى مقصدلرده و إلٰهى غايه‌لرده و رحمانى خدمتلرده قديرانه إستعمال و رحيمانه إستخدام ايدن بر ذاتِ ذو الجلالڭ وجوبِ وجودى و حدسز قدرتى و نهايتسز حكمتى، بِالبداهه گونش گبى، عقللره گورونويور. «حدوث» مسائلنى رسالۀِ نوره و محقّقينِ كلاميه‌نڭ كتابلرينه حواله ايله او بحثى قپايورز.

امّا «إمكان» جهتى ايسه؛ او ده كائناتى إستيلا و إحاطه ايتمش. چونكه گورويورز كه؛ هر شى، كلّى و جزئى بولونسون، بيوك و كوچك اولسون عرشدن فرشه، ذرّاتدن سيّاراته قدر هر موجود؛ مخصوص بر ذات و معيّن بر صورت و ممتاز