اولاماز. چونكه قرآنڭ خطابنه مخاطب اولان ملّتلرڭ، إنسانلرڭ أحوالِ روحيهلرينه، مادّياتنه و جامع بولونديغى اينجه فنلره، علملره بر فرد واقف و صاحبِ إختصاص اولاماز كه، اوڭا گوره بر تفسير ياپابيلسين. مع هذا؛ بر فردڭ مسلگى، مشربى، تعصّبدن خالى اولاماز كه، حقائقِ قرآنيهيى گورسون، بىطرفانه بيان ايتسين. مع هذا؛ فردڭ فهمندن چيقان بر دعوا، كنديسنه خاص اولوب، باشقهسى او دعوانڭ قبولنه دعوت ايديلهمز. مگر كه بر نوع إجماعڭ تصديقنه مظهر اوله.
بناءً عليه قرآنڭ اينجه معنالرينڭ و تفسيرلرده طاغنيق بر صورتده بولونان محاسننڭ و زمانڭ تجربهسيله فنّڭ كشفى سايهسنده تجلّى ايدن حقيقتلرينڭ تثبيتيله، هر برى بر قاچ فنده متخصّص اولمق اوزره محقّقينِ علمادن يوكسك بر هيئتڭ تدقيقاتيله، تحقيقاتيله بر تفسيرڭ ياپيلماسى لازمدر. نتهكيم قانونى حكملرڭ تنظيم و إطّرادى، بر فردڭ فكرندن دگل، يوكسك بر هيئتڭ نظرِ دقّت و تدقيقاتندن گچمهسى لازمدر كه، عمومى بر أمنيتى و جمهورِ ناسڭ إعتمادينى قزانمق اوزره ملّته قارشى بر كفالتِ ضمنيه حصوله گلسين و إجماعِ اُمّت حجّتى ألده ايدهبيلسين.
أوت قرآنِ عظيم الشانڭ مفسّرى، يوكسك بر دها صاحبى و نافذ بر إجتهاده مالك و بر ولايتِ كاملهيى حائز بر ذات اولماليدر. بِالخاصّه بو زمانده، بو شرطلر آنجق يوكسك و عظيم بر هيئتڭ تسانديله تلاحقِ أفكارندن و روحلرينڭ تناسبيله بربرينه يارديم ايتمكدن و حرّيتِ فكرله تعصّبدن آزاده اولمقله تام إخلاصلرندن طوغان داهى بر شخصِ معنويده بولونور. و او شخصِ معنوى قرآنى تفسير ايدهبيلير. چونكه «جزءده بولونميان، كلّده بولونور» قاعدهسنه بناءً، هر فردده بولونميان بو گبى شرطلر، هيئتده بولونور.
بويله بر هيئتڭ ظهورينى چوقدن بَرى بكلهيوركن، حسِّ قبل الوقوع قبيلندن، مملكتى ييقوب ياقهجق بيوك بر زلزلهنڭ عرفهسنده بولونديغمز ذهنه گلدى.