أگر قورقوڭز مسلگمدن و قرآنه عائد دلاّللغمدن و قوّۀِ معنويۀِ ايمانيهدن ايسه؛ أللى بيڭ نفر دگل، ياڭليشسكز! مسلك إعتباريله أللى ميليون قوّتندهيم، خبريڭز اولسون! چونكه قرآنِ حكيمڭ قوّتيله سزڭ دينسزلريڭز داخل اولديغى حالده، بتون آوروپايه ميدان اوقويورم. بتون نشر ايتديگم أنوارِ ايمانيه ايله اونلرڭ فنونِ مثبته و طبيعت ديدكلرى محكم قلعهلرينى زير و زبر ايتمشم. اونلرڭ أڭ بيوك دينسز فيلسوفلرينى، حيواندن آشاغى دوشورمشم. دينسزلريڭز دخى ايچنده بولونان بتون آوروپا طوپلانسه، اللّٰهڭ توفيقيله بنى او مسلگمڭ بر مسئلهسندن گرى چويرهمزلر؛ إن شاء اللّٰه مغلوب ايدهمزلر!..
مادام بويلهدر، بن سزڭ دنياڭزه قاريشمييورم، سز ده بنم آخرتمه قاريشمايڭز! قاريشسهڭز ده بيهودهدر.
تقديرِ خدا، قوّتِ بازو ايله دونمز
بر شمعه كه، مولا ياقه، اوفلهمكله سونمز.
بنم حقّمده، مستثنا بر صورتده، أهلِ دنيا پك زياده توهّم ايدوب، عادتا قورقويورلر. بنده بولونميان و بولونسه دخى سياسى بر قصور تشكيل ايتمهين و إتهامه مدار اولميان شيخلك، بيوكلك، خانَدان، عشيرت صاحبى، نفوذلى، أتباعى چوق، همشهريلريله گوروشمك، دنيا أحواليله علاقهدار اولمق، حتّى سياسته گيرمك، حتّى مخالف اولمق گبى بنده بولونميان أمرلرى تخيّل ايدهرك أوهامه دوشمشلر. حتّى حپسده و خارجدهكى، يعنى كنديلرنجه قابلِ عفو اولميانلرڭ دخى عفولرينى مذاكره ايتدكلرى صيرهده، بنى عادتا هر شيدن منع ايتديلر. فنا و فانى بر آدمڭ، گوزل و باقى شويله بر سوزى وار:
ظلمڭ طوپى وار، گلّهسى وار، قلعهسى وارسه؛
حقّڭ ده بوكولمز قولى، دونمز يوزى واردر.