معاملهلرى، إنسانه نسبةً او نقطهلرده اولويور گورديگندن؛ كندى عقل و قلبنه ديدى كه: گلڭ، بو أمثالڭزڭ قپوسندن حقيقته گيدن يول داها قيصهدر. بز اوتهكى يوللردهكى ديللردن درس آلديغمز گبى دگل، بلكه ايمان نقطهسندهكى إتّصافلرندن و كيفيت و رنكلرندن مطالعهمز ايله إستفاده ايتملىيز، ديدى. مطالعهيه باشلادى. گوردى كه:
إستعدادلرى غايت مختلف و مذهبلرى بربرندن اوزاق و مخالف اولان عموم إستقامتلى و نورلى عقللرڭ ايمان و توحيددهكى إتّصافكارانه و راسخانه إعتقادلرى توافق و ثباتكارانه و مطمئنانه قناعت و يقينلرى تطابق ايدييور. ديمك تبدّل ايتمهين بر حقيقته طايانوب باغلانمشلر و كوكلرى متين بر حقيقته گيرمش، قوپمييور. اويله ايسه بونلرڭ نقطۀِ ايمانيهده و وجوب و توحيدده إجماعلرى، هيچ قوپماز بر زنجيرِ نورانيدر و حقيقته آچيلان ايشيقلى بر پنجرهدر.
هم گوردى كه: مسلكلرى بربرندن اوزاق و مشربلرى بربرينه مباين اولان او عموم سليم و نورانى قلبلرڭ أركانِ ايمانيهدهكى متّفقانه و إطمئنانكارانه و منجذبانه كشفيات و مشاهداتلرى بربرينه توافق و توحيدده بربرينه مطابق چيقييور. ديمك، حقيقته مقابل و واصل و متمثّل بو كوچوجك برر عرشِ معرفتِ ربّانيه و بو جامع برر آيينۀِ صمدانيه اولان نورانى قلبلر، شمسِ حقيقته قارشى آچيلان پنجرهلردر و عمومى بردن گونشه آيينهدارلق ايدن بر دڭز گبى، بر آيينۀِ أعظمدر. بونلرڭ وجوبِ وجودده و وحدتده إتّفاقلرى و إجماعلرى، هيچ شاشيرماز و شاشيرتماز بر رهبرِ أكمل و بر مرشدِ أكبردر. چونكه هيچ بر جهتله هيچ بر إمكان و هيچ بر إحتمال يوق كه، حقيقتدن باشقه بر وهم و حقيقتسز بر فكر و أصلسز بر صفت، بو قدر مستمرّانه و راسخانه، بو پك بيوك و كسكين گوزلرڭ عمومنى بردن آلداتسين، غلطِ حسّه اوغراتسين. بوڭا إحتمال ويرن بوزولمش و چورومش بر عقله، بو كائناتى إنكار