نفى دخى ايكى قسمدر:
بريسى: «خاص بر موقعده و خصوصى بر جهتده يوقدر» دير. بو قسم ايسه إثبات ايديلهبيلير. بو قسم ده بحثمزدن خارجدر.
ايكنجى قسم ايسه: دنيايه و كائناته و آخرته و عصرلره باقان ايمانى و قدسى و عام و محيط اولان مسئلهلرى نفى و إنكار ايتمكدر. بو نفى ايسه (برنجى مسئلهده بيان ايتديگمز گبى) هيچ بر جهتله إثبات ايديلمز. بلكه كائناتى إحاطه ايدهجك و آخرتى گورهجك و حدسز زمانڭ هر طرفنى تماشا ايدهجك بر نظر لازمدر، تا او گبى نفيلر إثبات ايديلهبيلسين.
ايكنجى ورطه و چارۀِ نجات:
بو دخى ايكى مسئلهدر:
برنجيسى:
عظمت و كبريا و نهايتسزلك نقطهسنده، يا غفلته ويا معصيته ويا مادّياته طالمق سببيله طارلاشان عقللر، عظمتلى مسئلهلرى إحاطه ايدهمدكلرندن، بر غرورِ علمى ايله إنكاره صاپارلر و نفى ايدرلر. أوت او معنًا صيقيشمش و قورومش عقللرينه و بوزولمش و معنوياتده ئولمش اولان قلبلرينه، چوق گنيش و درين و إحاطهلى اولان ايمانى مسئلهلرى صيغيشديرهمدقلرندن، كنديلرينى كفره و ضلالته آتارلر، بوغولورلر.
أگر دقّتله كندى كفرلرينڭ ايچ يوزينه و ضلالتلرينڭ ماهيتنه باقهبيلسهلر، گورهجكلر كه؛ ايمانده بولونان معقول و لايق و لازم اولان عظمته قارشى، يوز درجه محال و إمكانسزلق و إمتناع او كفرڭ آلتنده و ايچندهدر.
رسالۀِ نور يوزر ميزان و موازنهلرله، بو حقيقتى «ايكى كرّه ايكى درت ايدر» درجهسنده قطعى إثبات ايتمش. مثلا؛ جنابِ حقّڭ وجوبِ وجودينى و أزليتنى و