ربّى وار كه؛ نوح و إبراهيم، موسى و هود و صالح گبى (عليهم السلام) چوق نبىلره پك خارقه بر صورتده تاريخى و گنيش حادثهلرله مظفّريت و نجاتلرى ويرمش و ثمود و عاد و فرعون قَوملرى گبى چوق ظالملره و منكِرلره دخى، پيغمبرلره عصيانلرينه مقابل دنياده دخى بر جزا اولارق، باشلرينه دهشتلى سماوى مصيبتلر اينديرمش.
أوت آدم (عس) زمانندن بَرى، بشريتده ايكى جريانِ عظيم بربريله چارپيشهرق گلمش. برى، إستقامت يولنى تعقيب ايله نعمت و سعادتِ داريْنه مظهر اولان أهلِ نبوّت و صلاحت و ايمان؛ كائناتڭ حقيقى گوزللگنه و إنتظام و كمالنه مطابق اولارق إستقامتده حركت ايتدكلرندن، هم كائنات صاحبنڭ لطفلرينه، هم ايكى جهانڭ سعادتنه مظهر اولوب بشرى، مَلكلر درجهلرينه، بلكه فوقنه ترقّى ايتديرمگه وسيله اولارق دنياده ايمان حقيقتلريله معنوى بر جنّت، آخرتده بر سعادت قزانوب و قزانديرمشلر.
ايكنجى جريان، إستقامتى بيراقوب إفراط و تفريطله عقلى بر وسيلۀِ عذاب و ألملر طوپلايجى بر آلَته چويرمهسندن، إنسانيتى أڭ بدبخت بر حيوانيتدن آشاغى دوشوروب دنياده ظلملرينه مقابل غضبِ إلٰهى و مصيبت طوقاتلرينى يمكله برابر، ضلالتى جهتندن، عقل علاقهدارلغيله كائناتى بر حزنگاه و ماتمخانۀِ عموميه و زوالده يووارلانان ذىحياتلر ايچون بر مذبحه، سلخخانه و غايت چركين و قاريشق گوروب روحى، وجدانى دنياده بر معنوى جهنّمده اولوب، آخرتده دائمى بر عذاب چكمگه كندينى مستحق ايدر.
ايشته فاتحۀِ شريفهنڭ آخرنده (اَلَّذٖينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّٓالّٖينَ) آيتى، بو ايكى جريانِ عظيمى درس ويرييور. و رسالۀِ