گبى چوق آياتِ بيّناتله إنس و جنّڭ أنظارينى، شو معجزۀِ أبديهنڭ وجوهِ إعجازندن أڭ ظاهر و أڭ پارلاق وجهنه چويرييور. بتون إنس و جنّڭ طمارلرينه طوقونديرييور. دوستلرينڭ شوقلرينى، دشمنلرينڭ عنادينى تحريك ايدوب، عظيم بر تشويق ايله، شدّتلى بر ترغيب ايله دوست و دشمنلرى اونى تنظيره و تقليده، يعنى نظيرينى ياپمق و كلامنى اوڭا بڭزتمك ايچون سَوق ايدييور. هم اويله بر صورتده او معجزهيى نظرگاهِ أنامه قويويور؛ گويا إنسانڭ بو دنيايه گليشندن غايۀِ يگانهسى؛ او معجزهيى هدف و دستور إتّخاذ ايدوب، اوڭا باقهرق، نتيجۀِ خلقتِ إنسانيهيه بيلهرك يورومكدر.
الحاصل: سائر أنبيا عليهم السلامڭ معجزاتلرى، برر خوارقِ صنعته إشارت ايدييور و حضرتِ آدم عليه السلامڭ معجزهسى ايسه؛ أساساتِ صنعت ايله برابر، علوم و فنونڭ، خوارق و كمالاتنڭ فهرستهسنى بر صورتِ إجماليده إشارت ايدييور و تشويق ايدييور. امّا معجزۀِ كبراءِ أحمديه (عصم) اولان قرآنِ معجز البيان ايسه، تعليمِ أسمانڭ حقيقتنه مفصّلًا مظهريتنى؛ حق و حقيقت اولان علوم و فنونڭ طوغرى هدفلرينى و دنيوى، اُخروى كمالاتى و سعاداتى واضحًا گوسترييور. هم پك چوق عظيم تشويقاتله، بشرى اونلره سَوق ايدييور. هم اويله بر طرزده سَوق ايدر، تشويق ايدر كه؛ او طرز ايله شويله آڭلاتديرييور: «أى إنسان! شو كائناتدن مقصدِ أعلا؛ تظاهرِ ربوبيته قارشى، عبوديتِ كلّيۀِ إنسانيهدر و إنسانڭ غايۀِ أقصٰىسى، او عبوديته علوم و كمالات ايله يتيشمكدر.» هم اويله بر صورتده إفاده ايدييور كه، او إفاده ايله شويله إشارت ايدر كه: «ألبته نوعِ بشر، آخر وقتده علوم و فنونه دوكولهجكدر. بتون قوّتنى علمدن آلاجقدر. حكم و قوّت ايسه، علمڭ ألنه گچهجكدر.» هم او قرآنِ معجز البيان، جزالت و بلاغتِ