ايدييور. اويله ده: أى غفلت و فلسفه اويقوسى ايچنده تنويم ايديلن إنصافسز آدم!. سرِّ (مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى) و (تَنَامُ عَيْنٖى وَلَا يَنَامُ قَلْبٖى) حكمنه مظهر و حقيقى هشيار و يقظان اولان ذاتڭ گورديگنى سن كندى رؤياڭده إنكار دگل، تعبير ايت. أوت اويقوده بر آدمى بر سينك ايصيرسه، مدهش بر حربده يارهلر آلير گبى بر حقيقتِ نوميه بعضًا تلقّى ايدر. اوندن صورولسه، «حقيقةً بن يارهلاندم. بڭا طوپ، تفنك آتيلدى.» دييهجك. ياننده اوطورانلر اونڭ اويقوسندهكى إضطرابنه گولويورلر. ايشته بو نومآلود نظرِ غفلت و فكرِ فلسفه، ألبته حقائقِ نبوّته محك اولامازلر.
اون ايكنجى أصل:
نظرِ نبوّت و توحيد و ايمان؛ وحدته، آخرته، الوهيته باقديغى ايچون، حقائقى اوڭا گوره گورور. أهلِ فلسفه و حكمتڭ نظرى؛ كثرته، أسبابه، طبيعته باقار، اوڭا گوره گورور. نقطۀِ نظر بربرندن چوق اوزاقدر. أهلِ فلسفهنڭ أڭ بيوك بر مقصدى، أهلِ اصول الدين و علماءِ علمِ كلامڭ مقاصدى ايچنده گورونميهجك بر درجهده كوچك و أهمّيتسزدر.
ايشته اونڭ ايچوندر كه، موجوداتڭ تفصيلِ ماهيتنده و اينجه أحواللرنده أهلِ حكمت چوق ايلرى گيتمشلر. فقط حقيقى حكمت اولان علومِ عاليۀِ إلٰهيه و اُخرويهده او قدر گريدرلر كه، أڭ بسيط بر مؤمندن داها گريدرلر. بو سرّى فهم ايتمهينلر، محقّقينِ إسلاميهيى، حكمالره نسبةً گرى ظن ايدييورلر. حالبوكه عقللرى گوزلرينه اينمش، كثرتده بوغولمش اولانلرڭ نه حدّى وار كه، وراثتِ نبوّت ايله مقاصدِ عاليۀِ قدسيهيه يتيشنلره يتيشهبيلسينلر.
هم بر شى ايكى نظر ايله باقيلديغى وقت، ايكى مختلف حقيقتى گوسترييور. ايكيسى ده حقيقت اولابيلير. فنّڭ هيچ بر حقيقتِ قطعيهسى، قرآنڭ حقائقِ