İçeriğe atla
سوزلر
يگرمى بشنجى سوز · Sayfa 604

أحديتى و (رَبُّ الْعَالَمٖينَ) ايله واحديتى بيلديرر. أحديت ايچنده واحديتى إفاده ايدر. حتّى بر جمله‌ده؛ بر ذرّه‌يى بر گوز ببگنده گورديگى و يرلشديرديگى گبى، گونشى دخى عين آيتله، عين چكيجله گوگڭ گوز ببگنده يرلشديرر و گوگه بر گوز ياپار. مثلا: (خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ) آيتندن صوڭره (يُولِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ) آيتنڭ عقبنده (وَهُوَ عَلٖيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ) دير. «زمين و گوكلرڭ حشمتِ خلقتنده، قلبڭ دخى خطراتنى بيلير، إداره ايدردير، طرزنده بر بيانات جهتيله او ساده و اُمّيت مرتبه‌سنى و عوامڭ فهمنى نظره آلان او بسيط و جزئى محاوره، او طرز ايله علوى و جاذبه‌دار و عمومى و إرشادكار بر مكالمه‌يه دونر.

أهمّيتلى بر سؤال:

«بعضًا بر حقيقت، سطحى نظرلره گورونمديگندن و بعض مقاملرده جزئى و عادى بر حادثه‌دن يوكسك بر فذلكۀِ توحيدى ويا كلّى بر دستورى بيان ايتمكده مناسبت بيلينمديگندن، بر قصور توهّم ايديلير. مثلا: «حضرتِ يوسف عليه السلام، قارداشنى بر حيله ايله آلماسى» ايچنده (وَفَوْقَ كُلِّ ذٖى عِلْمٍ عَلٖيمٌ) دييه غايت يوكسك بر دستورڭ ذكرى، بلاغتجه مناسبتى گورونمييور. بونڭ سرّى و حكمتى نه‌در؟»

الجواب:

هر برى برر كوچك قرآن اولان أكثر اوزون سوره و متوسّطلرده و چوق صحيفه و مقاملرده يالڭز ايكى اوچ مقصد دگل، بلكه قرآن ماهيتى هم بر كتابِ ذكر و ايمان و فكر، هم بر كتابِ شريعت و حكمت و إرشاد گبى چوق كتابلرى و آيرى آيرى درسلرى تضمّن ايده‌رك ربوبيتِ إلٰهيه‌نڭ هر شيئه إحاطه‌سنى و حشمتلى تجلّياتنى إفاده ايتمك جهتيله، كائنات كتابِ كبيرينڭ بر نوع قرائتى اولان قرآن، ألبته هر مقامده، حتّى بعضًا بر صحيفه‌ده چوق مقصدلرى تعقيبًا