ايشته -نماز تسبيحاتى گبى عبادتلردن بر قسمنڭ تكرارى سنّت بولونان مادّهلر گبى- تكراراتِ قرآنيه بو گبى متين أساسلره باقييور. حتّى بعضًا بر صحيفهده إقتضاىِ مقام و إحتياجِ افهام و بلاغتِ بيان جهتيله يگرمى دفعه صريحًا و ضمنًا توحيد حقيقتنى إفاده ايدر. دگل اوصانج، بلكه قوّت و شوق و حلاوت ويرر. رسالۀِ النورده، تكراراتِ قرآنيه نه قدر يرنده و مناسب و بلاغتجه مقبول اولديغى حجّتلريله بيان ايديلمش.
قرآنِ معجز البيانڭ مكّيه سورهلريله مدنيه سورهلرى بلاغت نقطهسنده و إعجاز جهتنده و تفصيل و إجمال وجهنده بربرندن آيرى اولماسنڭ سرِّ حكمتى شودر كه: مكّهده، برنجى صفده مخاطب و معارضلرى، قُريش مشركلرى و اُمّيلرى اولديغندن بلاغتجه قوّتلى بر اُسلوبِ عالى و ايجازلى، مقنع، قناعت ويريجى بر إجمال و تثبيت ايچون تكرار لازم گلديگندن أكثريتجه مكّى سورهلرى أركانِ ايمانيهيى و توحيدڭ مرتبهلرينى غايت قوّتلى و يوكسك و إعجازلى بر ايجاز ايله إفاده و تكرار ايدهرك مبدأ و معادى، اللّٰهى و آخرتى، دگل يالڭز بر صحيفهده، بر آيتده، بر جملهده، بر كلمهده؛ بلكه بعضًا بر حرفده و تقديم - تأخير، تعريف - تنكير و حذف - ذكر گبى هيئتلرده اويله قوّتلى إثبات ايدر كه، علمِ بلاغتڭ داهى إماملرى حيرتله قارشيلامشلر. رسالۀِ النور و بِالخاصّه قرآنڭ قرق وجهِ إعجازينى إجمالًا إثبات ايدن يگرمى بشنجى سوز، ذيللريله برابر و نظمدهكى وجهِ إعجازى خارقه بر طرزده بيان و إثبات ايدن عربى رسالۀِ النوردن «إشارات الإعجاز» تفسيرى بِالفعل گوسترمشلر كه، مكّى سوره و آيتلرده أڭ عالى بر اُسلوبِ بلاغت و أڭ يوكسك بر إعجازِ ايجازى واردر.
امّا مدينه سوره و آيتلرينڭ برنجى صفده مخاطب و معارضلرى ايسه، اللّٰهى تصديق ايدن يهودى و نصارا گبى أهلِ كتاب اولديغندن مقتضاىِ بلاغت و
___
(*): نماز تسبيحاتى گبى، عبادتلردن بر قسمنڭ تكرارى سنّت بولونان مادّهلر گبى.