İçeriğe atla
سوزلر
يگرمى بشنجى سوز · Sayfa 578

قرآنِ معجز البيانڭ أڭ يوكسك درجۀِ إعجازينه باقمق ايسترسه‌ڭ، شو تمثيل دوربينيله باق. شويله كه:

غايت بيوك و غريب و غايتله ياييلمش عجيب بر آغاج فرض ايده‌لم كه، او آغاج گنيش بر پردۀِ غيب آلتنده بر طبقۀِ مستوريت ايچنده صقلانمشدر. معلومدر كه، بر آغاجڭ إنسانڭ أعضالرى گبى اونڭ داللرى، ميوه‌لرى، ياپراقلرى، چيچكلرى گبى بتون عضولرى آراسنده بر مناسبت، بر تناسب، بر موازنت لازمدر. هر بر جزئى، او آغاجڭ ماهيتنه گوره بر شكل آلير، بر صورت ويريلير. ايشته هيچ گورولمه‌ين (و حالا گورونميور) او آغاجه دائر برى جيقسه، پرده اوستنده اونڭ هر بر أعضاسنه مقابل بر رسم چكسه، بر حدود چيزسه؛ دالدن ميوه‌يه، ميوه‌دن ياپراغه بر تناسبله بر صورت ترسيم ايتسه و بربرندن نهايت اوزاق مبدأ و منتهاسنڭ اورته‌سنده عضولرينڭ عين شكل و صورتنى گوستره‌جك موافق ترسيمات ايله طولديرسه؛ ألبته شبهه قالماز كه، او رسّام بتون او غيبى آغاجى غيب‌آشنا نظريله گورور، إحاطه ايدر، صوڭره تصوير ايدر.

عينًا اونڭ گبى، قرآنِ معجز البيان دخى حقيقتِ ممكناته دائر (كه او حقيقت، دنيانڭ إبتداسندن طوت، تا آخرتڭ أڭ نهايتنه قدر اوزانمش و عرشدن فرشه، ذرّه‌دن شمسه قدر ياييلمش اولان شجرۀِ خلقتڭ حقيقتنه دائر) بياناتِ قرآنيه او قدر تناسبى محافظه ايتمش و هر بر عضوه و ميوه‌يه لايق بر صورت ويرمشدر كه؛ بتون محقّقلر نهايتِ تحقيقنده قرآنڭ تصويرينه «ما شاء اللّٰه، بارك اللّٰه» دييوب، «طلسمِ كائناتى و معمّاىِ خلقتى كشف و فتح ايدن يالڭز سنسڭ أى قرآنِ كريمديمشلر.

(وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى) تمثيلده قصور يوق. أسماء و صفاتِ إلٰهيه و شئون و أفعالِ ربّانيه، بر شجرۀِ طوباءِ نور حكمنده تمثيل ايديلمكله؛ او شجرۀِ نورانيه‌نڭ دائرۀِ عظمتى أزلدن أبده اوزانوب گيدييور. حدودِ كبرياسى، غيرِ متناهى فضاىِ