اونلره آجييوب مرحمت ايتمكدن نه قدر اوزاق اولديغى معلومدر. ديمك حيواناتى خلق ايدن و رزقلرينى تعهّد ايدن بر خالقِ رحيمڭ حكمتيله إمداده گوندريلييور. حتّى ياغموره «رحمت» دينيلييور. چونكه چوق آثارِ رحمت و فائدهلرى تضمّن ايتديگندن، گويا ياغمور شكلنده رحمت تجسّم ايتمش، تقطّر ايتمش، قطره قطره گلييور.
هم بتون مخلوقاتڭ يوزينه تبسّم ايدن بتون زينتلى نباتات و حيواناتدهكى تزيينات و گوستريشلر، بِالبداهه پردۀِ غيب آرقهسنده بو سوسلى و گوزل صنعتلر ايله كندينى طانيتديرمق و سَوْديرمك و بيلديرمك ايستهين بر ذاتِ ذو الجلالڭ وجوبِ وجودينه و وحدتنه دلالت ايدرلر. ديمك أشيادهكى سوسلى وضعيتلر، گوستريشلى كيفيتلر؛ طانيتديرمق و سَوْديرمك صفتلرينه قطعيًا دلالت ايدر. سَوْديرمك و طانيتديرمق صفتلرى ايسه؛ بِالبداهه ودود، معروف بر صانعِ قديرڭ وجوبِ وجودينه و وحدتنه شهادت ايدر.
الحاصل: سبب غايت عادى، عاجز و اوڭا إسناد ايديلن مسبَّب ايسه غايت صنعتلى و قيمتلى اولديغندن، سببى عزل ايدر. هم مسبَّبڭ غايهسى، فائدهسى دخى، جاهل و جامد اولان أسبابى اورتهدن آتار، بر صانعِ حكيمڭ ألنه تسليم ايدر. هم مسبَّبڭ يوزندهكى تزيينات و مهارتلر، كندى قدرتنى ذىشعورلره بيلديرمك ايستهين و كندينى سَوْديرمك آرزو ايدن بر صانعِ حكيمه إشارت ايدر.
أى أسبابپرست بيچاره! بو اوچ مهمّ حقيقتى نه ايله ايضاح ايدهبيليرسڭ؟ سن ناصل كنديڭى قانديرهبيليرسڭ؟ عقلڭ وارسه، أسباب پردهسنى ييرت. (وَحْدَهُ لَا شَرٖيكَ لَهُ) دى، حدسز أوهامدن قورتول.