متنوّع اولديغى حالده كمالِ إنتظام و حكمت ايله و كمالِ ميزان ايله و بر ثانيه قدر شاشيرميهرق حركتلرى و دورانلرى و گونش ايله، جاذبه قانونى تعبير ايديلن بر قانونِ إلٰهى ايله باغلانمهلرى، يعنى اونلر إماملرينه إقتدالرى؛ بيوك بر مقياسده بر عظمتِ قدرتِ إلٰهيهيى و وحدانيتِ ربّانيهيى گوسترر. چونكه او جامد جِرملرى، او شعورسز بيوك كتلهلرى، نهايت درجهده إنتظام و ميزانِ حكمت ايچنده مختلف شكللرده و مختلف مسافهلرده و مختلف حركتلرده دونديرمك، إستخدام ايتمك، نه درجه بر قدرتى و بر حكمتى إثبات ايتديگنى قياس ايت. بو بيوك و آغير ايشه ذرّه مقدار تصادف قاريشسه، اويله بر پاطلاييش ويرهجك كه، كائناتى طاغيدهجق. چونكه بر دقيقه، تصادف بريسنى توقيف ايتسه، محورندن چيقماسنه سببيت ويرر، باشقهلرى ايله مصادمه ايتمسنه يول آچار. كُرۀِ أرضدن بيڭ دفعه بيوك جِرملرله مصادمهنڭ نه درجه دهشتلى اولديغنى قياس ايدهبيليرسڭ.
منظومۀِ شمسيهنڭ يعنى شمسڭ مأموملرى و ميوهلرى اولان اون ايكى سيّارهنڭ عجائبنى علمِ محيطِ إلٰهىيه حواله ايدوب، يالڭز گوزيمزڭ اوڭنده سيّارهمز بولونان أرضه باقييورز، گورويورز كه: بو سيّارهمز، بر عظمتِ شوكتِ ربوبيتى و حشمتِ سلطنتِ الوهيتى و كمالِ رحمت و حكمتى گوسترر بر صورتده گونشڭ أطرافنده، أمرِ ربّانى ايله (برنجى مكتوبده بيان ايديلديگى گبى) پك بيوك بر خدمت ايچون بر اوزون سير و سياحت اوڭا ايتديريلييور. بر سفينۀِ ربّانيه اولارق عجائبِ مصنوعاتِ إلٰهيه ايله طولديرلمش و ذىشعور عباد اللّٰهه سيرانگاه گبى بر مسكنِ سيّار وضعيتى ويريلمش. و أوقات و حسابى بيلديرهجك ساعت عقربى گبى قمر دخى دقيق حسابلرله، عظيم حكمتلرله اوڭا طاقيلمش و او قمره باشقه منزللرده آيرى سير و سياحت ويريلمش. ايشته بو مبارك سيّارهمزڭ شو