الجواب: شو سؤاله، غايت درين و اينجه و غايت يوكسك و گنيش اولان بر سرِّ أحديت و صمديتڭ بيانيله جواب ويريلير. فكرِ بشر ايسه او سرّه، آنجق بر تمثيل دوربينيله و مَثل رصديله باقهبيلير. جنابِ حقّڭ ذات و صفاتنده مِثل و مثالى يوق. فقط مَثل و تمثيل ايله بر درجه شئوناتنه باقيلهبيلير. ايشته بز ده، تمثيلاتِ مادّيه ايله او سرّه إشارت ايدهجگز.
برنجى تمثيل: شويله كه: اون آلتنجى سوزده إثبات ايديلديگى گبى: بر تك ذاتِ مشخّص، مختلف آيينهلر واسطهسيله كلّيت كسب ايدر. بر جزئىِ حقيقى ايكن، شئوناتِ كثيرهيه مالك بر كلّى حكمنه گچر. أوت ناصل جسمانى شيلره جام و صو گبى مادّهلر آيينه اولوب، جسمانى بر تك شى، او آيينهلرده بر كلّيت كسب ايدر. اويله ده: نورانى شيلره و روحانياته دخى، هوا و أثير و عالمِ مثالڭ بعض موجوداتى، آيينهلر حكمنده و برق و خيال سرعتنده برر واسطۀِ سير و سياحت صورتنه گچرلر كه، او نورانيلر و او روحانيلر، خيال سرعتيله او مراياىِ نظيفهده و او منازلِ لطيفهده گزرلر. بر آنده بيڭلر يرلره گيررلر. و هر آيينهده، نورانى اولدقلرى و عكسلرى اونلرڭ عينى و اونلرڭ خاصيتنه مالك اولدقلرى ايچون، جسمانيتڭ عكسنه اولارق، هر يرده بِالذّات بولونور گبى حكم ايدرلر. كثيف جسمانيلرڭ عكسلرى و مثاللرى، او جسمانيتڭ عينلرى اولماديغى گبى، خاصيتنه دخى مالك دگل، ئولو صاييليرلر. مثلا: گونش، مشخّص بر جزئى اولديغى حالده، پارلاق أشيا واسطهسيله بر كلّى حكمنه گچر. زمين يوزندهكى بتون پارلاق شيلره، حتّى هر بر قطره صويه و جام ذرّهجكلرينه برر عكسنى، برر مثالى گونشى، اونلرڭ قابليتنه گوره ويرر. گونشڭ حرارت و ضياسى و ضياسندهكى يدى رنگى و ذاتنڭ بر نوع مثالى، هر بر پارلاق جسمده بولونور. فرضا گونشڭ علمى، شعورى بولونسه ايدى؛ هر آيينه اونڭ بر نوع منزلى و تختى و إسكملهسى حكمنده اولوب، هر شيله بِالذّات تماس ايدر، هر ذىشعورله آيينهلرى واسطهسيله، حتّى گوز ببگيله