إبرهسنه بينن ذىشعور شخصڭ مشهوداتى قدر اولديغى و حقيقتِ عمرى ده او قدر اولديغى حالده؛ عاشره إبرهسنه بينن شخص گبى، عين زمانده، او معيّن ساعتده رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام، براقِ توفيقِ إلٰهىيه بينر؛ برق گبى بتون دائرۀِ ممكناتى قطع ايدوب، عجائبِ ملك و ملكوتى گوروب، دائرۀِ وجوب نقطهسنه چيقوب، صحبته مشرّف اولوب، رؤيتِ جمالِ إلٰهىيه مظهر اولارق، فرمانى آلوب وظيفهسنه دونهبيلير و دونمش و اويلهدر.
ينه خاطره گلير كه:
ديرسڭز: «أوت اولابيلير، ممكندر. فقط هر ممكن واقع اولمايور. بونڭ أمثالى وار مى كه قبول ايديلسين؟ أمثالى اولميان بر شيئڭ، يالڭز إمكانى ايله وقوعنه ناصل حكم ايديلهبيلير؟»
بز ده ديرز كه:
أمثالى او قدر چوقدر كه، حسابه گلمز. مثلا: هر ذىنظر گوزيله يردن تا نپتون سيّارهسنه قدر بر ثانيهده چيقار. هر ذىعلم عقليله قوزموغرافيا قانونلرينه بينوب، ييلديزلرڭ تا آرقهسنه بر دقيقهده گيدر. هر ذىايمان، نمازڭ أفعال و أركاننه فكرينى بينديروب، بر نوع معراج ايله كائناتى آرقهسنه آتوب، حضوره قدر گيدر. هر ذىقلب و كامل ولى، سير و سلوك ايله، عرشدن و دائرۀِ أسماء و صفاتدن قرق گونده گچهبيلير. حتّى شيخِ گيلانى، إمامِ ربّانى گبى بعض ذاتلرڭ إخباراتِ صادقهلرى ايله؛ بر دقيقهده عرشه قدر عروجِ روحانيلرى اولويور. هم أجسامِ نورانى اولان ملائكهلرڭ عرشدن فرشه، فرشدن عرشه قيصه بر زمانده گيتمهلرى و گلمهلرى واردر. هم أهلِ جنّت، محشردن جنّت باغلرينه قيصه بر زمانده عروج ايدييورلر. ألبته بو قدر نمونهلر گوسترييورلر كه: بتون أوليالرڭ سلطانى، عموم مؤمنلرڭ إمامى، عموم أهلِ جنّتڭ رئيسى و عموم ملائكهنڭ مقبولى اولان ذاتِ أحمديهنڭ (عصم) سير و سلوكنه مدار بر معراجى بولونماسى و اونڭ مقامنه مناسب بر صورتده اولماسى، عينِ حكمتدر و غايت معقولدر و شبههسز واقعدر.