گزمك ايچون چيقديغنى بِعلم اليقين گوستردى. هم ايمان؛ كميكلرمله، مبدأِ خلقتمڭ طوپراغى، آياق آلتنده أهمّيتسز محو اولمش كميكلر اولماديغنى؛ بلكه او طوپراق، رحمت قپوسى و جنّت صالوننڭ بر پردهسى اولديغنى سرِّ ايمان ايله گوستردى. هم ايمان؛ نظرِ غفلتله، آرقهمده، هيچلكده، يوقلق قراڭلغنده يووارلانان دنيانڭ وضعيتنى سرِّ قرآن ايله گوستردى كه؛ او ظاهرى ظلماتده يووارلانان دنيا ايسه؛ وظيفهسى بيتمش، معناسنى إفاده ايتمش، نتيجهلرينى كندينه بدل وجودده بيراقمش بر قسم مكتوباتِ صمدانيه و صحائفِ نقوشِ سبحانيه اولديغنى گوستردى. دنيانڭ ماهيتى نه اولديغنى بِعلم اليقين بيلديردى. هم ايمان، ايلريده گوزينى آچوب بڭا باقان قبرى و قبرڭ آرقهسنده أبده گيدن جادّهيى، نورِ قرآن ايله گوستردى كه؛ او قبر، قويو قپوسى دگل، بلكه عالمِ نورڭ قپوسيدر. و او يول ايسه؛ هيچلگه و عدمستانه دگل، بلكه وجوده، نورستانه و سعادتِ أبديهيه گيدن يول اولديغنى تام قناعت ويرهجك بر درجهده گوسترديگندن، دردلريمه هم درمان، هم مرهم اولدى.
هم ايمان، او ألنده پك جزئى بر كسب بولونان جزئى بر جزءِ إختيارى يرينه، او حدسز دشمن و ظلمتلره قارشى، غيرِ متناهى بر قدرته إستناد ايتمك و حدسز بر رحمته إنتساب ايتمك ايچون او جزءِ إختيارينڭ ألنه بر وثيقه ويرييور.. بلكه ده ايمان، او جزءِ إختيارينڭ ألنده بر وثيقه اولويور. هم او جزءِ إختيارى اولان سلاحِ إنسانى، گرچه ذاتنده هم قيصه، هم عاجز، هم نقصاندر. فقط ناصلكه بر عسكر، جزئى قوّتنى دولت حسابنه إستعمال ايتديگى وقت، بيڭلر درجه قوّتندن فضله ايشلر گورور؛ اويله ده سرِّ ايمانله او جزئى جزءِ إختيارى، جنابِ حق نامنه اونڭ يولنده إستعمال ايديلسه، بش يوز سنه گنيشلگنده بر جنّتى دخى قزانهبيلير. هم ايمان، گچمش و گلهجك زمانه نفوذ ايدهمهين او جزءِ إختيارينڭ ديزگيننى جسمڭ ألندن آلوب، قلبه و روحه تسليم ايدر. روح و قلبڭ دائرۀِ حياتى ايسه،