او أمردن وجودِ خارجى گيديرلمش بر قانونِ أمرى و لطيفۀِ ربّانيه اولان روح، اونلرڭ إدارهسنده اونلرڭ معنوى سسلرينى حسّ ايتمهسنده و حاجتلرينى گورمسنده بربرينه مانع اولماز، روحى شاشيرتماز. روحه نسبةً اوزاق ياقين بر حكمنده. بربرينه پرده اولماز. ايسترسه، چوغنى برينڭ إمدادينه يتيشديرر. ايسترسه بدنڭ هر جزئى ايله بيلهبيلير، حسّ ايدهبيلير، إداره ايدهبيلير. حتّى چوق نورانيت كسب ايتمش ايسه، هر بر جزئى ايله گورهبيلير و ايشيدهبيلير. اويله ده: (وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى) جنابِ حقّڭ مادام اونڭ بر قانونِ أمرى اولان روح، كوچك بر عالم اولان إنسان جسمنده و أعضاسنده بو وضعيتى گوسترييور. ألبته عالمِ أكبر اولان كائناتده او ذاتِ واجب الوجودڭ إرادۀِ كلّيهسنه و قدرتِ مطلقهسنه حدسز فعللر، حدسز صدالر، حدسز دعالر، حدسز ايشلر، هيچ بر جهتده اوڭا آغير گلمز، بربرينه مانع اولماز. او خالقِ ذو الجلالى مشغول ايتمز، شاشيرتماز. بتوننى بردن گورور، بتون سسلرى بردن ايشيتير. ياقين اوزاق بردر. ايسترسه، بتوننى برينڭ إمدادينه گوندرر. هر شى ايله هر شيئى گورهبيلير، سسلرينى ايشيدهبيلير و هر شى ايله هر شيئى بيلير و هكذا...
اوچنجى نقطه:
حياتڭ پك مهمّ بر ماهيتى و أهمّيتلى بر وظيفهسى وار. فقط او بحث، حيات پنجرهسنده و يگرمنجى مكتوبڭ سكزنجى كلمهسنده تفصيلى گچديگندن اوڭا حواله ايدوب يالڭز بونى إخطار ايدرز كه:
حياتده حسّيات صورتنده قاينايان ممزوج نقشلر؛ پك چوق أسماء و شئوناتِ ذاتيهيه إشارت ايدر. غايت پارلاق بر صورتده حىّ قيّومڭ شئوناتِ ذاتيهسنه آيينهدارلق ايدر. شو سرّڭ ايضاحى، اللّٰهى طانيميانلره و داها تام تصديق ايتمهينلره قارشى زمانى اولماديغندن قپويى قپايورز...